II OSK 2153/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 198/25 w sprawie ze skargi E. K. i A. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 9 grudnia 2024 r., nr WINB.WOA.7721.360.2024.KC w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie dokonania oceny stanu technicznego obiektu 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od E. K. i A. K. na rzecz Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] solidarnie kwotę 477 (czterysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 198/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu skargi E. K. oraz A. K. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 9 grudnia 2024 r. w przedmiocie odmowy uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie dokonania oceny stanu technicznego obiektu, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. z dnia 9 września 2024 r. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z dnia 9 grudnia 2024 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] (SWINB), po rozpoznaniu odwołania A. K. i E. K. (strona skarżąca) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T. (PINB, organ pierwszej instancji) z dnia 9 września 2024 r., którą odmówiono uchylenia ostatecznej decyzji PINB z dnia 7 maja 2024 r. umarzającej postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego kondygnacji piwnicy i parteru budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego w T. przy ul. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji w całości. Organ wskazał, że E. K. wystąpiła z wnioskiem o kontrolę stanu technicznego przedmiotowego budynku. PINB wszczął i prowadził postępowanie administracyjne dotyczące stanu technicznego kondygnacji piwnicy i parteru przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, badając przy tym stan techniczny lokalu mieszkalnego nr [...] budynku, w aspekcie powstawania wilgoci i zagrzybienia ścian w dwóch pomieszczeniach tegoż lokalu. Przedmiotowe postępowanie zostało umorzone w całości decyzją PINB z dnia 7 maja 2024 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że na gruncie rozpatrywanej sprawy brak jest podstaw do władczego działania organów nadzoru budowlanego w trybie art. 66 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725, z późn. zm. – dalej "Pr. bud.), a co za tym idzie postępowanie jako takie winno ulec umorzeniu. Stroną prowadzonego postępowania była Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w T. (SM, Spółdzielnia). Pismem z dnia 20 czerwca 2024 r. strona skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją PINB z dnia 7 maja 2024 r. z uwagi na wystąpienie przesłanki, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. PINB postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2024 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego kondygnacji piwnicy i parteru przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego, zakończone ostateczną decyzją PINB z dnia 7 maja 2024 r. Decyzją z dnia 9 września 2024 r. PINB odmówił uchylenia własnej ostatecznej decyzji z dnia 7 maja 2024 r. SWINB, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 9 grudnia 2024 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB z dnia 9 września 2024 r. Stwierdził, że przepis art. 66 Pr. bud. odnosi się do obiektów budowlanych, a nie do lokali znajdujących się w tych obiektach. Wskazał, że w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej podmiotem praw i obowiązków jest spółdzielnia mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd. Zauważył, że w wyjątkowych sytuacjach członek spółdzielni może samodzielnie, niezależnie od spółdzielni, wystąpić jako strona postępowania jednak może to mieć miejsce wówczas, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes prawny. SWINB odniósł się do materiału dowodowego zebranego przez PINB, akcentując, że samo posiadanie przez stronę skarżącą spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...], w sytuacji w której z akt sprawy jednoznacznie wynika, że stan techniczny tego lokalu nie jest związany ze stanem technicznym samego budynku mieszkalnego, lecz wynika z niewłaściwej eksploatacji przez nią tegoż lokalu, nie może być źródłem interesu prawnego, który obligowałby organ do uznania stronę skarżącą za stronę postępowania administracyjnego dotyczącego części wspólnych obiektu, tj. stanu technicznego kondygnacji piwnicy i parteru przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Zdaniem SWINB, strona skarżąca posiada interes faktyczny, a nie prawny, a co za tym idzie uznać należało, że rozstrzygniecie PINB odmawiające uchylenia decyzji własnej z dnia 7 maja 2024 r. było prawidłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji SWINB ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że przepis art. 66 Pr. bud. dotyczy obowiązków ciążących na właścicielu lub zarządcy obiektu budowlanego i znajduje zastosowanie w przypadku, gdy właściciel lub zarządca obiektu zaniedbuje obowiązki określone w art. 61 Pr. bud., odnoszące się do utrzymania obiektu w należytym stanie technicznym. Podkreślił, że samo posiadanie przez stronę skarżącą spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...], w sytuacji w której z akt sprawy jednoznacznie wynika, że stan techniczny tego lokalu nie jest związany ze stanem technicznym samego budynku mieszkalnego, lecz wynika z niewłaściwej eksploatacji przez stronę skarżącą tegoż lokalu, nie może być źródłem interesu prawnego. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organy ograniczyły się wyłącznie do stwierdzenia braku wystąpienia takiej przesłanki wznowienia bez szerszego omówienia tego zagadnienia. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w stanie faktycznym sprawy nie można wykluczyć, że strona skarżąca posiada interes prawny w przedmiotowym postępowaniu, a tym samym jest stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie stanu technicznego kondygnacji piwnicy i parteru budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Należy zauważyć, w ocenie Sądu pierwszej instancji, że to właśnie strona skarżąca domagała się interwencji organu, wskazując, że zły stan techniczny budynku oddziałuje negatywnie na zajmowane przez nią mieszkanie. Mając na względzie dotychczasowe rozważania Sąd pierwszej instancji stwierdził, że SWINB w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszył przepisy postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.), gdy chodzi o poczynienie ustaleń (i ich zaprezentowanie w uzasadnieniu decyzji) dotyczących strony podmiotowej postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji, zaskarżona decyzja narusza również art. 107 § 3 k.p.a. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.), dalej: p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że: - w decyzjach organów obu instancji nie została dostatecznie wyjaśniona kwestia zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., mimo że organy oceniły, że ww. przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie nie zaistniała z uwagi na brak po stronie wnioskujących o wznowienie postępowania administracyjnego interesu prawnego a swoje stanowisko odpowiednio uzasadniły w swoich decyzjach; - na organach spoczywał obowiązek wezwania strony do uzupełnienia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego poprzez wskazanie interesu prawnego w sytuacji, w której we wniosku o wznowienie brakowało argumentacji dotyczącej interesu prawnego; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 oraz 66 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane poprzez błędne przyjęcie, że skarżącym może przysługiwać przymiot strony w sprawie dotyczącej stanu technicznego przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z tytułu przysługującego im spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w tym budynku w sytuacji, w której przywołane przepisy Prawa budowlanego odnoszą się do obiektów budowlanych, a nie do lokali znajdujących się w tych obiektach, a adresatami tych przepisów są właściciele lub zarządcy takich obiektów budowlanych; w konsekwencji strona wnioskująca o wznowienie nie miała interesu prawnego w postępowaniu; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali oraz art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych i art. 48 § 1 Prawa spółdzielczego poprzez błędne przyjęcie, że skarżącym z tytułu przysługującego im spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu w przedmiotowym budynku mieszkalnym wielorodzinnym może przysługiwać status strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie dotyczącej stanu technicznego części wspólnej tego budynku, w sytuacji, w której w sprawach dotyczących nieruchomości wspólnej w ww. budynku podmiotem praw i obowiązków jest spółdzielnia mieszkaniowa reprezentowana przez zarząd; w konsekwencji strona wnioskująca o wznowienie nie miała interesu prawnego w postępowaniu; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że: - organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny, w szczególności w zakresie strony podmiotowej postępowania, poprzez bezpodstawne przyjęcie, że przyczyn nieprawidłowości występujących w lokalu nr [...] należy upatrywać w jego niewłaściwej eksploatacji, a nie w stanie technicznym części wspólnych budynku, mimo że taki wniosek wynikał z ekspertyzy technicznej kondygnacji piwnicy i parteru w przedmiotowym budynku; - z faktu, że to strona skarżąca domagała się w niniejszej sprawie interwencji organu można wywieść, że przysługuje jej interes prawny, a nie jedynie interes faktyczny, jak oceniają to organy; - w decyzjach organów obu instancji nie została dostatecznie wyjaśniona kwestia zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., mimo że organy prawidłowo oceniły, że skarżące nie miały interesu prawnego w postępowaniu i w związku z tym ww. przesłanka wznowienia postępowania nie zaistniała, a swoje stanowisko organy odpowiednio uzasadniły w decyzjach. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz orzeczenie co do istoty sprawy poprzez rozpatrzenie skargi na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 grudnia 2024 r., tj. oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. K. oraz A. K. wniosły o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu natomiast bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany granicami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 28 k.p.a. w zw. z art. 61 oraz 66 ust. 1 Pr. bud. Przedmiotem prowadzonego przez PINB postępowania administracyjnego był stan techniczny kondygnacji piwnicy i parteru budynku mieszkalnego wielorodzinnego, przy czym organ powiatowy badał w tym kontekście również stan techniczny lokalu nr [...] położonego w ww. budynku w aspekcie powstawania wilgoci i zagrzybienia ścian w dwóch pomieszczeniach tegoż lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 61 pkt 1 Pr. bud., właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2. Wyegzekwowaniu wypełniania powyższych obowiązków przez podmioty wskazane w art. 61 ustawy, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska albo, że jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku, albo, że jest w nieodpowiednim stanie technicznym, albo że powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia, służy przewidziany w art. 66 ust. 1 ustawy wydany przez właściwy organ, w drodze decyzji, nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, z określeniem terminu wykonania tego obowiązku. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, że art. 61 i 66 Pr. bud. odnoszą się do obiektów budowlanych, a nie lokali znajdujących się w tych obiektach, tak jak prawidłowo wskazuje skarga kasacyjna, a nakazy określone w art. 66 mogą dotyczyć usunięcia nieprawidłowości samego obiektu. Wprawdzie przepisy nie wykluczają nałożenia obowiązku wykonania określonych robót również w lokalu, czy lokalach, ale tylko wówczas gdyby zły stan techniczny lokalu oddziaływałby na cały obiekt. Art. 66 ust. 1 pkt 1 Pr. bud. ma zastosowanie wówczas, gdy organ nadzoru budowlanego stwierdza, że nieodpowiedni stan techniczny obiektu narusza wymagania wynikające z obowiązujących przepisów i tylko wtedy może nakładać obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości (por. wyr. NSA z 5 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 985/08). Kwestia, wokół której koncentruje się zasadniczy problem prawny w tej sprawie, była już przedmiotem wypowiedzi zarówno wojewódzkich sądów administracyjnych, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 286/10 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wyżej powołane przepisy ustawy – Prawo budowlane określają krąg podmiotów zobowiązanych do utrzymania obiektu budowlanego w odpowiednim stanie i nie budzi wątpliwości, że poza właścicielem nieruchomości udział w toczącym się w takiej sprawie postępowaniu może wziąć jedynie zarządca obiektu budowlanego. Inne podmioty mogą - co do zasady - mieć jedynie interes faktyczny w określonym rozstrzygnięciu sprawy, która w razie złożenia przez te osoby zawiadomienia wszczynana jest z urzędu i prowadzona bez udziału tych osób jako stron postępowania (także prawomocny wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 628/16). Analizując wzajemną relację pomiędzy art. 66 i art. 61 Pr. bud. oraz poglądy orzecznictwa przyjąć należy zatem, że stronami postępowania w trybie tego pierwszego przepisu są wyłącznie właściciel oraz zarządca obiektu budowlanego. Ponieważ są oni adresatami decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, to zasadniczo tylko te podmioty posiadają interes prawny do wzięcia udziału w takim postępowaniu. W wyroku z dnia 6 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 2740/21 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podziela wypracowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowisko, w świetle którego, co do zasady, stronami postępowania prowadzonego w trybie art. 66 Pr. bud. są wyłącznie właściciel oraz zarządca obiektu budowlanego jako potencjalni adresaci decyzji nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, wymienieni w art. 61 pkt 1 tej ustawy. Ma ono swe oparcie w tym, że po wejściu w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80 poz. 718) i zmianie brzmienia art. 5 i art. 61 Pr. bud. w postępowaniu w przedmiocie utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego odpadła przesłanka nakazująca uwzględnianie uzasadnionych interesów osób trzecich (zob. wyroki NSA z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt 286/10; z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt II OSK 999/06). Udział innych podmiotów - osób trzecich - w postępowaniach w sprawach utrzymania i użytkowania obiektu należy traktować na zasadzie wyjątku. Udział w postępowaniu tych podmiotów wymaga wykazania przysługującemu im interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. (zob. wyroki NSA: z dnia 20 września 2013 r., sygn. akt II OSK 986/12). O tym zaś, czy na podstawie art. 28 k.p.a. określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. O charakterze strony nie może decydować jedynie jej wola. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tj. normą, którą można wskazać jako jego podstawę i której legitymujący się tym interesem prawnym może wywodzić swoje racje. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy więc to samo, co ustalić przepis prawa materialnego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania. Nie można zatem z góry wykluczyć, że postępowanie prowadzone w trybie art. 66 Pr. bud. dotyczyć będzie niekiedy również interesu prawnego innych osób i zaistnieje potrzeba odwołania się do normy ogólnej art. 28 k.p.a., to jednak pośrednie ustosunkowanie się przez Sąd pierwszej instancji do tego wyjątku wymagało od niego dokonania szerszej argumentacji. Tymczasem, jak wynika z uzasadnienia skarżonego wyroku, sprowadza się ono do zasadniczo do stwierdzenia, że organ odwoławczy naruszył zasady z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. i oparł swoje twierdzenia na niekompletnym materiale dowodowym. W orzecznictwie podnosi się, że w przypadku nieruchomości budynkowych wielolokalowych problem odpowiedzialności za stan techniczny (mających często różny status) związany jest z charakterem prawnym tych części budynku, w których nakazane roboty mają być wykonane. Jeśli będą to części wspólne, w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy o własności lokali, to adresatem nakazu będzie właściciel lub zarządca budynku, jeśli natomiast nakazane roboty dotyczyć mają lokali (odrębnych własności), które służą wyłącznie do użytku właściciela lokalu, to zobowiązanym będzie właściciel lokalu (wyrok NSA z 19 września 2019 r., II OSK 2547/17; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasadniczo zatem należy stwierdzić, że wpływ stanu technicznego lokalu w budynku wielorodzinnym nie determinuje interesu prawnego osoby, do której lokal należy w postępowaniu w sprawie stanu technicznego tego budynku, w związku z tym, że obowiązki wynikające z art. 66 Pr. bud. dotyczą zasadniczo tego budynku i należy je zgodnie z art. 61 tej ustawy nakładać na jego właściciela lub zarządcę. Wniosek przeciwny natomiast można by było przyjąć w przypadku, gdyby sformułowany przez organ na podstawie art. 66 Pr. bud. obowiązek usunięcia nieprawidłowości i wykonania robót dotyczyć miał konkretnego lokalu mieszkalnego. Strona skarżąca musiałaby zatem wykazać, że zakres nakazów nałożonych w trybie art. 66 Pr. bud. dotyczył jej lokalu, a nie budynku jako całości lub jego części. Tymczasem w niniejszym postępowaniu nie stwierdzono, aby stan techniczny przedmiotowego budynku wymagał interwencji ze strony organów nadzoru budowlanego, tym bardziej zaś aby interwencji takiej wymagał konkretny lokal w związku z jego oddziaływaniem na cały obiekt. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji zwraca się uwagę, że nie można stwierdzić, aby stan techniczny lokalu mieszkalnego nr [...] wpływał na stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz że z przedłożonej ekspertyzy technicznej z grudnia 2023 r. wynika, że nieodpowiedni stan mieszkania nr [...] w znacznej mierze związany jest ze sposobem jego użytkowania. Należy wskazać, że w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przyjęcie jako zasady, że w sprawach z zakresu prawa budowlanego mających związek z nieruchomością wspólną, stroną postępowania jest wyłącznie wspólnota mieszkaniowa, którą reprezentuje zarząd, a jako wyjątek – uznanie za stronę tego postępowania, niezależnie od występującej w tym postępowaniu wspólnoty, właściciela lokalu, który wykaże się własnym, indywidualnym interesem prawnym. W związku z treścią art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych pogląd ten odpowiednio dotyczy także spółdzielni mieszkaniowych (por. wyr. NSA z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1673/18). Jak trafnie wskazuje organ pierwszej instancji, Spółdzielnia, jako zarządca odpowiada za części wspólne budynku i co do zasady jest adresatem obowiązków wynikających z Prawa budowlanego. Co prawda w wyjątkowych sytuacjach członek spółdzielni może samodzielnie, niezależnie od spółdzielni, wystąpić jako strona postępowania, jednak może mieć to miejsce wówczas, gdy wykaże on swój indywidualny, własny interes prawny. Tylko w takich wyjątkowych przypadkach możliwe jest odstępstwo od ogólnych zasad reprezentowania w postępowaniu administracyjnym podmiotów prawnych o charakterze zbiorowym, takich jak spółdzielnie mieszkaniowe, jak trafnie podnosi skarga kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez orzekające w sprawie organy, że skarżące nie wykazały zindywidualizowanego interesu prawnego w sprawie stanu technicznego ww. budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Nie jest zasadne stanowisko Sądu pierwszej instancji, które nakłada na organy obowiązek prowadzenia postępowania wyjaśniającego wobec stwierdzonych przez nie braków wniosku o wznowienie postępowania w zakresie argumentacji dotyczącej interesu prawnego. Z przedłożonej przez Spółdzielnię ekspertyzy technicznej kondygnacji piwnicy i parteru wynika, że przyczyn nieprawidłowości obserwowanych w lokalu nr [...] (rozwój grzybów pleśniowych na ścianach) należy upatrywać w sposobie jego użytkowania (na co wskazują podwyższone odczyty wilgotności względnej powietrza w tymże lokalu) oraz w gęstej zabudowie ścian elementami wyposażenia użytkowego (problem ten nie jest obserwowany w pozostałych analizowanych mieszkaniach). Ekspertyza stwierdza także, że badania i oględziny jednoznacznie pokazały, że w obrębie analizowanych mieszkań nie występuje problem podciągania kapilarnego wilgoci z piwnic. Jakkolwiek Sąd pierwszej instancji opisując stan faktyczny sprawy wskazał na kontropinie przedłożone przez stronę skarżącą, to w żaden sposób opinii tych nie ocenił i nie wyciągnął wniosków, które uprawniałyby do stwierdzenia, że treść owych kontropinii mogłaby predystynować do przyznania skarżącym statusu strony w przedmiotowym postępowaniu. Sam fakt, że ocena stanu technicznego została sporządzona przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, nie zwalnia organów z obowiązku dogłębnego zapoznania się z jej treścią, poddania jej krytycznemu osądowi i wreszcie, jeżeli pojawią się jakiekolwiek wątpliwości, ich rozwianiu poprzez uzyskanie dodatkowych wyjaśnień i skonfrontowanie z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym. Jak wskazuje się w orzecznictwie rzeczą oczywistą jest, że organ może uznać prymat poszczególnego dowodu w danej sprawie, uznając go za kluczowy. Zasada swobodnej oceny dowodów oznacza przy tym, że organ przy ustaleniu stanu faktycznego na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie, zgodnie z własną oceną materiału dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. Organy rozstrzygają bowiem na podstawie zgromadzonych dowodów, czy dana okoliczność została udowodniona oraz rozpatrują w sposób wszechstronny cały materiał dowodowy. Z treści decyzji PINB z 7 maja 2024 r. wynika, że w kondygnacji piwnic w trzech klatkach schodowych nie zaobserwowano śladów wilgoci, zastoisk wody na posadzkach, wykwitów na ścianach wewnętrznych, które świadczyłyby o zalewaniu piwnic i zawilgoceniu ścian przyziemia. PINB po przeprowadzeniu oględzin, po przeanalizowaniu zgromadzonych w toku postępowania wyjaśniającego dokumentów, w tym nie tylko ekspertyzy technicznej przedłożonej przez Spółdzielnię, ale i protokołów kontroli okresowych stanu technicznego, nie stwierdził, aby stan techniczny przedmiotowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego wymagał interwencji ze strony organów nadzoru budowlanego. PINB zauważył przy tym w szczególności, że konstrukcja obiektu – prefabrykowana wielkopłytowa, posiada elementy żelbetowe, odporne na kapilarne podciąganie wilgoci. A zatem podstawą stanowiska zajętego przez PINB stały się nie tylko przywoływana opinia techniczna przedłożona przez Spółdzielnię, ale także badania i oględziny przedmiotowego budynku, jak również protokoły kontroli okresowych jego stanu technicznego. Stanowisko orzekających sprawie organów, że powoływana przesłanka wznowieniowa nie zachodzi w niniejszej sprawie znajduje wystarczające uzasadnienie faktyczne i prawne. Słusznie wskazuje się w skardze kasacyjnej, że podejmowane przez organy kroki zmierzające do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy należy uznać za postępowanie wypełniające przesłanki zawarte w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Rację ma skarga kasacyjna wskazując, że wynikający z ww. przepisów obowiązek organów gromadzenia materiału dowodowego nie jest nieograniczony i zasadniczo obciąża organy do momentu uzyskania pewności w zakresie stanu faktycznego sprawy. Prawidłowa jest konkluzja organu, że zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na poczynienie miarodajnych ustaleń faktycznych. A zatem prawidłowa jest konkluzja zawarta w treści zaskarżonej decyzji, że samo posiadanie przez skarżące spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu nr [...], w sytuacji, w której z akt sprawy wynika, że stan techniczny tego lokalu nie jest związany ze stanem technicznym samego budynku mieszkalnego, lecz wynika z niewłaściwej eksploatacji lokalu, nie może być źródłem interesu prawnego, który obligowałby organ do uznania ich za strony postępowania administracyjnego dotyczącego części wspólnych obiektu, tj. stanu technicznego kondygnacji piwnicy i parteru przedmiotowego budynku wielorodzinnego. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 188 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.