Sygnatura
II OSK 2161/24
Wyrok NSA z 23 kwietnia 2025 r., II OSK 2161/24 – wizy
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok w części i skargę w tym zakresie oddalono Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 23 kwietnia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Michał Petranik po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 lipca 2024 r. sygn. akt II SAB/Gl 94/24 w sprawie ze skargi M. R. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla punkt 1, 2 i 4 zaskarżonego wyroku i w tym zakresie oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 5 lipca 2024 r., II SAB/Gl 94/24, w wyniku rozpoznania skargi M. R. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdził, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1), zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni od otrzymania akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem (pkt 2), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3), zasądzając od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania (pkt 4). W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji przyjął, że M. R., obywatel Ludowej Republiki Bangladeszu wnioskiem z 12 września 2023 r. wystąpił do Wojewody Śląskiego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a następnie w związku z niezałatwieniem ww. sprawy 7 marca 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność ww. organu, poprzedzoną ponagleniem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski wniósł o jej oddalenie, wskazując na przepis art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.), dalej: u.p.o.u., zawieszający bieg terminów dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców. Uwzględniając skargę, Sąd I instancji stwierdził, że nie podziela stanowiska organu wyrażonego w odpowiedzi na skargę. Wyjaśnił, że interpretacja przepisów wyjątkowych, jakimi są regulacje u.p.o.u., zawieszających terminy załatwiania spraw, nie powinna być rozszerzana na osoby inne niż te, których bezpośrednio dotyczy ww. ustawa (art. 1 ust. 1 u.p.o.u.). Skarżący nie jest obywatelem Ukrainy przybyłym na terytorium Polski "w związku z konfliktem zbrojnym", a obywatelem innego państwa. Pojęcie "przewlekłości postępowania", jak zauważył Sąd, wprowadzone zostało do ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6, poz. 18 ze zm.) i obowiązuje od 11 kwietnia 2011 r. Celem nowelizacji było usprawnienie postępowania administracyjnego poprzez stworzenie możliwości zaskarżenia nie tylko samej czynności organu administracji publicznej, ale również prowadzenia przez te organy postępowania w sposób przewlekły. Przewlekłość postępowania, określona w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), dalej: k.p.a., oraz w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., ma inny zakres znaczeniowy niż "bezczynność organu". Wynika to obecnie z treści art. 37 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu, stwierdzić należało, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, nie wydał bowiem decyzji w terminie. Wskazując na okoliczności sprawy stwierdzić, w ocenie Sądu, trzeba, że organ podjął czynności zmierzające do załatwienia sprawy, choć nie załatwił jej terminowo. Musiał załatwiać inne sprawy cudzoziemców (co nie wyłącza jego odpowiedzialności, ale umniejsza wagę zaniedbania). Biorąc zatem pod uwagę łącznie wszystkie powyższe ustalenia, w kontrolowanej przez Sąd sprawie zaniedbanie Wojewody nie miało cech rażącego naruszenia prawa. Sąd dodał, że spełnienie tak wygórowanych oczekiwań finansowych, jak te wyartykułowane w skardze nie ma żadnych podstaw. Rzeczpospolita Polska podjęła wiele różnych zobowiązań celem pomocy cudzoziemcom i są one realizowane. Przeznaczenie dodatkowych, niemałych środków pieniężnych na rzecz skarżącego, jakby tego oczekiwał, nie jest zasadne, zwłaszcza w kontekście tego, że obywatele polscy niejednokrotnie muszą oczekiwać na rozpoznanie ich spraw przed organami administracji publicznej oraz sądami (zwłaszcza powszechnymi i przed NSA), jeszcze dłużej. Wojewoda Śląski złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w części, tj. w zakresie punktów 1, 2 i 4, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 100c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 u.p.o.u. oraz w zw. z art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że u.p.o.u. ma zastosowanie tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybywają lub pozostają na terytorium RP w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, a tym samym nie ma zastosowania w sprawie skarżącego; 2) art. 100c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2 oraz ust. 4 u.p.o.u. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że w sprawie wystąpiła bezczynność; 3) art. 149 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100c ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1, ust. 3 pkt 1 i 2, ust. 4 u.p.o.u. poprzez uwzględnienie skargi, co było rezultatem niezastosowania wymienionych przepisów u.p.o.u., podczas gdy skarga powinna być oddalona; 4) art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1 i art. 35 w zw. z art. 7 oraz art. 77 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769), dalej: u.c., poprzez błędne przyjęcie, że przekroczony został termin określony w art. 112a u.c., co spowodowało stwierdzenie bezczynności organu, podczas gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był okolicznościami niezależnymi od organu oraz charakterem sprawy, tj. kwestią pandemii koronawirusa i wprowadzonymi ograniczeniami w funkcjonowaniu administracji państwowej, w tym Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, niedoborami kadrowymi, znaczną ilością wpływających wniosków pobytowych, absencjami chorobowymi, konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, dodatkowymi nowymi zadaniami związanymi z wizami krajowymi i Kartą Polaka oraz koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego; 5) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1, art. 35 § 1-3 i 5 oraz art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 112a u.c. polegające na nieoddaleniu skargi na bezczynność organu, mimo że postępowanie administracyjne - biorąc pod uwagę konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy, stan epidemii i wywołane nimi ograniczenia w funkcjonowaniu administracji państwowej, w tym Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, znaczną ilość wpływających wniosków pobytowych, dodatkowe nowe obowiązki związane z wizami krajowymi i Kartą Polaka, niedobory kadrowe, absencje chorobowe oraz konieczność zgromadzenia materiału dowodowego - nie było prowadzone dłużej, niż było to niezbędne do załatwienia sprawy; 6) art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1, art. 35 § 1-3 i 5 oraz art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, podczas, gdy stan faktyczny sprawy wskazuje, że organ nie zwlekał celowo z podejmowaniem niezbędnych w sprawie czynności, brak działania nie wynikał ze złej woli organu, czy też chęci lekceważenia strony postępowania, a na stan braku działania organu wpłynęły okoliczności niezależne od niego, tj. stan epidemii i wywołane nimi ograniczenia w funkcjonowaniu administracji państwowej, w tym Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, niedobory kadrowe, absencje chorobowe, konflikt zbrojny na terytorium Ukrainy, dodatkowe nowe zadania związane z wizami krajowymi i Kartą Polaka, jak też konieczność zgromadzenia materiału dowodowego. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej Wojewoda Śląski wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez Wojewodę Śląskiego na uzasadnionych podstawach. Sąd I instancji dopuścił się bowiem przypisanego mu przez skarżący kasacyjnie organ naruszenia art. 100d ust. 1 pkt 1 i ust. 3-4 u.p.o.u., co skutkowało błędnym zastosowaniem w sprawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., będącym rezultatem przyjęcia przez Sąd, że sposób rozpoznania przez Wojewodę Śląskiego wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy odpowiada stanowi bezczynności organu i stan ten powinien prowadzić do zobowiązania organu do rozpatrzenia żądania cudzoziemca w terminie 30 dni od otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem. Ocena prawna zamieszczona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uchybia równocześnie powołanemu w skardze kasacyjnej art. 112a u.c., albowiem poddając kontroli działania Wojewody Śląskiego nakierowane na rozpatrzenie wniosku skarżącego, Sąd nie znalazł powodów, by ich ramy czasowe poddać rozważeniu z punktu widzenia dyspozycji ww. przepisu u.c., pomimo że jako przepis szczególny w rozumieniu art. 35 § 4 k.p.a. wyłącza on regułę ogólną ujętą w art. 35 § 3 k.p.a., do której odwołał się błędnie Sąd, stwierdzając, iż załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy. Powyższej wadliwości towarzyszyło odstąpienie przez Sąd I instancji od określenia w wyroku znaczenia prawnego art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Przepis ten został trafnie objęty skargą kasacyjną, albowiem w sytuacji, gdy skarżący zarzucił Wojewodzie Śląskiemu pozostawanie w bezczynności i tę ocenę zaaprobował Sąd, czego wyrazem było orzeczenie w wyroku, że dostrzeżona w działaniu tego organu zwłoka tak powinna być kwalifikowana (pkt 1. wyroku), czynienie w uzasadnieniu orzeczenia szerokich rozważań mających na celu zdefiniowanie pojęcia przewlekłego prowadzenia postępowania, przy odstąpieniu od wyjaśnienia pojęcia bezczynności, odbiega od wymagań, których spełnienie warunkuje prawidłowe zastosowanie przez sąd administracyjny art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Tym bardziej skarżący kasacyjnie organ mógł oprzeć się na takim wniosku, gdy przyjęte w wyroku ustalenia dotyczące przypisania organowi naruszenia prawa zamykają się w jednozdaniowej konstatacji, że organ dopuścił się bezczynności, ponieważ "nie wydał decyzji w terminie" (s. 7 uzasadnienia wyroku). Mając na uwadze datę złożenia przez skarżącego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy (12 września 2023 r.), skutek nierozpoczęcia biegu terminu na załatwienie sprawy zainicjowanej żądaniem skarżącego, wynikający z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.u., nie pozwalał sposobu rozpatrywania wniosku skarżącego, prowadzącego do niewydania przez Wojewodę Śląskiego wnioskowanej decyzji, kwalifikować jako stanu bezczynności w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., przy czym o ile ocenę tę wprost kształtowała treść art. 100d ust. 4 w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 1 i 2 u.p.o.u., o tyle nie mogła na nią wpływać dyspozycja powołanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 100c ust. 1 pkt 1, ust. 3 i ust. 4 u.p.o.u., ponieważ nie podlegał on w sprawie w sposób bezpośredni zastosowaniu. Wbrew przyjętemu przez skarżący kasacyjnie organ założeniu, wydanego wyroku nie można równocześnie postrzegać jako orzeczenia, w którym Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 149 § 1a p.p.s.a., uwzględniając, że z rozstrzygnięcia zamieszczonego w punkcie 1. wyroku i odpowiadających mu motywów zamieszczonych w uzasadnieniu wyroku wynika, iż Sąd stwierdzonej w postępowaniu bezczynności nie nadał postaci kwalifikowanej (rażącej), wobec czego podjęta w skardze kasacyjnej polemika z oceną prawną, której Sąd w rzeczywistości nie sformułował, pozostaje bezprzedmiotowa. Zasadnicze znaczenie dla podzielenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutów skargi kasacyjnej ma stwierdzenie, że Sąd I instancji, wyznaczając zakres zastosowania art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u., nieprawidłowo uznał, iż kształtuje go w sposób bezpośredni dyspozycja art. 1 u.p.o.u., przez co przyjęta przez ustawodawcę zasada, zgodnie z którą zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania tych przepisów nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, nie mogła wpływać na ocenę działań podejmowanych przez Wojewodę w kontrolowanej sprawie, której przedmiotem było rozpoznanie wniosku o udzielenie zezwolenia pobytowego złożonego przez obywatela Ludowej Republiki Bangladeszu, którego pobyt w Polsce nie ma związku z wybuchem konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy. Przypomnienia wymaga, że w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowane należy uznać stanowisko interpretacyjne, zgodnie z którym przepis art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. stanowi rozwiązanie generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, jak też tego, czy ich pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, do czego nawiązuje treść art. 1 ust. 1 u.p.o.u. (por. wyrok NSA z 27 lutego 2025 r., II OSK 2585/24; wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r., II OSK 1341/24; wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., II OSK 1883/24; wyrok NSA z 5 grudnia 2024 r., II OSK 1809/24; wyrok NSA z 18 listopada 2024 r., II OSK 286/24; wyrok NSA z 13 listopada 2024 r., II OSK 821/24; wyrok NSA z 24 października 2024 r., II OSK 1182/24; wyrok NSA z 9 października 2024 r., II OSK 877/24; wyrok NSA z 24 września 2024 r., II OSK 1256/24; wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., II OSK 226/24; wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., II OSK 174/24; wyrok NSA z 25 lipca 2024 r., II OSK 469/24; wyrok NSA z 17 lipca 2024 r., II OSK 470/24; wyrok NSA z 2 lipca 2024 r., II OSK 2574/23; wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r., II OSK 2194/23; wyrok NSA z 10 czerwca 2024 r., II OSK 2151/23; wyrok NSA z 27 maja 2024 r., II OSK 31/24; wyrok NSA z 8 maja 2024 r., II OSK 1551/23; wyrok NSA z 3 kwietnia 2024 r., II OSK 1114/23; wyrok NSA z 10 sierpnia 2023 r., II OSK 2521/22; wyrok NSA z 4 lipca 2023 r., II OSK 2421/22; wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną to zapatrywanie, jak i wspierającą je argumentację w całości podziela. Powołany przepis, jak również art. 100c ust. 1-4 u.p.o.u., jak trafnie przyjął skarżący kasacyjnie organ, posługują się pojęciem cudzoziemca bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej. Skoro u.p.o.u. nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tego aktu prawnego – definicji legalnej pojęcia cudzoziemca, należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany przez art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830) art. 100a u.c. w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca "o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. UE L 71 z 4.3.2022, str. 1-6)", czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od dnia 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia, co pominął Sąd I instancji, nie zawiera przepis art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. Wskazane rozumienie pojęcia cudzoziemca, do czego również nawiązują uwagi skarżącego organu, jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczą ww. przepisy, znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek bezpośredniego związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną. Wbrew przyjmowanemu przez Sąd I instancji założeniu, wskazany w wyroku kontekst systemowy nie powinien determinować znaczenia normatywnego przepisów art. 100c ust. 1-4 i art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. Jakkolwiek ich dodanie do ustawy w drodze jej nowelizacji dokonanej 8 kwietnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. miało swoje źródło w masowym napływie obywateli Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, nie oznacza to jednakże, że cel ww. działań legislacyjnych wiązać należy z wolą uregulowania w omawianym aspekcie wyłącznie sytuacji prawnej tychże obywateli Ukrainy. W kontekście podnoszonych przez skarżącego uwag wymaga podkreślenia, że wskazana regulacja u.p.o.u. ma charakter epizodyczny i jest zorientowana na wprowadzenie szczególnego (czasowego) rozwiązania kształtującego bieg terminów na załatwianie spraw w toku wszystkich postępowań administracyjnych (dotyczących udzielania/zmiany/cofnięcia cudzoziemcom zezwoleń pobytowych), których sprawność regulowana kodeksowymi zasadami ogólnymi oraz wymaganiami przewidzianymi w przepisach u.c., jak uznał ustawodawca, nie może zostać zachowana z uwagi na nadzwyczajne okoliczności wywołane działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy oraz potrzebę udzielenia pomocy jej obywatelom przybyłym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co nie pozostaje bez wpływu na sposób wykonywania przez właściwe organy prowadzące postępowania w omawianych sprawach powierzonych im zadań. Przepisy te stanowią, jak należy przyjąć, dopuszczalne ograniczenie uprawnień cudzoziemców, których status prawny art. 37 ust. 2 Konstytucji różnicuje względem obywateli polskich, zezwalając na poddanie przysługujących im konstytucyjnych praw ograniczeniom na drodze ustawowej. Ustawodawca nie zwolnił organów administracji od obowiązku przestrzegania zasady szybkości postępowania przewidzianej w art. 12 k.p.a., ale jedynie przez oznaczony czas wyłączył możliwość domagania się przez cudzoziemca stwierdzenia wystąpienia bezczynności lub przewlekłości oraz zastosowania z tego powodu wskazanych w p.p.s.a. środków ich zwalczania. Skarżący nie ma podstaw do odnoszenia w odpowiedzi na skargę kasacyjną do złożonego przez siebie wniosku wymagań przyjętych w dyrektywie 2011/98/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz. U. UE L 2011.343.1), jeżeli z akt kontrolowanej przez Sąd sprawy nie wynika, by celem złożenia przez cudzoziemca wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, którego nierozpatrzenie doprowadziło do wniesienia skargi, było wykonywanie pracy. Poddana przez Sąd I instancji wykładni regulacja zawarta w art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u., stanowi proporcjonalne ograniczenie uprawnień obywateli państw trzecich spełniających warunki wydania zezwolenia na pobyt, uwzględniając względy, które stały za jej wprowadzeniem, mające związek z zaistnieniem sytuacji nietypowej o charakterze nadzwyczajnym, do której niewątpliwie należy zaliczyć poważny kryzys migracyjny. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest uzasadnionych powodów, by przyjąć, że przepis art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. – uwzględniając nadzwyczajne okoliczności aktualne na dzień przypisywanej Wojewodzie Śląskiemu w skardze bezczynności będącej następstwem nierozpatrzenia wniosku cudzoziemca z 12 września 2023 r. - w sposób niedopuszczalny utrudniał wykonywanie skarżącemu uprawnień wynikających z prawa UE. Wymieniony przepis, będąc przeszkodą do wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, nie prowadzi do zawieszenia rozpatrywania wniosków złożonych przez zainteresowanych obywateli państw trzecich, co umożliwia im uzyskanie wnioskowanego zezwolenia. Wpływ zastosowania art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. na sytuację prawną tej grupy podmiotów jest przy tym ograniczony rozwiązaniem wprowadzonym w art. 108 ust. 1 u.c. Wobec charakteru błędu, którego dopuścił się Sąd I instancji, dokonując nieprawidłowej wykładni art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u., przyjąć trzeba, że względy, do których odwołał się skarżący kasacyjnie organ, uznając zaskarżony wyrok za wydany z naruszeniem art. 149 § 1 i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 12 § 1 oraz art. 35 § 1-3 i 5, a także art. 77 w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. (m.in. kwestia pandemii, niedobory kadrowe, znaczna liczba wpływających wniosków pobytowych, nowe dodatkowe zadania nałożone na organ) pozbawione są prawnej doniosłości, wobec czego ich pominięcie przez Sąd nie stanowi błędu oddziałującego na wynik sprawy. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok w punktach 1., 2. oraz 4. i w tym zakresie oddalił skargę. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 5 września 2024
- Symbol z opisem
- 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658
- Hasła tematyczne
- Cudzoziemcy
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Małgorzata Miron /przewodniczący/ Zdzisław Kostka
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
art. 100c, art. 100d · Dz.U. 2023 poz. 103
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art 149, art. 151 · Dz.U. 2019 poz. 2325
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
art. 12 § 1, art. 35, art. 7, art. 77, art. 37 § 1 pkt 1 · Dz.U. 2021 poz. 735
- Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
art 112a · Dz.U. 2024 poz. 769
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II OSK 1811/24 · 23 kwietnia 2025
Wyrok NSA z 23 kwietnia 2025 r., II OSK 1811/24 – wizy
Sygnatura: II OSK 2238/24 · 23 kwietnia 2025
Wyrok NSA z 23 kwietnia 2025 r., II OSK 2238/24 – wizy
Sygnatura: II SAB/Wr 337/25 · 23 kwietnia 2025
Postanowienie WSA we Wrocławiu z 23 kwietnia 2025 r., II SAB/Wr 337/25 – wizy
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny