II OSK 2149/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) sędzia NSA Mirosław Gdesz Protokolant: starszy asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. z siedzibą w W. (obecnie: E. sp. zo.o. z siedzibą w W.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 590/20 w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 stycznia 2020 r. nr DWRMNiE-WRPiFK-0272-15/2019 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od E. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Miasta Stołecznego Warszawy kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 8 kwietnia 2022 r., I SA/Wa 590/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister, MSWiA) z 14 stycznia 2020 r. nr DWRMNiE-WRPiFK-0272-15/2019, w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził zwrot kosztów postępowania sądowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, zwrócił się z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Międzykościelnej Komisji Regulacyjnej z 7 czerwca 2013 r., [...], którym ustanowiono na rzecz Parafii [...] prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w Warszawie, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o powierzchni 1346 m², położonej w W. przy ul. [...]. 2.2. Wyrokując w sprawie I SA/Wa 590/20 kolejno wskazano, że wskazanym na wstępie postanowieniem z 14 stycznia 2020 r. Minister odmówił wszczęcia postępowania, z powołaniem się na art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2018, poz. 2096 ze zm., K.p.a.). W ocenie Ministra Międzykościelna Komisja Regulacyjna, działa na podstawie ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. 2017, poz. 1153), oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 20 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania regulacyjnego przed Międzykościelną Komisją Regulacyjną (Dz. U. 2004, Nr 279, poz. 2768 ze zm., rozp. MSWiA 2004), jest wyposażona w samodzielne, władcze kompetencje do orzekania w sprawach majątkowych kościelnych osób prawnych i żaden przepis prawa nie czyni MSWiA organem wyższego stopnia dla Komisji. Ponadto Komisja funkcjonuje poza strukturami organizacyjnymi MSWiA, które zapewnia jej jedynie obsługę organizacyjno-techniczną. Komisja nie podlega, ani nie jest nadzorowana przez Ministra. Wobec tego Minister stwierdził, że nie stanowi organu odwoławczego od orzeczeń Komisji. Podkreślił także, że kwestia stwierdzenia nieważności orzeczeń Komisji w świetle obowiązujących przepisów jest co najmniej dyskusyjna. Zakres stosowania K.p.a. w postępowaniu regulacyjnym przed Komisją jest ograniczony jedynie do czynności enumeratywnie wymienionych w rozp. MSWiA 2004 w sprawie szczegółowego trybu postępowania regulacyjnego przed Komisją. 3.1. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że skargę na powyższe postanowienie Ministra złożyło Miasto Stołeczne Warszawa zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 17 pkt 3 K.p.a. w zw. z § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania MSWiA, poprzez uznanie przez Ministra braku swojej właściwości w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Międzykościelnej Komisji Regulacyjnej z 7 czerwca 2013 r., 2) art. 61a § 1 K.p.a. poprzez brak wskazania z jakich innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte i poprzestanie na argumentacji, iż Minister nie stanowi organu odwoławczego od orzeczeń Międzykościelnej Komisji Regulacyjnej, 3) art. 65 § 1 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie niezwłocznego przekazania wniosku Prezydenta m. st. Warszawy z 16 września 2019 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Międzykościelnej Komisji Regulacyjnej do organu właściwego w sytuacji, gdy Minister uznał się za organ niewłaściwy w niniejszej sprawie. 3.2. Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. 3.3. Dalej w wyroku I SA/Wa 590/20 przywołano, że w odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu swego postanowienia. 3.4. Postanowieniem z 10 grudnia 2021 r. WSA w Warszawie dopuścił do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania A. Sp. z. o.o. (Spółka), która wniosła o oddalenie skargi. 4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie skargę uwzględnił. 4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji stwierdził, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma stanowisko Trybunału Konstytucyjnego (TK) wyrażone w wyroku z 13 marca 2013 r., sygn. akt K 25/10 (OTK-A 2013/3/27). W sprawie tej TK dokonywał oceny zgodności z art. 31 ust. 3 i art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, przepisów art. 33 ust. 5 w zw. z art. 33 ust. 2 zdanie trzecie ustawy z 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 41, poz. 251, ze zm., Upgż). W ww. wyroku TK uznał, że art. 33 ust. 5 w zw. z art. 33 ust. 2 zd. trzecie Upgż rozumiany w ten sposób, że nie wyłącza innych niż odwołanie środków prawnych od orzeczenia Komisji Regulacyjnej, jest zgodny z ww. przepisami Konstytucji RP. Udział w składzie Komisji przedstawicieli związku wyznaniowego nie wpływa – zdaniem TK – na ocenę merytorycznego charakteru orzeczenia Komisji. Nawet, jeśli samą Komisję trudno uznać za organ administracji, to ma ona cechy, które pozwalają przyjąć, że wydawanie orzeczeń przez Komisję stanowi przejaw działania szeroko pojętej administracji publicznej. Z uzasadnienia w/w wyroku TK wynika również, że Trybunał nie przesądził tego, czy z uwagi na fakt władczego załatwiania przez Komisję spraw indywidualnych orzeczenie Komisji stanowi decyzję administracyjną, czy też rozstrzygnięcie o cechach aktu administracyjnego sensu largo. 4.3. Mając powyższe na względzie sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że postanowienie Ministra narusza przepisy postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy i działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm. Ppsa) uchylił zaskarżone postanowienie. 5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając go w całości na podstawie art. 176 § 1 pkt 1 Ppsa, która wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie — w przypadku nieuwzględnienia wniosku zawartego powyżej –wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Spółka wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, nadto, wnosi o przyznanie skarżącemu kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, 5.2. Spółka zarzuca naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa, w zw. z art. 61a § 1 K.p.a. polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia, zamiast oddalenia skargi na postanowienie MSWiA pomimo, iż wbrew ocenie sądu, nie było ono wydane z naruszeniem ww. przepisu K.p.a., tj. Minister zasadnie przyjął, że postępowanie w sprawie nieważności orzeczenia Komisji nie może być wszczęte, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 151 Ppsa, w zw. z art. 33 ust. 5 Upgż i art. 157 § 1 i 2 K.p.a. polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia zamiast oddalenia skargi na skarżone postanowienie, pomimo iż wbrew ocenie sądu, z art. 33 ust. 5 Upgż nie można wywnioskować, że możliwe jest stosowanie nadzwyczajnych trybów zaskarżenia w stosunku do orzeczeń Komisji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe skutkowało uchyleniem skarżonego postanowienia; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa, w zw. z art. 6 K.p.a. i art. 7 Konstytucji RP polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia zamiast oddalenia skargi na skarżone postanowienie pomimo, że wbrew ocenie sądu, brak jest w obowiązującym systemie prawnym podstawy materialnoprawnej do rozpoznania żądania m. st. Warszawy (stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji) w trybie administracyjnym, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe skutkowało uchyleniem skarżonego postanowienia, 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa, w zw. art. 65 § 1 oraz art. 19 K.p.a. polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia zamiast oddalenia skargi na skarżone postanowienie pomimo, że wbrew ocenie sądu, w niniejszej sprawie organ nie miał obowiązku podjęcia czynności w sprawie lub przekazania sprawy do innego organu, z uwagi na fakt, że postępowanie w niniejszej sprawie nie mogło być wszczęte, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia, 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa, w zw. art. 16 § 1 K.p.a. polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia zamiast oddalenia skargi na skarżone postanowienie pomimo, że wbrew ocenie sądu, decyzje (i postanowienia), od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne, a stwierdzenie ich nieważności może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Kodeksie lub ustawach szczególnych, a w niniejszej sprawie żadne przepisy nie przewidują możliwości stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia; 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa, w zw. art. 1, 6 oraz art. 16 § 1 K.p.a. polegające na uchyleniu zaskarżonego postanowienia zamiast oddalenia skargi na skarżone postanowienie pomimo, że wbrew ocenie sądu, do postępowania regulacyjnego przed Komisją Regulacyjną nie stosuje się przepisów postępowania administracyjnego, ani wprost ani odpowiednio (za wyjątkiem przepisów K.p.a. enumeratywnie wymienionych w zarządzeniu MSWiA z 10 października 1997 r. w sprawie szczegółowego trybu działania Komisji Regulacyjnej do Spraw Gmin Wyznaniowych Żydowskich), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem powyższe skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. 5.3. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki z twierdzenia TK o tym, że pewien przepis ustawy o komisji regulacyjnej w przedmiocie niedopuszczalności odwołania nie wyklucza weryfikacji orzeczenia komisji regulacyjnej w innych trybach administracyjnych i sądowoadministracyjnych nie wynika, że taka weryfikacja jest dopuszczalna hipotetycznie w możliwych trybach, w tym nieważnościowym. Przeciwnie – użyte przez TK pojęcie "niewykluczone" oznacza, że coś jest możliwe, albo nie jest możliwe, przy czym bardziej prawdopodobnym rozwiązaniem jest to drugie. Przepisy K.p.a. nie wykluczają wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od pierwszoinstancyjnej decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, a przepisy K.p.c. nie wykluczają wniesienia pozwu o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie. W obu przypadkach jest to jednak niedopuszczalne na mocy przepisów szczególnych. TK stwierdził jedynie, że konkretny przepis (art. 33 ust. 5 Upgż) należy rozumieć literalnie, a więc odnosić jedynie do odwołań. 5.4. W odpowiedzi Miasta Stołecznego Warszawy na skargę kasacyjną – Prezydenta m. st. Warszawy, zastępowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, wniesiono o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem strony skarżącej trafny jest pogląd zawarty w zaskarżonym wyroku, że przyjęcie argumentacji o braku w obowiązującym systemie prawnym podstawy materialnoprawnej do rozpoznania żądania skarżącego w trybie administracyjnym prowadziłoby do sytuacji, w której działanie organu nie podlegałoby jakiejkolwiek kontroli, co w świetle zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady legalizmu (art. 6 K.p.a.) jest nie do pogodzenia z zasadą demokratycznego państwa prawa, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP. 5.5. W trakcie rozprawy pełnomocnicy strony skarżącej kasacyjnie (po zmianie nazwy na: E. sp. z o.o.) oraz strony skarżącej, podtrzymali stanowiska prezentowane w pismach procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (tekst jednol. Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 6.2. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. 6.3. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok uchylający postanowienie Ministra wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Międzykościelnej Komisji Regulacyjnej (Komisja) z 7 czerwca 2013 r. wydanej w sprawie [...]. Istota sprawy sprowadza się do oceny dopuszczalności prowadzenia w trybie postępowania nieważnościowego, uregulowanego przepisami Rozdziału 13 "uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności decyzji" Działu II "Postępowanie" K.p.a. Sąd pierwszej instancji, przywołując obszerne motywy wyroku TK wydanego w sprawie K 25/10, uznał, że tam zawarte wywody czynione na gruncie Upgż, mogą być zastosowane do konstrukcji zawartych w ustawie z 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 73, poz. 323 ze zm., UpKEA), co prowadziło go do wniosku, że możliwe jest zastosowanie trybu nadzwyczajnego w stosunku do orzeczeń Komisji, w tym tryby nieważności decyzji. Uwypuklono, że orzeczenie Komisji było władczym rozstrzygnięciem organu umiejscowionego w strukturach organów administracji, rozstrzygającego o prawach skarżącej strony. W ocenie Sądu Naczelnego w tym składzie zarzuty skargi kasacyjnej nie są skuteczne. 6.4. Trafnie sąd pierwszej instancji przywołał obszerne motywy wyroku TK w sprawie 25/10, wydanego na gruncie przepisów Upgż, słusznie dostrzegając, że analogiczne są regulacje odnośnie charakteru prawnego orzeczenia Komisji oraz postępowania tzw. regulacyjnego, w przepisach UpKEA. To nakazuje zaakceptować w pełni tę argumentację sądu pierwszej instancji, który swe stanowisko wspierał poprzez obszerne przywołanie motywów wyroku TK w sprawie 25/10. Wypadnie zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego uznaje się za wiążącą wykładnię zawartą w cyt. wyroku TK (por. uzasadnienie postanowienia NSA z 17 listopada 2015 r., II OSK 422/15, CBOSA.nsa.gov.pl – przywoływane w odpowiedzi na skargę kasacyjną). Z przepisów UpKEA w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania źródłowego orzeczenia przez Komisję, wynikało m. in., że: "Postępowanie regulacyjne, o którym mowa w art. 40 i 41, przeprowadza Komisja Regulacyjna, zwana dalej "Komisją", złożona z przedstawicieli wyznaczonych w równej liczbie przez Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów i Konsystorz Kościoła" (art. 43 ust. 1); "Uczestnikami postępowania regulacyjnego są oprócz wnioskodawcy wszystkie zainteresowane jednostki państwowe, samorządowe i kościelne (art. 43 ust. 2); "Komisja rozpatruje sprawy w zespołach orzekających, w skład których wchodzi po dwóch członków wyznaczonych przez Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów i Konsystorz Kościoła" (art. 43 ust. 5); "Uczestnicy postępowania mogą zawrzeć ugodę przed zespołem orzekającym. Jeżeli ugoda nie została zawarta, zespół wydaje orzeczenie. Ugody i orzeczenia mają moc sądowych tytułów egzekucyjnych" (art. 44 ust. 2); "Orzeczenia uwzględniające wniosek, jak i ugody zawarte przed zespołem orzekającym, powinny określać: 1) stan prawny nieruchomości, 2) związane z tym stanem obowiązki uczestników postępowania, a w szczególności obowiązek wydania w oznaczonym terminie nieruchomości, jeżeli nie znajduje się ona we władaniu wnioskodawcy, 3) w razie przyznania odszkodowania obowiązek i termin zapłaty należnej z tego tytułu kwoty" (art. 44 ust. 3); "Orzeczenie jak i ugoda stanowią podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych i w ewidencji gruntów. Przepis art. 39 ust. 3 stosuje się odpowiednio" (art. 44 ust. 4); "Od orzeczenia zespołu orzekającego nie przysługuje odwołanie" (art. 55 ust. 5). Z art. 45 ust. 1 cyt. ustawy wynika, że "Jeżeli zespół orzekający nie uzgodni orzeczenia, zawiadamia o tym pisemnie uczestników postępowania regulacyjnego". 6.5. Zasadnicze znaczenie w sprawie ma ustalenie charakteru prawnego orzeczenia Komisji podejmowanego w ramach postępowania regulacyjnego. Posiłkując się ustaleniami zawartymi w wyroku TK 25/10, dostrzec należy, że orzeczenie Komisji stanowi rozstrzygnięcie sprawy spornej między uczestnikami postępowania regulacyjnego. Orzeczenie to ma cechę jednostronnego władczego rozstrzygnięcia w sferze praw majątkowych gminy wyznaniowej (w przedmiotowej sprawie oznaczonego kościoła – uwaga Sądu) i jednostki samorządu terytorialnego zobowiązanej do zwrotnego wydania takiej nieruchomości. Władcze kształtowanie sytuacji prawnej innych podmiotów oznacza wykonywanie określonych kompetencji z zakresu władztwa administracyjnego. W wyroku z 28 kwietnia 2017 r., II OSK 2099/15 (CBOSA.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny opowiedział się za tym, że orzeczenie zespołu Komisji podejmowane w ramach tzw. postępowania regulacyjnego, jest decyzją administracyjną, skoro kreuje nowy stosunek prawny nie zaś realizuje istniejący już wcześniej stosunek prawny. Pogląd ten podziela Sąd w tym składzie. Zauważyć ponadto wypadnie, że z § 21 rozp. MSWiA 2004 wynika, że "W zakresie orzeczeń i ugód, o których mowa w § 20, stosuje się odpowiednio przepisy art. 104-113 K.p.a., z wyłączeniem stosowania art. 107 § 4 K.p.a.". To dodatkowo wzmacnia przekonanie Sądu, że orzeczenie zespołu Komisji ma w istocie charakter decyzji administracyjnej. Cechami takiego aktu jest jego zewnętrzny charakter, władczość oraz podwójna konkretność: konkretny adresat i konkretna sytuacja, którą ten akt rozstrzyga, określając o prawach lub obowiązkach jego adresata. Aktem administracyjnym zatem będzie każde władcze, jednostronne oświadczenie woli organu administracyjnego, określające sytuację prawną konkretnie wskazanego adresata w indywidualnie oznaczonej sprawie. Wszystkie te cechy orzeczenie zespołu orzekającego Komisji posiada. Okoliczność, wedle której z art. 44 ust. 5 UpKEA wynika, że od orzeczenia zespołu orzekającego nie przysługuje odwołanie, uwzględniając ocenę zawartą w wyroku TK w sprawie K 25/10, nie może stanowić usprawiedliwionego przekonania, że takie orzeczenie nie może być przedmiotem postępowania nieważnościowego, skoro do orzeczenia zespołu Komisji stosuje się odpowiednio przepisy art. 104 § 1 i 2 K.p.a., z których wynika odpowiednio, że "Organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej", oraz "Decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji". W ocenie Sądu Komisja jest podmiotem, o którym mowa w art. 1 pkt 2 K.p.a., który z mocy prawa (UpKEA), został powołany do załatwiania spraw o charakterze indywidualnym, w drodze decyzji administracyjnej. 6.6. Z wyłuszczonych powodów za nietrafne uznać wypadnie zarzuty skargi kasacyjnej w aspekcie naruszenia art. 33 ust. 5 Upgż, skoro przepisy tej ustawy nie miały zastosowania w sprawie, nadto argumentacja strony skarżącej kasacyjnie w tym aspekcie w istocie stanowi polemikę z wywodami uzasadnienia TK w sprawie K 25/10. 6.7. Nie jest skuteczny zarzut naruszenia art. 6 K.p.a. i art. 7 Konstytucji RP, jak również art. 16 § 1 K.p.a. Wbrew wywodom Spółki, podstawą dopuszczalności objęcia trybem nadzwyczajnym orzeczenia zespołu orzekającego Komisji podjętego w trybie postępowania regulacyjnego unormowanego przepisami UpKEA, jest właśnie ów art. 16 § 1 K.p.a. Ponadto, w myśl art. 78 Konstytucji RP, "Każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa". W przepisach UpKEA ów wyjątek został ujęty wyłącznie jako brak przysługującego odwołania, nie wykluczono zaś w cyt. ustawie dopuszczalności stosowania takich środków zaskarżenia, jak chociażby wniosku o stwierdzenie nieważności takiego orzeczenia podjętego w ramach postępowania regulacyjnego. Niedopuszczalność kontroli oznaczonych decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych może wynikać z oznaczonego działania ustawodawcy. Za przykład może posłużyć przepis art. 63 ust. 2 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. 2024, poz. 589), wedle którego "Do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji". Innymi słowy, brak wyraźnej wypowiedzi ustawodawcy w odniesieniu do wyłączenia takiego trybu zaskarżenia orzeczenia zespołu orzekającego Komisji, jaki jest unormowany przepisami art. 156 i n. K.p.a., oznacza, że słusznie sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżone postanowienie. Konkludując: Orzeczenie zespołu orzekającego Komisji Regulacyjnej podjęte na wniosek kościelnej osoby prawnej, wydane na podstawie przepisów art. 44 ustawy z 13 maja 1994 r. o stosunku Państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2023, poz. 509), może podlegać zaskarżeniu w trybie określonym przepisami art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. 6.8. Nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 65 § 1 i art. 19 K.p.a., skoro kwestie braku właściwości Ministra do rozpoznania wniosku strony skarżącej, nie były przedmiotem jego ustaleń przy podejmowaniu zaskarżonego postanowienia. 6.9. W konsekwencji powyższych uwag nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 61a § 1 K.p.a., albowiem brak jest "uzasadnionej przyczyny" w rozumieniu cyt. przepisu, aby odmówić wszczęcia postępowania w trybie nieważnościowym, nie było zarazem kwestionowane, że wniosek taki złożyła "osoba będąca stroną". Minister nie powinien także źródła odmowy wszczęcia postępowania upatrywać w obawie naruszenia zasady tzw. przyjaznej autonomii państwa i kościołów wyrażonej w przepisach art. 25 Konstytucji RP, skoro istotą postępowania, którego domagała się strona skarżąca, jest wyłącznie ustalenie czy przedmiotem tego postępowania (orzeczenie zespołu orzekającego Komisji) było dotknięte jedną z wad kwalifikowanych, określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Dopuszczalność takiej kontroli wynika ponadto z zasady demokratycznego państwa prawnego, statuowanego w art. 2 Konstytucji RP. 6.10. Z tych wszystkich wyłożonych uprzednio względów nie są skuteczne zarzuty naruszenia przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c Ppsa oraz art. 151 Ppsa. 7.1. Działając na podstawie art. 184 Ppsa i uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, orzeczono, jak w pkt 1. wyroku. 7.2. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa.