II OSK 2210/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2181/14 w sprawie ze skargi C.W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 8 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C.W. (dalej jako "skarżąca") na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] sierpnia 2014 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] maja 2011 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska określił wysokość zobowiązania skarżącej, prowadzącej w 2006 r. działalność gospodarczą pod nazwą [...], z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w kwocie 24.633 zł. Jako podstawę rozstrzygnięcia organ wskazał art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz.U. Nr 25, poz. 202 – dalej jako "ustawa o recyklingu"). Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] września 2011 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] maja 2011 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 20 kwietnia 2012 r. w sprawie IV SA/Wa 1903/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję organu z [...] września 2011 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Główny Inspektor Ochrony Środowiska decyzją z [...] sierpnia 2014 r. utrzymał w mocy decyzję własną z [...] maja 2011 r. Organ wyjaśnił, że skarżąca, nie złożyła zawiadomienia o podjęciu działalności w zakresie produkcji, importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów, na podstawie art. 13 ustawy o recyklingu. Nie złożyła także rocznego sprawozdania o wysokości należnej opłaty za brak sieci za 2006 r. Skarżąca zlikwidowała działalność gospodarczą 31 maja 2007 r. Po doręczeniu informacji o wszczęciu postępowania w sprawie, skarżąca w dniu 2 września 2010 r. złożyła dokumentację związaną z wprowadzaniem w 2006 r. pojazdów na terytorium kraju. W odpowiedzi na wniosek organu, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przedstawił wykaz pojazdów, za które strona wniosła opłaty w wysokości 500 zł. Organ ustalił, że skarżąca w 2006 r. prowadziła działalność w zakresie wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów. Jako wprowadzający pojazd, w rozumieniu przepisów ustawy o recyklingu (w brzmieniu obowiązującym w 2006 r.), skarżąca miała obowiązek zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, żeby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkania albo siedziby właściciela pojazdu. Jako wprowadzająca pojazd, która wprowadzała na terytorium kraju nie więcej niż 1000 pojazdów w roku kalendarzowym, skarżąca mogła skorzystać ze zwolnienia z obowiązku zapewnienia sieci, o którym mowa w art. 12 ustawy o recyklingu i wnosić opłatę w wysokości 500 zł od każdego wprowadzonego pojazdu. Na podstawie przesłanej dokumentacji organ ustalił, że skarżąca w 2006 r. zakupiła za granicą 119 pojazdów. Spośród tych pojazdów w 2006 r. strona sprzedała krajowym nabywcom 99 pojazdów. Na podstawie udostępnionego wykazu wpłat organ ustalił, że skarżąca skorzystała ze zwolnienia z obowiązku zapewnienia sieci i wpłaciła opłatę 500 zł w związku ze sprzedażą 47 pojazdów (w tym 45 pojazdów sprzedanych w 2006 r.). Organ uznał, że wprowadzenie pojazdu dla celów rozliczenia opłaty za brak sieci następuje dopiero w chwili sprzedaży pojazdu wraz z wystawieniem oświadczenia o podleganiu obowiązkowi stworzenia sieci zbierania pojazdów. Stąd organ przyjął, że 54 pojazdy sprzedane w 2006 r. przez stronę, w odniesieniu do których skarżąca nie skorzystała ze zwolnienia, o którym mowa w art. 12 ustawy o recyklingu pojazdów, objęte były obowiązkiem zapewnienia sieci. Organ wyjaśnił, że warunkiem zapewnienia sieci przez wprowadzającego pojazd jest utworzenie własnych stacji demontażu lub punktów zbierania pojazdów, ewentualnie podpisanie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu bezpośrednio bądź za pośrednictwem pełnomocnika. Skarżąca przekazywała nabywcom pojazdów oświadczenie o podleganiu obowiązkowi zapewnienia sieci, ale nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku, jakim było złożenie organowi zawiadomienia o podjęciu działalności w zakresie produkcji, importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów, w którym powinny być zawarte informacje dotyczące stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów działających w ramach jej sieci zbierania pojazdów. W trakcie postępowania skarżąca przedstawiła jedynie faktury VAT wystawione przez A. Sp. z o.o. w L. (dalej jako "spółka") oraz dwie umowy w sprawie zapewnienia sieci zbierania pojazdów zawartą z tą spółką. W dokumentacji brak było natomiast informacji o stacjach demontażu i punktach zbierania pojazdów działających w jej sieci. Spółka nie była w 2006 r. prowadzącym stację demontażu, ponieważ nie posiadała decyzji w zakresie gospodarki odpadami, wymaganej w związku z prowadzeniem stacji demontażu. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 11 ustawy o recyklingu, wprowadzający pojazd może utworzyć sieć na podstawie umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu. Jednak firma, z którą strona miała podpisane umowy w 2006 r., nie prowadziła stacji demontażu, a ponadto nie zostały przedstawione organowi także żadne umowy zawarte w imieniu strony pomiędzy spółką, a innymi stacjami demontażu lub punktami zbierania pojazdów. Ponadto skarżąca przedłożyła jedynie umowy dotyczące siedmiu wprowadzonych na terytorium kraju pojazdów o określonych numerach VIN. Skarżąca nie przedłożyła natomiast żadnych dokumentów wskazujących, że spółka na jej zlecenie utworzyła sieć zgodnie z art. 11 ustawy o recyklingu Nie przedłożyła również żadnych umów zawartych zarówno bezpośrednio przez skarżącą, jak i w jej imieniu przez spółkę z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu lub punkty zbierania pojazdów. Skargę na powyższą decyzję wniosła skarżąca. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w 2006 r. nie utworzyła własnej sieci demontażu pojazdów ani nie zawarła umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stacje demontażu. Sąd I instancji podzielił w tym zakresie stanowisko organu. W ocenie Sądu I instancji, spółka jedynie oferowała skarżącej w zawartych z nią umowach zlecenia utworzenie sieci zbierania pojazdów, ale ta sieć nie została utworzona. Konsekwencje niezapewnienia sieci, nawet w przypadku niewywiązywania się firmy oferującej utworzenie sieci z umowy, ponosi wprowadzający pojazdy. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżąca powinna dysponować wszelkimi dokumentami potwierdzającymi zapewnienie sieci, a nie żądać od organu, żeby w tym celu zwracał się o informacje do spółki. Odnosząc się do złożonego w toku postępowania administracyjnego wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej w charakterze strony, Sąd I instancji wyjaśnił, że skarżąca została wezwana do złożenia wyjaśnień w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego. Skarżąca tego rodzaju wyjaśnień nie złożyła, natomiast przesłała tylko posiadaną dokumentację. Ponadto skarżąca nie skorzystała z możliwości wypowiedzenia się w sprawie przed wydaniem decyzji z [...] maja 2011 r. oraz z [...] sierpnia 2014 r. Stąd też przeprowadzania dowodu nie było koniecznie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca. W pierwszej kolejności zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu. Ponadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, obecnie Dz.U. z 2016 r. poz. 718 – dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez sformułowanie wniosków, które nie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności braku ustaleń co do zawartej umowy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia tylko w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Po pierwsze, chybiony jest zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zakresie błędnej kontroli przez Sąd I instancji ustalonego przez właściwy organ stanu faktycznego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżąca w 2006 r. prowadziła działalność dotyczącą wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów, ponieważ kupiła za granicą 119 pojazdów, a krajowym nabywcom sprzedała 99 sztuk. Z kolei w stosunku do 47 pojazdów skorzystała ze zwolnienia z obowiązku zapewnienia sieci, czyli wpłaciła opłatę 500 zł. Jednak 54 pojazdy objęte były obowiązkiem zapewnienia sieci. Ponadto spełnienie obowiązku zapewnienia sieci wymagało utworzenia własnych stacji demontażu lub punktów zbierania pojazdów, czy też podpisania umów z przedsiębiorcami prowadzącymi stację demontażu. Dlatego też skarżąca wybrała drugi wyżej wymieniony sposób zapewnienia sieci, ponieważ zawierała z A. Sp. z o.o. umowy zlecenia dotyczące zapewnienia sieci pojazdów. Jednak z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji jednoznacznie wynika, że brak jest informacji o sieci utworzonej na jej zlecenie przez powyższą spółkę, czyli dotyczącej stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów funkcjonujących w jej sieci. Oznacza to, że skarżąca w 2006 r. nie zapewniła sieci zbierania pojazdów jak i nie dokonała wpłat opłat za brak sieci za 2006 r. Ponadto chociaż skarżąca przekazywała nabywcom pojazdów oświadczenie dotyczące podlegania obowiązkowi zapewnienia sieci, to jednak nie wykonała nałożonego na nią obowiązku, w zakresie złożenia organowi zawiadomienia o podjęciu działalności w przedmiocie produkcji, importu lub wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdów, które powinno zawierać informacje dotyczące właśnie stacji demontażu i punktów zbierania pojazdów działających w ramach tej sieci zbierania pojazdów. Z kolei przedstawione przez skarżącą faktury VAT, które zostały wystawione przez A. Sp. z o.o. w L. oraz dwie umowy w sprawie zapewnienia sieci zbierania pojazdów zawarte z tą spółką nie zawierały w tym zakresie informacji o stacjach demontażu i punktach zbierania pojazdów działających w jej sieci (art. 11 ustawy o recyklingu). Ponadto należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że to skarżąca powinna posiadać wymaganą dokumentację, która potwierdziła zapewnienie sieci, a nie żądać żeby właściwy organ wystąpił o te informacje do przedmiotowej spółki. Z kolei zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów w ramach postępowania dowodowego, która obowiązuje w k.p.a. (art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) skarżąca została przez organ prowadzący postępowanie już w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania tego postępowania administracyjnego wezwana do złożenia wyjaśnień, lecz tego nie dokonała tylko przesłała posiadaną dokumentację. Skarżąca nie skorzystała także z możliwości przedstawienia swojego stanowiska przed wydaniem decyzji z [...] maja 2011 r. jak i z [...] sierpnia 2014 r., stąd nie było niezbędne przesłuchanie skarżącej w charakterze strony. Po drugie, biorąc pod uwagę prawidłowo poddany kontroli przez Sąd I instancji stan prawny i faktyczny w tej sprawie chybiony jest również zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przepisu materialnego, tj. art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu. Powyższy przepis jednoznacznie bowiem stanowi, że jeżeli podmiot wprowadzający pojazd pomimo nałożonego na niego obowiązku nie uiścił opłaty za brak sieci, to Główny Inspektor Ochrony Środowiska wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci. Dlatego też Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania przez właściwy organ przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o recyklingu. Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.