II OSK 2262/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 111/25 odrzucającego skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1365/24 oddalającym skargę na decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokalu postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 6 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 111/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił wniesioną przez A. T. skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1365/24 oddalającym skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 sierpnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokalu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 26 stycznia 2025 r. skarżąca wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego w ww. wyrokiem. Jako podstawę wznowienia postępowania sądowego skarżąca podała art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Sąd Wojewódzki zaznaczył, że stosownie do art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem z dnia 18 grudnia 2024 r., wniesiona została od wyroku nieprawomocnego. Z akt sprawy o sygn. II SA/Kr 1365/24 wynika, że nie wydano jeszcze postanowienia stwierdzającego prawomocność wskazanego wyżej wyroku. Co więcej, nie rozpoznany został wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku, złożony w tym samym dniu co skarga o wznowienie postępowania, tj. 26 stycznia 2025 r. Tymczasem z brzmienia ww. przepisu art. 270 p.p.s.a. wynika, że skarga o wznowienie postępowania sądowego może zostać wniesiona wyłącznie od prawomocnego orzeczenia, które zakończyło postępowanie w sprawie. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania przed uprawomocnieniem się orzeczenia stanowiącego podstawę jej wniesienia jest przedwczesne i jako takie winno skutkować jej odrzuceniem (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 1048/11). Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 280 § 1 w zw. z art. 270 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Na powyższe postanowienie z dnia 6 marca 2025 r. A. T. wiosła skargę kasacyjną zarzucając, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. naruszenie przepisu art. 270 p.p.s.a. oraz art. 168 § 1 w zw. z art. 141 § 2 i art. 177 § 1 p.p.s.a. wynikające z przyjęcia, że wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024r. - sygn. akt II SA/Kr 1365/24 jest wyrokiem nieprawomocnym i wobec niezakończenia postępowania prawomocnym orzeczeniem wniesienie skargi o wznowienie postępowania jest niedopuszczalnym (art. 270 p.p.s.a.) i przedwczesnym, podczas gdy wskazany wyrok oddalający skargę, zgodnie z art. 168 § 1 p.p.s.a. w związku z jego niezaskarżeniem w trybie art. 141 § 2 oraz art. 177 § 1 powołanej ustawy pozostaje kończącym postępowanie prawomocnym wyrokiem, od jakiego nie przysługują środki odwoławcze. Stosownie bowiem do art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku, zaś przepisu art.177 § 1 p.p.s.a.- skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Tym samym nie złożenie przez żadną ze stron wniosku w przedmiocie sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 18 grudnia 2024r. oddalającego skargę w sprawie sygn. II SA/Kr 1365/24, z zachowaniem 7 dniowego terminu od daty ogłoszenia wyroku, czyli do dnia 27 grudnia 2024r.- włącznie (zgodnie z art. 83 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 111 § 1 Kodeksu cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964r. - tekst jednolity Dz.U. z 2024r., poz.1061 i art. 83 § 2 p.p.s.a.) skutkujące niesporządzeniem uzasadnienia, będącego warunkiem koniecznym wniesienia skargi kasacyjnej przesądza o zakończeniu postępowania w sprawie sygn. II SA/Kr 1365/24 prawomocnym wyrokiem z dnia 18 grudnia 2024r. Od przedmiotowego wyroku nie przysługuje środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej - wyrok ten bowiem stał się prawomocny z upływem 7 dni, w ciągu których strona mogła złożyć wniosek o sporządzenie jego uzasadnienia, tj. z dniem 28 grudnia 2024 r. Błędne przyjęcie przez Sąd, że zapadły w sprawie sygn. II SA/Kr 1365/24 wyrok z dnia 18 grudnia 2024r. nadal pozostaje nieprawomocny wobec niewydania postanowienia o stwierdzeniu jego prawomocności i wniesienia nierozpoznanego na dzień 6 marca 2025r. (data wydania postanowienia o odrzuceniu skargi) wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wbrew przepisom art. 168 § 1 w zw. z art. 141 § 2 i art. 177 § 1 p.p.s.a., które te kwestię odmiennie regulują, z przyczyn jakie faktycznie nie występują zamyka skarżącej drogę do unicestwienia postępowania, jak i wskazanego wyżej wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024r., objętego wnioskiem o wznowienie postępowania z powodu nieważności, wynikającej z pozbawienia możliwości działania - art. 271 pkt 2 p.p.s.a., wykluczając merytoryczne rozpatrzenie skargi o wznowienie postępowania, co może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby nie doszło do bezpodstawnego przyjęcia, że zapadły w sprawie sygn. II SA/Kr 1365/24 wyrok z dnia 18 grudnia 2024r. nadal pozostaje nieprawomocny zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie odrzucające skargę o wznowienie postępowania, na wskazanej przez Sąd podstawie by nie zapadło - to zaś umożliwiłoby skarżącej dochodzenie swych praw, 2. naruszenie przepisu art. 169 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) przez przyjęcie, że niewydanie postanowienia stwierdzającego prawomocność wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024r. - sygn. akt II SA/Kr 1365/24 spowodowało, że wyrok nie stał się prawomocny, podczas gdy postanowienie o stwierdzeniu prawomocności ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że prawomocność zapadłego orzeczenia nie zależy od wydania postanowienia stwierdzającego prawomocność i brak wydania postanowienia stwierdzającego prawomocność orzeczenia sądu administracyjnego - w tym wypadku wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024r. - sygn. akt II SA/Kr 1365/24 - niczego w tej kwestii nie przesądza. Prawomocność podlega bowiem kryteriom obiektywnym i zależną jest od tego czy orzeczenie może zostać zaskarżone przysługującymi od niego zwykłymi środkami zaskarżenia. W przypadku wydanego w sprawie sygn. II SA/Kr 1365/24, wyroku ustalana w uwzględnieniu definicji prawomocności wynikającej z art. 168 § 1 p.p.s.a. oraz art. 144 § 2 i art. 177 § 1 p.p.s.a., nastąpiła skoro wniosek w przedmiocie sporządzenia uzasadnienia wyroku WSA z dnia 18 grudnia 2024r. nie został złożony przez żadną ze stron, po upływie 7 dniowego terminu do złożenia przedmiotowego wniosku. Skutek w postaci prawomocności orzeczenia nastąpił z mocy samego prawa, w przewidzianym przez normy prawne terminie. Przepis art. 169 § 1 p.p.s.a. o treści "Prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony oraz w przypadku, o którym mowa w art. 286 § 1, wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym" uwidacznia jedynie potwierdzający charakter postanowienia dodatkowo przewidując, że postanowienie wydawane jest w dwóch przypadkach - wniosku strony oraz przy zwrocie akt organowi administracji publicznej - żadna z tych sytuacji w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Błędna ocena Sądu polegająca na zestawieniu postanowienia o stwierdzeniu prawomocności z kwestą prawomocności mogła mieć istotny wpływ na wynik sprawy skoro prowadziła do przyjęcia, że wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 20024r. - sygn. akt I! SA/Kr 1365/24 nadal jest nieprawomocny, a wznowienie postępowania z tej przyczyny niedopuszczalnym. Niezasadne odrzucenie skargi o wznowienie we wstępnej fazie postępowania pozbawia skarżącą, z przyczyny jaka faktycznie nie występuje możliwości merytorycznego rozpoznania skargi o wznowienie postępowania, 3. naruszenie przepisu art. 89 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.) przez przyjęcie, że brak rozpoznania złożonego przez skarżącą A. T. wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia wyroku sprawia, że wydany w dniu 18 grudnia 2024r. do sygn. akt II SA/Kr 1365/24 wyrok nie ma przymiotu prawomocności, podczas gdy zgodnie z przepisem art. 89 p.p.s.a. zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie wstrzymuje postępowania w sprawie, ani wykonania orzeczenia - tym samym więc złożenie nierozpatrzonego wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia w żaden sposób nie wpływa na prawomocność wyroku sądu I instancji - nie wstrzymuje uprawomocnienia wyroku, ani gdy jest on prawomocny nie niweczy tego skutku. Na datę wydania postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania tj. dzień 6 marca 2025r. wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia nie był rozpoznany, przy czym skarżąca zwróciła się o rozpoznanie w pierwszej kolejności skargi o wznowienie postępowania opartej na zarzucie nieważności postępowania, wynikającym z pozbawienia jej możności działania z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. - potwierdzenie zasadności tego zarzutu w przypadku uprzedniego sporządzenia uzasadnienia wyroku WSA w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024r. - sygn. II SA/Kr 1365/24 skutkowałoby sporządzeniem uzasadnienia do nieistniejącego wyroku. Uchybienie przepisowi art. 89 p.p.s.a. mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - bowiem błędne przyjęcie, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024r. - sygn. II SA/Kr 1365/24 z powodu złożenia nierozpoznanego wniosku o przywrócenie terminu do sporządzenia uzasadnienia, na datę wydania postanowienia o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania tj. dzień 6 marca 2025r. pozostaje z tej przyczyny nieprawomocnym, mimo że powyższe takowego skutku nie powoduje - zamyka skarżącej drogę do wznowienia postępowania na etapie badania dopuszczalności wznowienia, unicestwiając z przyczyn jakie faktycznie nie występują możliwość oceny zasadności skargi o wznowienie postępowania i ponownego rozpoznania sprawy z przyczyn nieważności - pozbawienia możności działania (art.271 pkt 2 p.p.s.a.), 4. naruszenie przepisu art. 280 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 45 ustęp 1 Konstytucji RP przez niewłaściwe zastosowanie przez WSA w Krakowie przepisu art. 280 § 1 powołanej ustawy dotyczącego badania wniesienia skargi w terminie jak i oparcia się na ustawowej przyczynie wznowienia, nakazującego w braku jednego z tych wymagań odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, a w przeciwnym razie wyznaczenie rozprawy. Skoro skarga o wznowienie wniesiona została w terminie bowiem nadano ją listem poleconym już w dniu 28 stycznia 2025r., dochowany został trzymiesięczny termin do jej złożenia, wynikający z art. 277 p.p.s.a., płynący od daty dowiedzenia się przez skarżącą o wyroku tj. od dnia 21 stycznia 2025r. Tym samym nie istniały żadne podstawy do kwestionowania przez Sąd spełnienia wymagania zachowania terminu do wniesienia skargi tak samo jak oparcia skargi na ustawowej przyczynie wznowienia jaką pozostaje - pozbawienie możności działania z art. 271 pkt 2 powołanej ustawy. Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia przedwczesności skargi o wznowienie wynikającej z zakładanego przez Sąd niespełnienia warunków do wznowienia postępowania z art. 270 p.p.s.a. i twierdzenia, że wyrok z dnia 18 grudnia 2024r. - sygn. akt II SA/Kr 1365/24, od daty jego wydania do daty wydania postanowienia o odrzuceniu skargi, co nastąpiło w dniu 6 marca 2025r., pozostawał nieprawomocny, mimo jego uprawomocnia się już w grudniu 2024r. - o czym była wyżej mowa. Spełnienie zaś wszelkich wymagań z paragrafu 1 art. 280 p.p.s.a., przy niewystępowaniu podstaw, które mogłyby stanowić przyczynę odrzucenia skargi - może mieć istotny wpływ na wynik sprawy skoro zamiast jak nakazuje przepis art. 280 § 1 ustawy skierowania skargi o wznowienie postępowania na rozprawę dochodzi do jej odrzucenia, z przyczyn jakie nie występują i bezzasadnego zakończenia prowadzonego postępowanie. Wykluczenie przez Sąd z nieistniejących przyczyn formalnych możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy uniemożliwia skarżącej dochodzenie swych praw, naruszając wynikające z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo każdego do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny sąd. Wskazując na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 marca 2025r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, aczkolwiek w jej zarzutach trafnie podniesiono naruszenie przez Sąd Wojewódzki przepisów art. 168 § 1 w. zw. art. 144 § 2 i art. 177 § 1 oraz art. 89 p.p.s.a. Mianowicie Sąd Wojewódzki orzekł o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, błędnie przyjmując, że nie jest prawomocny wyrok wydany w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., skarga o wznowienie postępowania przysługuje w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem. W niniejszym postępowaniu zakończonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024 r., pismem z dnia 26 stycznia 2025 r. skarżąca złożyła skargę o wznowienie postępowania sądowego. Jednocześnie pismem z tego samego dnia (26 stycznia 2025 r.) skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 1365/24. Wadliwie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd Wojewódzki wskazał, że o nieprawomocności wyroku świadczy brak postanowienia stwierdzającego jego prawomocność oraz fakt nierozpoznania wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie ulega wątpliwości, że orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy (art. 168 § 1 p.p.s.a.), a w przypadku wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego tak się dzieje, gdy nie wniesiono w ustawowym terminie skargi kasacyjnej, ale także wówczas gdy nie złożono w ustawowym terminie wniosku o uzasadnienia wyroku oddalającego skargę (art. 141 § 2 i art. 177 § 1 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że niedochowanie przez stronę 7-dniowego terminu wyznaczonego ustawowo na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku skutkuje utratą możliwości zaskarżenia wyroku, a tym samym prowadzi do jego uprawomocnienie. Z kolei wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku nie wpływa na bieg terminów ustawowych, a dopiero jego uwzględnienie powoduje, że na nowo otwiera się droga do zaskarżenia wyroku. Rzecz w tym, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia upłynął już termin ustawowy przewidziany na wniesienie wniosku o uzasadnienie wyroku, natomiast wniosek o jego przywrócenie nie był jeszcze rozpoznany. W takim stanie sprawy wyrok z 18 grudnia 2024 r. był prawomocny, co formalnie stanowiło możliwość złożenia skargi o wznowienie. Celowe w takiej sytuacji było w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jednak Sąd Wojewódzki mając na uwadze dyspozycję skarżącej nadał bieg skardze o wznowienie, wydając następnie postanowienie o jej odrzuceniu. Tymczasem pierwszeństwo w rozpoznaniu powinny mieć środki prawne służące uruchomieniu zwykłego postępowania instancyjnego, a nie skarga o wznowienie postępowania. Mimo wskazanych uchybień proceduralnych brak było przesłanek do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Zarzucane bowiem naruszenie wymienionych wyżej przepisów nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż w następstwie dalszych działań Sądu Wojewódzkiego uchylona została prawomocność wyroku z dnia 18 grudnia 2024 r., co pozwoliło uruchomić na nowo postępowanie kasacyjne. Konkretnie w dniu 5 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił skarżącej termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 grudnia 2024 r. Wraz z wydaniem tego postanowienia zmieniła się sytuacja prawna, bowiem skarżącej otworzyła się droga do obrony swoich praw, z czego skorzystała składając skargę kasacyjną od wyroku 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Kr 1365/24. Skargę tę skierowano na rozprawę w celu jej rozpatrzenia w trybie autokontroli, a w dniu 4 grudnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę A. T. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 14 sierpnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania lokalu. Wobec powyższego uznać należało, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym skarga o wznowienie postępowania jest niedopuszczalna, chociaż z innych względów niż stwierdził Sąd Wojewódzki. W konsekwencji zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego z dnia 6 marca 2025 r. mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 orzekł jak w sentencji. ----------------------- 8