II OSK 2300/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Pietraś - Skobel po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg A.J. i M.K. oraz M. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 406/23 w sprawie ze skargi A.J. i M.K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 grudnia 2022 r. nr 1994/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie; 2. oddala skargę kasacyjną M. S.A. z siedzibą w W.; 3. zasądza od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego solidarnie na rzecz A.J. i M.K. kwotę 1054 (jeden tysiąc pięćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 406/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.J. i M.K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej: WINB) z dnia 9 grudnia 2022 r. nr 1994/2022. Zaskarżony wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych. Postanowieniem z 25 października 2022 r. nr 755/2022 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Wołominie, w ramach prowadzonego uproszczonego postępowania legalizacyjnego, nałożył na M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. obowiązek przedłożenia, w terminie 5 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia 1) ekspertyzy stanu technicznego budynku przemysłowego usytuowanego na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w W., sporządzonej przez specjalistę, posiadającego odpowiednie uprawnienia budowlane i aktualne zaświadczenie o wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego, zawierającej wskazanie czy: a) przedmiotowy obiekt nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania; 2) geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej obiektu budowlanego; 3) oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zażalenie na ww. postanowienie wnieśli A.J. i M.K. Postanowieniem z 9 grudnia 2022 r. nr 1994/2022 WINB na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735; zwanej dalej: k.p.a.) umorzył postępowanie zażaleniowe. W ocenie WINB A.J. i M.K. nie legitymują się interesem prawnym w sprawie dotyczącej budynku przemysłowego usytuowanego na działce nr ew. [...], obr. [...] przy ul. [...] w W. Skarżący są współwłaścicielami działki nr ew. [...] która to działka nie graniczy bezpośrednio z działką nr ew. [...], na której znajduje się sporny budynek. Nieruchomość skarżących od ww. inwestycji oddzielają działki nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], które stanowią własność Skarbu Państwa - Starosty Powiatu Wołomińskiego. Odnosząc się do kwestii negatywnych immisji, w ocenie WINB nie mogą one stanowić źródła interesu prawnego skarżących w ramach postępowania z zakresu nadzoru budowlanego, a mogą być podstawą roszczeń o charakterze cywilnoprawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.J. i M.K. zarzucili postanowieniu WINB naruszenie: 1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 k.c. w zw. z art. 140 k.c., poprzez błędną wykładnię polegającą na: - uznaniu, że interes prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., nie może mieć swojego źródła w przepisach cywilnoprawnych, a wyłącznie w przepisach prawa administracyjnego, podczas gdy interes prawny powinien wywodzić się z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, do których zaliczane są także przepisy cywilnoprawne, w tym art. 140 i art. 144 k.c.; - uznaniu, że interesem prawnym nie mogą legitymować się właściciele działek, które nie sąsiadują bezpośrednio z nieruchomościami, stanowiącymi przedmiot postępowania w sprawie samowoli budowlanej, podczas gdy powszechnie w orzecznictwie ukształtowanym na tle art. 144 k.c., a w ślad za nim także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, przyjmuje się, że sąsiednia nieruchomość to nie tylko nieruchomość granicząca fizycznie z nieruchomością, na której znajduje się źródło zakłóceń, ale każda nieruchomość narażona na szkodliwe wpływy; 2) art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez umorzenie postępowania zażaleniowego w całości i uznanie, że skarżący nie mają przymiotu stron w postępowaniu w sprawie samowoli budowlanej na działce nr [...], podczas gdy szkodliwy wpływ wynikający z działalności przemysłowej prowadzonej, przez inwestora na ww. nieruchomościach oddziałuje w sposób bezpośredni na nieruchomość skarżących, prowadząc do naruszenia prawa własności skarżących; 3) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organ, w tym poprzez brak ustalenia jaka jest rzeczywista skala działalności spółki, na czym polega jej działalność i w jaki sposób działalność ta wpływa na nieruchomości sąsiadujące z nieruchomościami spółki, w tym nieruchomość skarżących; 4) art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., tj. brak wskazania w jego treści faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, co uniemożliwia przeprowadzenie pełnej kontroli instancyjnej zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 406/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że źródłem interesu prawego w postępowaniu dotyczącym oceny legalności procesu inwestycyjno-budowlanego może być wynikające z art. 140 k.c. prawo własności. Wskazany przepis jest nośnikiem interesu prawnego podmiotu, który ma prawo wymagać, aby sąsiednia zabudowa nie oddziaływała z naruszeniem prawa na jego nieruchomość, np. przez hałas co może być wynikiem działalności prowadzonej przez inwestora polegającej na mieszaniu i emulgowaniu substancji chemicznych. Zgodnie z art. 140 k.c. w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Z przepisu tego wynika, że niedopuszczalne są bezpośrednie ingerencje w wykonywanie prawa własności przez właściciela, określane w literaturze jako tzw. immisje bezpośrednie. Immisje bezpośrednie polegają na celowym, bezpośrednim kierowaniu określonych substancji (wody, ścieków, pyłów) na inną nieruchomość za pomocą odpowiednich urządzeń (rowy, rury itp.). W wypadku tego rodzaju wpływu właściciel nieruchomości zagrożonej jedynie immisją bezpośrednią będzie posiadać przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Sąd wskazał także, że objęcie danej nieruchomości immisjami pośrednimi wywołanymi przez inwestycję będzie oznaczało, że właściciel tej nieruchomości ma interes prawny w postępowaniu legalizacyjnym, niezależnie od tego, czy są to immisje pośrednie dopuszczalne, czy też zakazane w świetle art. 144 k.c. Każde zatem niezabronione przepisami prawa cywilnego zakłócenie przez inwestycję korzystania z nieruchomości powoduje, że jej właścicielowi przysługuje przymiot strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Wykluczając ww. okoliczności jako podstawy interesu prawnego, organ odwoławczy naruszył art. 28 k.p.a., jednak zdaniem Sądu naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Postępowanie dotyczy bowiem konkretnego obiektu budowlanego, tj. budynku zlokalizowanego na działce o nr ew. [...]. Skarżący są natomiast właścicielami działki o nr ew. [...]. Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, nieruchomość skarżących nie graniczy bezpośrednio z gruntem, na którym posadowiony jest sporny budynek. Na podmiocie, który powołuje się na swój interes prawny, mający legitymować go do udziału w konkretnym postępowaniu administracyjnym, spoczywa obowiązek wykazania tego interesu. Skarżący nie wykazali natomiast, że posiadają interes prawny do udziału w postępowaniu dotyczącym budynku zlokalizowanego na działce o nr ew. [...]. Na należących do inwestora działkach znajduje się wiele obiektów i skarżący nie uprawdopodobnili, że negatywne oddziaływanie na ich nieruchomość jest generowane właśnie przez budynek przemysłowy usytuowany na działce nr ew. [...]. W skardze kasacyjnej A.J. i M.K. zaskarżyli ww. wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 144 k.c. w zw. z art. 140 k.c., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że: - interesem prawnym nie mogą legitymować się właściciele działek, które nie sąsiadują bezpośrednio z nieruchomościami, stanowiącymi przedmiot postępowania w sprawie samowoli budowlanej, podczas gdy powszechnie w orzecznictwie ukształtowanym na tle art. 144 k.c., przyjmuje się, że sąsiednia nieruchomość to nie tylko nieruchomość granicząca fizycznie z nieruchomością, na której znajduje się źródło zakłóceń, ale każda nieruchomość narażona na szkodliwe wpływy; - nie można rozpatrywać wpływu całego kompleksu budynków produkcyjnych na nieruchomość skarżących, wobec tego, że postępowanie dotyczy wyłącznie jednej działki, podczas gdy budynki położone na wszystkich działkach objętych postępowaniami wszczętymi przed nadzorem budowlanym wykorzystywane są do działalności produkcyjnej i nie jest możliwe rozpatrywanie wpływu generowanego przez każdy budynek oddzielnie, a taki sposób rozpatrywania sprawy w sposób znaczący zniekształca obraz stanu faktycznego przedmiotu postępowania; 2) art. 153 p.p.s.a., poprzez rozstrzygnięcie tego samego stanu faktycznego sprawy w sposób odmienny od rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 409/23, co doprowadziło do oczywistego naruszenia art. 153 p.p.s.a., co w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do oddalenia skargi; 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez oddalenie skargi, mimo że istniały podstawy do stwierdzenia, że skarżącym przysługiwał status stron postępowania, co uzasadniało przyjęcie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazali, że cały kompleks budynków położony na nieruchomościach inwestora służy do prowadzenia przez niego działalności, w związku z tym jej wpływ na nieruchomości sąsiednie należy rozpatrywać łącznie. Poza zmianą sposobu użytkowania całego kompleksu budynków, doszło do przeprowadzenia robót budowlanych polegających na rozbudowie budynku, w tym m.in. zmianie poszycia dachowego, co zostało uwidocznione na zdjęciach wykonanych w 2020 r. oraz w 2022 r. oraz do budowy systemu wentylacyjnego przy obiekcie położonym na działce nr [...]. Wszystkie ww. prace zostały przeprowadzone bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. W obiektach została rozpoczęta działalność produkcyjna polegająca na przetwarzaniu substancji chemicznych, która korzysta z instalacji do wytwarzania produktów przez mieszanie, emulgowanie lub konfekcjonowanie chemicznych półproduktów lub produktów podstawowych. Instalacje są wykorzystywane bez wymaganej prawem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. W ocenie skarżących kasacyjnie w zależności od rodzaju inwestycji, wykonywana tam działalność będzie mogła powodować oddziaływanie nie tylko na nieruchomości sąsiednie, lecz również na nieruchomości położone dalej, niegraniczące z terenem inwestycji. Sąsiednia nieruchomość to nie tylko nieruchomość granicząca fizycznie z nieruchomością, na której znajduje się źródło zakłóceń, ale każda nieruchomość narażona na szkodliwe wpływy. Nie można zatem zgodzić się z poglądem Sądu pierwszej instancji, że brak interesu prawnego skarżących w niniejszej sprawie uzasadnia brak bezpośredniego sąsiedztwa działki skarżących i działki objętej przedmiotem postępowania. Nie można także zgodzić się z konstatacją Sądu pierwszej instancji jakoby oddziaływanie inwestycji winno być rozpatrywane odrębnie dla każdego budynku i nieprawidłowe było badanie wpływu całego kompleksu produkcyjnego na nieruchomość skarżących. Takie podejście jest nieprawidłowe i znacząco zniekształca stan faktyczny niniejszej sprawy. Cały bowiem kompleks budynków służy do prowadzenia działalności przez inwestora, w związku z tym ich wpływ na nieruchomości sąsiednie należy rozpatrywać łącznie. Skarżący kasacyjnie podkreślili, że inwestor wytwarza, przy pełnej zdolności produkcyjnej, ok. 3 tony masy światłoutwardzalnej dziennie. Działania te są prowadzone w odległości nie większej niż 11 metrów od nieruchomości skarżących (odległość między nieruchomością skarżących, a najbliżej sąsiadującym budynkiem). Wszystkie nieruchomości inwestora służą do prowadzenia działalności w zakresie produkcji i dystrybucji produktów kosmetycznych, której zakres oddziaływania znacznie wykracza poza teren inwestycji, a w związku z tym skarżący winni brać udział we wszystkich postępowaniach dotyczących obiektów budowlanych położonych na tych nieruchomościach. Dotychczasowa działalność inwestora, mając na względzie jej charakter, doprowadziła do ponadnormatywnej emisji substancji pyłowych i gazowych do środowiska, ponadnormatywnej emisji hałasu, generowania odpadów niebezpiecznych, zmiany warunków hydrologicznych. Powyższe oddziaływania prowadzą do naruszenia prawa własności skarżących, uzasadniając poszukiwanie przez nich ochrony prawnej w niniejszym postępowaniu. Działalność ta jest także sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Osiedla [...] w W. - część A, który dla przedmiotowych nieruchomości przewiduje przeznaczenie pod tereny zabudowy usługowej i mieszkaniowej jednorodzinnej. W stosunku do całego obszaru planu zakazano: - eksploatacji instalacji powodujących wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza oraz emisję hałasu, powodujących przekroczenie standardów jakości środowiska poza terenem, do którego prowadzący instalację ma tytuł prawny; lokalizacji w obszarze planu przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko lokalizacji zakładów stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Skargę kasacyjną od ww. wyroku złożyła także M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Spółka zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: 1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 i 144 k.c. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż skarżącym może przysługiwać przymiot strony w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, gdyby wykazali wpływ budynku znajdującego się na działce o nr. ew. [...] na należącą do nich nieruchomość, bowiem interes prawny skarżących wynika z przepisów prawa powszechnie obowiązującego, tj. z art. 140 i 144 k.c., a w konsekwencji dokonanie błędnej oceny prawnej przedmiotowego zagadnienia; 2) art. 49f, art. 49g, art. 49h i art. 49i ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 682 ze zm., zwanej dalej: p.b.), poprzez błędne uznanie, że w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego skarżącym może przysługiwać interes prawny, gdyby wykazali, iż negatywne oddziaływanie w postaci immisji pośrednich i bezpośrednich powoduje budynek usytuowany na działce o nr. ew. [...]; 3) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu skarżonego wyroku do kwestii podniesionych przez Spółkę w swoim stanowisku, a także niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia objawiające się m.in. wykorzystaniem wykładni i orzeczeń odnoszących się do odrębnych od przedmiotowego postępowań, tj. postępowań w sprawie legalności obiektu budowlanego, nie zaś uproszczonego postępowania legalizacyjnego, skutkiem czego uznanie, iż skarżącym może przysługiwać przymiot strony w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, pomimo tego, iż skarżący nie mogą skutecznie uzyskać w drodze stosowanej w przedmiotowej sprawie procedury administracyjnej rozstrzygnięcia w zakresie wskazywanych przez siebie żądań. Skarżąca kasacyjnie Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz oddalenie skargi w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania. W ocenie Spółki Sąd pierwszej instancji w sposób błędny zastosował przepisy art. 28 k.p.a. w zw. z art. 140 i 144 k.c. oraz w sposób błędny dokonał ich wykładni. W przypadku braku podstaw w przepisach administracyjnego prawa materialnego do rozstrzygnięcia żądania jednostki w formie decyzji administracyjnej, nie ma też podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego z przepisów prawa cywilnego. Skarżących nie sposób uznać za strony postępowania, bowiem nawet w przypadku, gdyby próbować wywodzić ich interes prawny z przywołanych przepisów art. 140 k.c. i art. 144 k.c. to w ramach uproszczonego postępowania legalizacyjnego dotyczącego budynku posadowionego na działce o nr. ew. [...] nie mają oni możliwości żądać od organu podjęcia żadnych czynności mogących zapewnić realizację podnoszonych przez nich żądań. Uproszczone postępowanie legalizacyjne nie daje bowiem przesłanek do badania interesu osób trzecich, nadto zaś w trakcie kontroli z dnia 5 października 2022 r. organ I instancji nie dopatrzył się naruszeń w postaci nadmiernej czy uciążliwej immisji, szczególnie w zakresie hałasu, emisji gazów i pyłów do powietrza czy też odprowadzania wody i innych substancji na nieruchomość skarżących. Skarżący nie mogliby zostać uznani za stronę uproszczonego postępowania legalizacyjnego prowadzanego w niniejszej sprawie przez organy nadzoru budowlanego na podstawie art. 49f p.b. i to niezależnie od tego czy wykazaliby oni, że budynek posadowiony na działce o nr. ew. [...] oddziałuje na ich nieruchomość. Dany podmiot może legitymować się przymiotem strony w postępowaniu administracyjnym na podstawie interesu prawnego wywiedzionego z przepisów prawa cywilnego tylko w sytuacji, gdy przepisy administracyjnego prawa materialnego dają możliwość uzyskania rozstrzygnięcia żądań wskazanego podmiotu w formie rozstrzygnięcia administracyjnego. Wskazana wyżej sytuacja nie zaistnieje w przedmiotowej sprawie, bowiem na gruncie przepisów administracyjnego prawa materialnego dotyczącego uproszczonego postępowania legalizacyjnego, skarżący nie mają możliwości uzyskania rozstrzygnięcia pozwalającego na ochronę powoływanych przez nich praw. W przypadku zastosowania uproszczonej procedury legalizacyjnej organ bada jedynie czy strona skompletowała wszystkie dokumenty oraz sprawdza czy ekspertyza wskazuje, iż stan techniczny obiektu samowolnie zrealizowanego nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi i pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu, zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Organ nie ma możliwości nakazać ograniczenia potencjalnej immisji powodowanej przez obiekt budowlany. Wobec tego wszelkie argumenty podniesione przez skarżących i uznane przez Sąd pierwszej instancji w zakresie uzasadnienia możliwości uzyskania przymiotu strony w związku z immisjami w żaden sposób nie mogą wpływać na rozstrzygniecie podejmowane przez organ w toku uproszczonego postępowania legalizacyjnego, bowiem materia ta nie jest przedmiotem badań przez organ we wzmiankowanym postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna złożona przez A.J. i M.K. zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed Sądem pierwszej instancji. Przystępując do rozpoznania złożonych w niniejszej sprawie skarg kasacyjnych przypomnieć trzeba, że zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 406/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.J. i M.K. na postanowienie WINB z dnia 9 grudnia 2022 r. nr 1994/2022 umarzające postępowanie zażaleniowe dotyczące zażalenia skarżących na postanowienie PINB z dnia 25 października 2022 r. nr 755/2022 nakładające na M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. obowiązek przedłożenia dokumentów w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym. Powodem umorzenia postępowania zażaleniowego było uznanie przez WINB, że A.J. i M.K. nie posiadają interesu prawnego w sprawie. Dlatego w pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że w sprawach samowoli budowlanej, w tym w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym, nie ma zastosowania art. 28 ust. 2 p.b., a status strony ustala się na podstawie art. 28 k.p.a., według którego stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Ustawodawca nie zdefiniował pojęcia interesu prawnego, jednak powszechnie przyjmuje się, że musi on wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego. Chodzi przy tym nie o interes faktyczny dający się nawet racjonalnie uzasadnić, ale o interes prawny, to jest taki, który wynika z określonego przepisu prawnego odnoszący się wprost do sytuacji danego podmiotu. Interes prawny musi być przy tym osobisty, własny i indywidualny oraz realny i rzeczywisty (por. wyrok NSA z 15 lutego 2024 r., II OSK 2303/22; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy zatem to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Przymiot strony w postępowaniu administracyjnym ma więc osoba, której dotyczy bezpośrednio to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. O tym, czy interes prawny będący treścią żądania określonego podmiotu ma charakter prawny, decyduje treść obowiązujących w zakresie przedmiotu żądania przepisów prawa materialnego. Przy czym podkreślenia wymaga, że przepis art. 28 k.p.a. nie wymaga dla przyznania przymiotu strony postępowania administracyjnego wykazania naruszenia interesu prawnego, lecz tylko jego istnienia. Zatem już w tym miejscu stwierdzić należy, że podnoszona przez skarżącą kasacyjnie Spółkę okoliczność, że organ nadzoru budowlanego nie może zakazać immisji na nieruchomość skarżących, nie ma znaczenia w kwestii ustalenia interesu prawnego. Ustalając krąg stron postępowania organ ocenia jedynie samą okoliczność oddziaływania na nieruchomość sąsiednią, a nie czy oddziaływanie to ma miejsce w sposób ponadnormatywny. Istnienie interesu prawnego, jaki wynika z art. 28 k.p.a. nie jest uzależnione od tego czy dana inwestycja będzie powodowała przekroczenie jakichkolwiek norm, lecz czy dana inwestycja w ogóle może oddziaływać na nieruchomości sąsiednie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w postępowaniu dotyczącym samowoli budowlanej, interes prawny o którym mowa w art. 28 k.p.a. może być wywiedziony nie tylko z materialnych przepisów prawa administracyjnego, ale również norm prawa cywilnego. Taką normę może stanowić przede wszystkim art. 140 k.c., wskazujący na uprawnienia właściciela względem rzeczy, którego uzupełnieniem jest art. 144 k.c., według którego właściciel nieruchomości winien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które zakłócałyby korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych (por. wyroki NSA z 5 września 2023 r. II OSK 2176/21, z 9 marca 2023 r. II OSK 155/22, z 26 listopada 2013 r. II OSK 1450/12; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak jest podstaw aby interes prawny w uproszczonym postępowaniu legalizacyjnym oceniany był w sposób inny, niż ma to miejsce w postępowaniu legalizacyjnym lub naprawczym. W każdym z tych postępowań ustalając krąg stron postępowania, organ nadzoru budowlanego musi ocenić, czy samowolnie wykonane roboty budowlane mogą oddziaływać na sąsiednie nieruchomości. Natomiast odmienny zakres kompetencji organu nadzoru budowlanego w każdym z tych postępowań, nie ma znaczenia dla ustalenia kręgu stron postępowania, a jedynie na treść ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny, argumentację skarżącej kasacyjnie Spółki w zakresie naruszenia art. 28 k.p.a. uznał za niezasadną. Trafnie natomiast w skardze kasacyjnej A.J. i M.K. zakwestionowano stanowisko Sądu pierwszej instancji, jakoby brak bezpośredniego sąsiedztwa działek należących do skarżących kasacyjnie z działką inwestora świadczył o braku interesu prawnego w spawie samowoli budowlanego znajdującej się na tej nieruchomości. W sprawie niniejszej, ograniczając się do argumentu braku bezpośredniego sąsiedztwa, zaniechano dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie oddziaływania spornej inwestycji na nieruchomość skarżących kasacyjnie A.J. i M.K. W sprawie nie tylko nie ustalono odległości obiektu budowlanego będącego przedmiotem postępowania od nieruchomości skarżących, ale też nie wyjaśniono w sposób rzetelny charakteru, funkcji, formy i konstrukcji tego obiektu, a także zakresu prowadzonej w nim działalności oraz jego potencjalnych oddziaływań na sąsiednie nieruchomości, w zakresie regulowanym przepisami prawa. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bowiem obiektywnie istniejący obiekt budowlany o określonych parametrach, a zatem dla wyznaczenia jego oddziaływania na sąsiednie nieruchomości nie była decydująca okoliczność braku bezpośredniego sąsiedztwa, lecz rzeczywisty charakter i przeznaczenie zrealizowanej inwestycji. W okolicznościach niniejszej sprawy samo stwierdzenie o braku bezpośredniego sąsiedztwa obiektu budowlanego z będącą własnością skarżących nieruchomością, nie było wystarczające do weryfikacji kręgu stron w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił argumentacji skarżących kasacyjnie A.J. i M.K., iż organ nadzoru budowlanego powinien ocenić oddziaływanie całego kompleksu budynków wchodzących w skład zakładu produkcyjnego skarżącej kasacyjnie Spółki. Niniejsze postępowania dotyczy bowiem konkretnego obiektu budowlanego, zrealizowanego bez pozwolenia na budowę. W stosunku do pozostałych obiektów wchodzących w skład należącego do Spółki zakładu produkcyjnego prowadzone są odrębne postępowania. W każdym z tych postępowań interes prawny skarżących ustalony musi być indywidualnie. Błędne stanowisko w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jako niezasadny uznał podniesiony w skardze kasacyjnej A.J. i M.K. zarzut naruszenia art. 153 p.p.s.a. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 409/23 został wydany w innej sprawie – dotyczył innego budynku inwestora i w tym przypadku nie może być mowy o naruszeniu wskazanego przepisu. W końcu niezasadny okazał się również podniesiony przez Spółkę zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy wymagane tym przepisem. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji wskazał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Odniósł się także do zarzutów podniesionych w skardze oraz stanowisk pozostałych stron. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez Sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów stron postępowania oraz podniesionej w tym zakresie argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie wymogi wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a. Z powyżej wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna A.J. i M.K. zasługiwała na uwzględnienie. Mając na uwadze, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie. Na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.