Sygnatura
II OSK 2303/22
Wyrok NSA z 15 lutego 2024 r., II OSK 2303/22 – pozwolenie na budowę
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 15 lutego 2024
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. Z., V. G., M. T., K. G. i B. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 2704/21 w sprawie ze skargi E. Z., V. G., M. T., K. G. i B. S. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 29 października 2021 r. nr 1367/21 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 2704/21 oddalił skargę E.Z., V.G., M.T., K.G. i B.S. (dalej określanych jako skarżące) na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 29 października 2021 r., nr 1367/21 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy. Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 19 lutego 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta Piastowa z dnia 16 sierpnia 2000 r. udzielającą pozwolenia na budowę zespołu handlowo-usługowego położonego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] przy Al. T. w P. Obie te decyzje zostały uchylone wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2002 r., sygn. akt IV SA 1373/02-1379/02. Wcześniej jednak, po zakończeniu budowy, Burmistrz Miasta Piastowa decyzją z dnia 16 sierpnia 2000 r. udzielił H. sp. z o.o. z siedzibą w W. pozwolenia na użytkowanie obiektu (zespołu handlowo-usługowego z infrastrukturą i placem postojowym z dojazdem zaopatrzeniowym od strony ulicy H.). W sprawie tej wydano szereg decyzji, które były kontrolowane przez sądy administracyjne, ostatecznie Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. uchylił tę decyzję i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 610/11, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II OSK 454/12 oddalił skargi kasacyjne wniesione od tego wyroku. Wreszcie Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 14 lutego 2014 r. uchylił w całości decyzję Burmistrza Miasta Piastowa z dnia 21 października 2002 r. i umorzył postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na użytkowanie. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie decyzją z dnia 31 grudnia 2014 r. nałożył na J. sp. z o.o. z siedzibą w W. obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego zespołu handlowo-usługowego. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 3 marca 2015 r. uchylił tę decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Na skutek powtórnego rozpoznania sprawy Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie decyzją z dnia 13 listopada 2015 r. ponownie nałożył na J. sp. z o.o. obowiązek sporządzenia i przedstawienia zamiennego projektu budowlanego zespołu handlowo-usługowego. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 18 lutego 2016 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wskazując, że organ ten nie ustalił wszystkich stron postępowania, czym naruszył art. 10 i art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej zwanej K.p.a.). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Pruszkowie kolejną decyzją z dnia 24 czerwca 2021 r., nr 99/2021, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 i ust. 7 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 682, ze zm.; dalej zwanej ustawą) i art. 104 K.p.a., nałożył na następcę inwestora A. sp. z o.o. z siedzibą w W. obowiązek sporządzenia i przedstawienia, w terminie 90 dni, projektu budowlanego zamiennego zespołu handlowo-usługowego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi. W motywach decyzji wskazał na możliwość przeprowadzenia postępowania naprawczego w trybie art. 51 ustawy. Przyjął także, że przymiotu strony nie posiadają właściciele nieruchomości sąsiadujących z przedmiotowym obiektem ze względu na zmianę okoliczności faktycznych, wynikających z demontażu urządzeń będących źródłem hałasu. Odwołanie od tej decyzji wnieśli skarżący oraz Stowarzyszenie [...] w P. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania skarżących, wskazaną na wstępie decyzją z dnia 29 października 2021 r. umorzył postępowanie odwoławcze. Uznał bowiem, że słusznie organ pierwszej instancji ograniczył krąg stron postępowania do dwóch podmiotów, to jest inwestora jako adresata decyzji oraz Stowarzyszenia [...]. Podkreślił, że od czasu wydania kasacyjnej decyzji z dnia 18 lutego 2016 r. sporny zespół handlowo-usługowy został wyłączony z użytkowania oraz zreorganizowany, czego wyrazem jest szereg działań podejmowanych przez inwestora, które potwierdziły przedłożone dokumenty. Urządzenia emitujące ponadnormatywny hałas będące powodem uciążliwości dla nieruchomości sąsiednich zostały zdemontowane, a pozostałe znajdujące się na obiekcie nie generują hałasu w sposób nadmierny. Zarazem, w ocenie organu odwoławczego, wobec decyzji Starosty Powiatu Pruszkowskiego z dnia 12 lipca 2000 r., nr 112/2000 zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na przebudowę Al. T., obejmującą rozbudowę i modernizację istniejącej jezdni na odcinku oznaczonym na mapie pkt A-B, budowy i przebudowę chodników i wjazdów, budowę sieci odwodnienia oraz przebudowę ul. H. na odcinku oznaczonym na mapie pkt C-D wraz z budową drogi dojazdowej do zaplecza Hipermarketu H., budowę i przebudowę chodników, budowę odwodnienia ulicznego, nie może być mowy o samowolnym zajęciu przez inwestora części ulicy H. Według organu odwoławczego skarżące nie udowodniły istnienia interesu prawnego uprawniającego je do działania w sprawie, co wyklucza możliwość skutecznego wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji w ramach nadzoru budowlanego. Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania stowarzyszenia, decyzją z dnia 29 października 2021 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Skarżące w jednym piśmie wniosły skargę na decyzję umarzającą postępowanie odwoławcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia. W ich ocenie przedmiotowe postępowanie dotyczy ich interesu prawnego, gdyż jego istotą jest dostosowanie budynku do określonych wymogów w celu usunięcia ponadnormatywnego oddziaływania na ruchomości sąsiednie. W odpowiedzi na skargę Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zgodził się z organem odwoławczym, że skarżące nie posiadają interesu prawnego uzasadniającego udział w postępowaniu na prawach strony. Wskazał na przedstawione przez inwestora opracowania: "Zespół handlowo - usługowy Koncepcja Reorganizacji" z listopada 2019 r., "Kompleksową analizę oddziaływania na środowisko Zespołu Handlowo - Usługowego w P. przy Al. T. wg koncepcji reorganizacji" z grudnia 2019 r., "Zespół handlowo - usługowy Obszar Oddziaływania Obiektu w wyniku przeprowadzonej reorganizacji" z lutego 2021 r. i zauważył, że z tego ostatniego wynika, że obiekt został zamknięty dla klientów z dniem 25 stycznia 2020 r. i od tamtej pory nie była prowadzona żadna działalność handlowo-usługowa. W wyniku reorganizacji zaplanowano, że dostawy do budynku odbywały się będą od strony parkingu. Zamknięcie dotychczasowej strefy dostaw doprowadzi do wyeliminowania hałasu i wibracji związanych z ruchem samochodów dostawczych oraz pracą urządzeń obsługujących strefę dostaw wzdłuż ulicy H. Dawna strefa dostaw będzie placem manewrowym dla wozów straży pożarnej oraz drogą pożarową. Zdemontowano lub trwale wyłączono z eksploatacji urządzenia. W ten sposób, jak przyjęto, obiekt nie oddziałuje ponadnormatywnie na tereny zabudowy mieszkaniowej znajdujące się w pobliżu. Sąd zauważył, że wykonanie opisanych zmian potwierdzono w toku oględzin przeprowadzonych w dniu 14 kwietnia 2021 r. Nie budziło jego wątpliwości, że postępowanie administracyjne zmierzające do doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, w aktualnym kształcie, nie wpływa na interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiednich, a ich interes prawny nie wynika z samego sąsiedztwa z przedmiotem postępowania. W chwili obecnej brak jest dowodów potwierdzających, że obszar oddziaływania przedmiotu postępowania wykraczać będzie poza teren działek inwestora. Zarazem za prawidłowe uznał pominięcie przez organ pierwszej instancji działek nr [...] i [...], gdyż nie były objęte "pierwotnym" pozwoleniem na budowę, natomiast postanowienie Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 lutego 2002 r. włączające je w zakres inwestycji zostało uchylone mocą wyroku NSA w sprawie sygn. akt IV SA 1366-1372/02. Mając na względzie, że zarzuty skargi okazały się nieskuteczne, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm., dalej zwanej P.p.s.a.) oddalił skargę. Skarżące, reprezentowane przez pełnomocnika będącą adwokatem, wniosły skargę kasacyjną od wyroku z dnia 27 kwietnia 2022 r., zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarga kasacyjna zawiera zarzuty procesowe i materialnoprawne. W pierwszej kolejności pełnomocnik podniosła naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 10 § 1 w związku z art. 28 i art. 73 § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że skarżące nie posiadają interesu prawnego do występowania w postępowaniu dotyczącym budowy zespołu handlowo-usługowego wraz z infrastrukturą, a przez to nie miały legitymacji do skutecznego wniesienia odwołania. W ocenie pełnomocnik w rzeczywistości skarżące posiadają interes prawny albowiem postępowanie naprawcze ma na celu dostosowanie stanu budynku do określonych wymogów, a także usunięcie ponadnormatywnego oddziaływania przez obiekt na nieruchomości sąsiednie, w tym m.in. na nieruchomości skarżących, co w konsekwencji winno skutkować uchyleniem skarżonej skargą decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Kolejne dwa zarzuty odniesiono również do art. 151 P.p.s.a. Wskazano na bezzasadne oddalenie skargi w sytuacji, gdy zaskarżona decyzja naruszała art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., albowiem została wydana pomimo braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności: a) została oparta wyłącznie na materiałach przedstawionych przez inwestora, a które to opracowania nie mogą być podstawą do ustalenia kręgu stron postępowania, albowiem dotyczą obiektu czasowo wyłączonego z eksploatacji i nie uwzględniają docelowego wykorzystania obiektu, zaś z zebranego w sprawie materiału dowodowego (m.in. z raportu badań emisji hałasu z hipermarketu T. z sierpnia 2004 r., Analizy obszaru oddziaływania obiektu z 2018 r.) wynika, że obszar oddziaływania obiektu, będącego przedmiotem postępowania, w trakcie jego funkcjonowania jest bardzo rozległy, b) pomijała dwukrotnie działki nr [...] i [...], na których usytuowana jest część obiektu, tj. droga wewnętrzna dla dostaw, podczas gdy przedmiotem postępowania naprawczego jest całość przedsięwzięcia budowlanego zrealizowana na podstawie decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia 16 sierpnia 2000 r., zmienionym postanowieniem z dnia 15 lutego 2002 r., którym włączono do zakresu inwestycji działki nr [...] i [...], a wygrodzenie części ul. H. - zajętej przez inwestora skutkuje wyłączeniem tej części z użytku publicznego, w tym uniemożliwia dostęp do tej części ulicy skarżącym, - co w konsekwencji winno skutkować uchyleniem skarżonej skargą decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W drugiej grupie zarzutów pełnomocnik podniosła błędną wykładnię art. 144 w związku z art 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740, ze zm., obecnie Dz. U. z 2023 r. poz. 1610, ze zm.; dalej zwanej K.c.) w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy, polegającą na nieprawidłowym uznaniu, że skarżące nie posiadają obecnie przymiotu stron postępowania, podczas gdy obiekt w trakcie funkcjonowania w sposób ponadnormatywny zakłóca korzystanie z nieruchomości będących ich własnością lub, z których korzystają one w oparciu o inny tytuł niż prawo własności, zaś wobec nieprawidłowego ustalenia przez organ zakresu inwestycji skutkującym pominięciem działek nr [...] i [...] w projekcie zamiennym, dojdzie do dalszego naruszenia interesu skarżących, a pominięcie przedmiotowych działek w projekcie zamiennym w żaden sposób nie doprowadzi do zgodności z prawem inwestycji. W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne pełnomocnik wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpatrzenie skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającą postępowanie odwoławcze oraz orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu na rzecz skarżących kasacyjnie według norm przepisanych. Pełnomocnik zrzekła się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka stwierdziła, że Sąd oparł się wyłącznie na opracowaniach przedłożonych przez inwestora - umniejszając jednocześnie wadze pozostałym analizom, w tym w szczególności raportu z badań emisji hałasu z hipermarketu T. z sierpnia 2004 r., sporządzonego przez biegłych na zlecenie Starostwa Powiatowego w Pruszkowie oraz "Analizy obszaru oddziaływania obiektu" sporządzonej przez twórcę projektu budowlanego dla przedmiotowego obiektu arch. D.R. z firmy D. sp. z o. o. z września 2018 r. Według pełnomocnik organ niewątpliwie naruszył więc wynikający z art. 7 K.p.a. obowiązek prawidłowego i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, albowiem to właśnie te opracowania dotyczą oddziaływania obiektu w trakcie jego funkcjonowania i jednoznacznie potwierdzają, że obiekt w sposób uciążliwy oddziałuje na nieruchomości skarżących, a obszar oddziaływania określany jest jako bardzo rozległy. Pełnomocnik wskazała, że w zaskarżonym wyroku - jak się wydaje w sposób tendencyjny - Sąd pominął materiał dowodowy niekorzystny dla inwestora, podczas gdy koncepcja reorganizacji, będąca podstawą do sporządzenia analiz przedłożonych przez inwestora, dotyczy jedynie części zrealizowanego obiektu, a nie obiektu jako całości inwestycji zrealizowanej w oparciu o projekt budowlany. W jej ocenie wobec nieprawidłowego ustalenia przez organ zakresu inwestycji skutkującym pominięciem działek nr [...] i [...] w projekcie zamiennym, dojdzie do dalszego naruszenia interesu skarżących, a pominięcie przedmiotowych działek w żaden sposób nie doprowadzi do zgodności z prawem. Pełnomocnik za szczególnie istotne uznała, iż w postępowaniu naprawczym konieczne jest uwzględnienie przyczyn, dla których uchylone zostało pozwolenie na budowę. Przyczynami tymi w niniejszej sprawie było ustalenie zakresu oddziaływania inwestycji na środowisko, który to aspekt został całkowicie pominięty. Zwróciła uwagę, że obiekt w trakcie funkcjonowania w sposób ponadnormatywny zakłóca korzystanie z nieruchomości będących własnością skarżących lub z których korzystają oni w oparciu o inny tytuł niż prawo własności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Stowarzyszenie [...] poparło skargę kasacyjną. Pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia 14 lutego 2024 r. uzupełniła uzasadnienie podstaw wniesionej skargi kasacyjnej. Również Stowarzyszenie [...] w piśmie z tego dnia przedstawiło dodatkowe stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przed merytorycznym rozpatrzeniem jej zarzutów odnotować trzeba, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie wymienione w § 2 tego przepisu przesłanki nieważności postępowania sądowego. Kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest zatem wyłącznie w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne, wskazane i uzasadnione w skardze kasacyjnej, co oznacza, że w jej trakcie nie można uwzględnić innych przepisów niż te, które zostały wyraźnie powołane jako naruszone. Tymczasem podstawy rozpoznawanej skargi kasacyjnej pomijają, mający kluczowe znaczenie dla sprawy art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., co osłabia przedstawioną w niej argumentację. Powołany przepis stanowił zaś podstawę prawną zaskarżonej decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego umarzającej postępowanie odwoławcze, opierającej się na przyjęciu, że skarżące kasacyjnie nie posiadają interesu prawnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. umożliwiającego udział w charakterze strony w postępowaniu naprawczym, a tym samym legitymacji do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie. Rozpoznając skargę kasacyjną w granicach przytoczonych w niej podstaw przede wszystkim za chybione należy uznać zarzuty naruszenia prawa procesowego, art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 10 § 1 i art. 28 oraz art. 73 § 1 K.p.a., dotykające istoty sporu w sprawie, który sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, kto może być stroną w postępowaniu naprawczym prowadzonym w ramach nadzoru budowlanego, a następnie - w okolicznościach rozpoznawanej sprawy - czy skarżące kasacyjnie taki przymiot posiadają. Odnosząc się do pierwszego z wymienionych zagadnień należy stwierdzić, że strony w postępowaniu w sprawie nałożenia określonych obowiązków w trybie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy są ustalane na zasadach ogólnych, w myśl art. 28 K.p.a. Do zdefiniowania strony w postępowaniu naprawczym prowadzonym na podstawie art. 50 i 51 ustawy nie ma zastosowania art. 28 ust. 2 ustawy, ten ostatni przepis stosuje się wyłącznie w postępowaniu w sprawie o udzielenie pozwolenia na budowę (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2019 r., sygn. akt II OSK 3140/18, LEX nr 2825856). Zgodnie z treścią art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia interesu prawnego, jednak przy wykładni tego pojęcia znajdują zastosowanie kryteria wypracowane w orzecznictwie na tle powyższego przepisu. Należy więc wskazać, że interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. musi wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego. Chodzi przy tym nie o interes faktyczny dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszący się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny musi być przy tym osobisty, własny i indywidualny oraz realny i rzeczywisty. Zaznaczyć jednak trzeba, że w stanie prawnym obowiązującym w chwili podjęcia zaskarżonej decyzji podstawowe znaczenie dla określenia kręgu stron w postępowaniu naprawczym ma ustalenie oddziaływania konkretnego obiektu budowlanego na nieruchomości sąsiednie. Owo oddziaływanie musi być rzeczywiste, a nie potencjalne, a więc jego stwierdzenie nie może opierać się na antycypacji, że może ono wystąpić w przyszłości. Posiadanie przymiotu strony w rozumieniu art. 28 K.p.a. powiązane jest z naruszeniem interesu prawnego strony, a nie możliwością jego naruszenia. Sąd pierwszej instancji w taki sposób postrzega możliwość udziału osób w postępowaniu naprawczym w charakterze strony, zatem, wbrew odmiennym twierdzeniom skarżących kasacyjnie, nie dopuścił się błędnej wykładni art. 28 K.p.a. Skarżące kasacyjnie wywodzą istnienie interesu prawnego z tego, że zamieszkują w otoczeniu obiektu budowlanego w stosunku do którego prowadzi się postępowanie, w sąsiedztwie ul. H. (odległość inwestycji od granic sąsiednich nieruchomości przekracza kilkanaście metrów). Zdaniem skarżących kasacyjnie realizacja zespołu handlowo-usługowego w sposób wynikający z projektu budowlanego zamiennego spowoduje niekorzystne oddziaływanie obiektu na należące do nich działki, bowiem obiekt w trakcie funkcjonowania w sposób ponadnormatywny zakłóca korzystanie z ich nieruchomości. Skarżące kasacyjnie upatrują naruszenia własnego interesu prawnego w uciążliwościach powodowanych przez przedmiotowy obiekt, w szczególności wskazują na wzmożony ruch pojazdów, hałas przekraczający normy oraz immisje w postaci spalin. Podnoszą, że inwestor dokonał samowolnego zajęcia ul. H. w celu realizacji dostaw do przedmiotowego obiektu, co pozbawiło mieszkańców odpowiedniej komunikacji i stanowi dodatkowe źródło hałasu i zanieczyszczeń. Trafnie jednak zauważa Sąd pierwszej instancji, że w trakcie postępowania naprawczego wystąpiły okoliczności wpływające na zmianę stanu faktycznego sprawy, które należało uwzględnić w zakresie oceny wpływu oddziaływania obiektu na nieruchomości sąsiednie. Słuszna jest ocena Sądu pierwszej instancji, że po zmianie stanu faktycznego, skarżące kasacyjnie nie posiadają interesu prawnego, a tym samym legitymacji do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie. Rozwijając powyższe wskazać należy, że zaprzestano użytkowania zespołu handlowo-usługowego (został zamknięty dal klientów) z dniem 25 stycznia 2020 r. i od tamtej pory nie była w nim prowadzona żadna działalność handlowo - usługowa (informacja ta wynika z opracowania "Zespół handlowo - usługowy Obszar Oddziaływania Obiektu w wyniku przeprowadzonej reorganizacji" z lutego 2021 r.). Z powyższego dokumentu wynika wprost, że obiekt został wyłączony z użytkowania oraz jest reorganizowany przez inwestora, który zamierza dokonać zmiany profilu działalności handlowej prowadzonej w obiekcie. W wyniku reorganizacji nastąpi m.in. zamknięcie dotychczasowej strefy dostaw wzdłuż ulicy H. Powyższe okoliczności zostały potwierdzone przez organ pierwszej instancji w dniu 14 kwietnia 2021 r. podczas oględzin. Organ ten ustalił ponadto, że zdemontowano większość urządzeń w obiekcie; pozostały jedynie centrala wentylacyjno - klimatyzacyjna oraz urządzenia chłodnicze wraz z centralą klimatyzacyjną. Na obecnym etapie postępowania brak jest dowodów potwierdzających, że obszar oddziaływania inwestycji wykracza poza teren działek inwestora. Pełnomocnik skarżących kasacyjnie w zarzutach skargi kasacyjnej zdaje się nie dostrzegać powyższych okoliczności wpływających na zmianę stanu faktycznego sprawy. W konsekwencji nie znajduje usprawiedliwienia zarzut naruszenia art. 28 K.p.a., w konsekwencji także art. 10 § 1 (zasada czynnego udziału strony w postępowaniu) i art. 73 § 1 K.p.a., zapewniający stronie prawo wglądu w akta sprawy. Skarżące kasacyjnie nie posiadają bowiem interesu prawnego, a tym samym legitymacji do wniesienia odwołania w przedmiotowej sprawie. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że przedmiotowy obiekt aktualnie w żaden sposób nie oddziałuje na nieruchomości skarżących kasacyjnie. Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadny zarzut odniesiony do art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja narusza art. 7 i art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., bowiem została wydana pomimo braku wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia materiału sprawy, a w szczególności została oparta wyłącznie na materiałach przedstawionych przez inwestora, dotyczących obiektu czasowo wyłączonego z eksploatacji i nie uwzględniających docelowego wykorzystania obiektu. Pogląd ten jest błędny. Zgodnie z tym co rozważono, istota sprawy na drodze administracyjnej została wyjaśniona w sposób właściwy, ustalono niewadliwie, czego autor skargi kasacyjnej nie podważył, że brak jest podstaw do uznania, że postępowanie administracyjne zmierzające do doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem, w aktualnym kształcie, wpływa na interes prawny właścicieli nieruchomości sąsiednich. Odnosząc się do twierdzeń pełnomocnika skarżących kasacyjnie, że "z zebranego w sprawie materiału dowodowego (m.in. z raportu badań emisji hałasu z hipermarketu T. z sierpnia 2004 r. i Analizy obszaru oddziaływania obiektu z 2018 r.) wynika, że obszar oddziaływania obiektu będącego przedmiotem postępowania w trakcie jego funkcjonowania jest bardzo rozległy (...)" stwierdzić należy, że powołane opracowania z 2004 r. i 2018 r. dotyczą stanu przedmiotowego zespołu handlowo-usługowego jeszcze sprzed jego reorganizacji, dotyczą okresu, w którym obiekt był użytkowany. Jak już stwierdzono, obiekt został zamknięty z dniem 25 stycznia 2020 r. i obecnie w żaden sposób nie oddziałuje na nieruchomości sąsiednie, w tym na nieruchomości skarżących kasacyjnie, a naruszenie interesu prawnego musi być rzeczywiste, nie zaś tylko hipotetyczne i zagrażające w bliżej niesprecyzowanej przyszłości, bądź odnoszące się do okoliczności mających miejsce w przeszłości. Mając to na uwadze nie można zgodzić się z twierdzeniami pełnomocnika, że Sąd pierwszej instancji w trakcie kontroli nie dostrzegł, iż w postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich istotnych okoliczności, a ocena materiału dokonana przez organ odwoławczy pomija negatywne oddziaływanie zajętych przez inwestora dla dostaw do obiektu części działek o nr ew. [...] i [...], będącego drogą (ul. H.), co miało uzasadniać postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Trafnie zauważa Sąd pierwszej instancji, że działki nr [...] i [...] zasadnie zostały pominięte w obecnie prowadzonym postępowaniu naprawczym w tym znaczeniu, że z ich terenu mogą być generowane uciążliwości wobec nieruchomości sąsiednich. W tym aspekcie należy ponownie wskazać na ustalenia organu pierwszej instancji wynikające z oględzin z dnia 14 kwietnia 2021 r. oraz powołanego już wcześniej opracowania z lutego 2021 r., z których wynika, że zespół handlowo-usługowy został zamknięty dla klientów, nie jest tam prowadzona żadna działalność handlowo-usługowa, a po tej drodze nie odbywają się dostawy do przedmiotowego obiektu. Zaprzestanie dotychczasowego sposobu użytkowania obiektu wyeliminowało hałas i wibracje związane z ruchem samochodów dostawczych oraz pracą urządzeń obsługujących strefę dostaw i służących do rozładunku towarów (wózków widłowych oraz utylizacji odpadków, np. zgniatarek), w tym związanych z ruchem samochodów dostawczych oraz ich postojem wzdłuż ulicy H. Dawna strefa dostaw jest placem manewrowym dla wozów straży pożarnej oraz drogą pożarową. W chwili obecnej ulica H. nie jest wykorzystywana w żaden sposób przez właściciela obiektu, a tych ustaleń w skardze kasacyjnej nie podważono. W konsekwencji nie znajduje usprawiedliwienia materialnoprawny zarzut naruszenia art. 144 w związku z art. 140 K.c. i art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy. Skarżące kasacyjnie podniosły, że Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie uznał, że nie posiadają aktualnie przymiotu stron postępowania, podczas gdy obiekt w trakcie funkcjonowania w sposób ponadnormatywny zakłóca korzystanie z ich nieruchomości oraz nieprawidłowo ustalono zakres inwestycji przez pominięcie działek nr [...] i [...]. Nie można skutecznie zarzucić Sądowi pierwszej instancji naruszenia powyższych przepisów, skoro poczynione ustalenia doprowadziły do wniosku, że realizacja przedmiotowego obiektu nie narusza aktualnego i rzeczywistego w sensie obiektywnym interesu prawnego skarżących kasacyjnie. Przedmiotowa inwestycja nie wprowadza bowiem zmian w stosunku do ich nieruchomości, nie zmienia ich przeznaczenia, w żaden sposób nie ogranicza uprawnień skarżących kasacyjnie w sposób zakłócający możliwość korzystania z ich nieruchomości. Pozwalało to przyjąć, że po przeprowadzonej reorganizacji obiekt nie będzie oddziaływał ponadnormatywnie na znajdujące się w pobliżu tereny zabudowy mieszkaniowej, w tym nieruchomości skarżących kasacyjnie. Podzielić także należy pogląd, że krąg stron postępowania może zostać poddany ponownemu badaniu po analizie przedłożonego projektu budowlanego zamiennego, w szczególności zapisów określających obszar oddziaływania obiektu oraz jego docelowego przeznaczenia. Niemniej jednak na obecnym etapie postępowania istniały podstawy do nieuznania skarżących kasacyjnie za strony tego postępowania, bowiem nie wykazały aktualnego, rzeczywistego naruszenia ich interesu prawnego. Kierując się powyższymi względami Naczelny Sąd Administracyjny, z mocy art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 19 października 2022
- Symbol z opisem
- 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Inspektor Nadzoru Budowlanego
- Sędziowie
- Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/ Piotr Broda Tomasz Zbrojewski
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
art. 28 , art.138 § 1 pkt 3 · Dz.U. 2021 poz. 735
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - t.j.
art. 140, art. 144 · Dz.U. 2020 poz. 1740
- Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.
art. 51 ust. 1 pkt 3 · Dz.U. 2020 poz. 1333
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Wr 548/23 · 15 lutego 2024
Wyrok WSA we Wrocławiu z 15 lutego 2024 r., II SA/Wr 548/23 – pozwolenie na budowę
Sygnatura: VII SA/Wa 2857/23 · 15 lutego 2024
Wyrok WSA w Warszawie z 15 lutego 2024 r., VII SA/Wa 2857/23 – pozwolenie na budowę
Sygnatura: II OSK 1261/21 · 15 lutego 2024
Wyrok NSA z 15 lutego 2024 r., II OSK 1261/21 – pozwolenie na budowę
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny