Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 2104/23

II OSK 2104/23 - Wyrok NSA z 2026-02-17

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
17 lutego 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 maja 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 34/23 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 29 października 2022 r. nr 249/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 10 maja 2023 r., II SA/Łd 34/23, w wyniku rozpoznania skargi A. R., uchylił zaskarżoną decyzję Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: ŁWINB) z 28 października 2022 r., nr 249/2022 oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) z 8 czerwca 2022 r., nr 39/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności budowy budynku gospodarczego. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że po przeprowadzeniu w toku wszczętego postępowania naprawczego kontroli zabudowy znajdującej się na działce nr ew. [...], w miejscowości [...], gmina [...], PINB decyzją z 29 marca 2017 r., nr 8/2017, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) dalej: k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie budowy budynku gospodarczego o wymiarach 4,12 m x 8,30 m, zrealizowanego przez K. S., jako inwestora, obok istniejącego budynku gospodarczego o wymiarach 4,12 m x 8,60 m, na podstawie przyjętego 18 stycznia 2013 r. przez organ administracji architektoniczno-budowlanej zgłoszenia. ŁWINB decyzją z 21 sierpnia 2017 r., nr 272/2017 utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji, jednakże Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi prawomocnym wyrokiem z 18 grudnia 2017 r., II SA/Łd 841/17, uwzględniając skargę A. R., uchylił powyższą decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję PINB. W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego PINB decyzją z 8 czerwca 2022 r., nr 39/2022, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333), dalej: p.b., w związku z art. 24 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), dalej: z.p.b., nakazał K. S. likwidację otworu o wymiarach 2,56 m x 2,25 m znajdującego się w ścianie wschodniej budynku gospodarczego "B" o wymiarach 4,12 m x 8,25 m, wybudowanego obok istniejącego budynku gospodarczego "A" o wymiarach 4,12 m x 8,60 m, zlokalizowanego na działce nr [...], poprzez jego wypełnienie materiałem o odporności ogniowej REI 60 w terminie do dnia 31 sierpnia 2022 r. W toku postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem złożonym przez A. R. ŁWINB na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję PINB i umorzył w całości postępowanie organu I instancji w sprawie legalności budowy spornego budynku gospodarczego, wyjaśniając, że zreformowanie kontrolowanego rozstrzygnięcia było następstwem stwierdzenia, iż inwestor już w 2021 r. wykonał roboty budowlane nakazane mu decyzją PINB, tj. dokonał zamurowania otworu znajdującego się w ścianie wschodniej budynku gospodarczego, wobec czego kierowanie do niego wskazanego nakazu jest bezprzedmiotowe. Zdaniem ŁWINB, budowa spornego obiektu budowlanego w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a p.b. nie wymagała uzyskania przez inwestora pozwolenia na budowę, albowiem zgłoszone przedsięwzięcie mieści się, jak należy uznać na podstawie materiału dowodowego uzupełnionego zgodnie ze wskazaniami wyroku z 18 grudnia 2017 r., II SA/Łd 841/17, w zakresie zrealizowania parterowego budynku gospodarczego o pow. do 35 m2 związanego z produkcją rolną i uzupełniającego zabudowę zagrodową inwestora w ramach należącej do niego działki siedliskowej. Zebrany materiał dowodowy, jak przyjął organ, pozwala uznać, że w ramach prowadzonego postępowania naprawczego nie jest konieczne nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, albowiem stwierdzić trzeba stan zgodności z prawem wybudowanego obiektu. Uwzględniając skargę A. R., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w zaskarżonym wyroku stwierdził, że organy orzekające obu instancji nie uwzględniły oceny zaprezentowanej w prawomocnym wyroku z 18 grudnia 2017 r., a w konsekwencji naruszyły art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej: p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji, organy nie poczyniły żadnych nowych ustaleń odnośnie do tego, czy budynki są budynkami wolno stojącymi, czy mamy do czynienia z dwoma odrębnymi budynkami. W tym zakresie ustalenia organów opierają się w zasadzie na protokole z oględzin z 4 listopada 2016 r., które to ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał za niewystarczające do umorzenia postępowania. Nie zmieniają tego ustalenia zawarte w protokole z 30 września 2020 r., z którego wynika, że budynek "B" jest odsunięty o 5–6 cm, a przerwa dylatacyjna pokazana jest na dokumentacji fotograficznej oraz że oba budynki pokryte są wspólnym, jednolitym pokryciem dachowym z blachy trapezowej, a część nowego dachu została połączona ze starym. Odnośnie do znaczenia w niniejszej sprawie przerwy dylatacyjnej, jak zauważył Sąd I instancji, jasno wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 18 grudnia 2017 r., że istniejące w fundamentach dylatacje nie świadczą o odrębności budowli. Sąd zaznaczył także, że poza wspólnym dachem budynki mają też wspólną tylną ścianę w tym sensie, że tworzy ona wizualnie jedną całość. W ocenie Sądu tak posadowione budowle z pewnością nie spełniają warunku budynków wolno stojących. Takimi są bez wątpienia budynki niestykające się ze sobą żadną powierzchnią, niemające wspólnych elementów, nietworzące jednej bryły w krajobrazie. W ocenie Sądu I instancji, podobnie należy ocenić ustalenia organu odnoszące się do istnienia związku funkcjonalnego spornego budynku z działalnością rolniczą inwestora. Dotychczasowe ustalenia organów potwierdzają w istocie jedynie fakt, że inwestor jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Organy nie wyjaśniły na czym polega działalność rolnicza inwestora i na jaką skalę ją prowadzi. Nie zmienia tego enigmatyczna argumentacja inwestora zawarta w protokole z przesłuchania, nieznajdująca odzwierciedlenia w dotychczas zgromadzonym materiale dowodowym. Nie potwierdza tego także protokół oględzin z 30 września 2020 r., zgodnie z którym w budynku "B" znajduje się skład opału, drewno, węgiel, drobne narzędzia rolniczo-ogrodnicze, a więc przedmioty, które nie przesądzają o prowadzeniu działalności rolnej. Sąd dodał, że przesłuchanie to odbyło się bez udziału profesjonalnego pełnomocnika skarżącej, co stanowiło naruszenie art. 79 w zw. z art. 32 k.p.a. Uczestnik postępowania K. S. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135, art. 151, art. 141 § 4, art. 134 § 1, art. 133 § 1 oraz art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1, art. 7, art. 75 § 1 i 2, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1, art. 80, art. 85 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz w zw. z art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 7, art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 3 pkt 1 i 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 p.b. w zw. z art. 24 z.p.b. oraz w zw. z § 3 pkt 3 i 8, a także § 12 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. 2022 poz. 1225), dalej: r.w.t., w zw. z § 16 pkt 1 i § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz. U. z 2020 r. poz.1429), dalej: r.s.t.g., poprzez błędną wykładnię i ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu prawomocnego wyroku wydanego poprzednio w sprawie, w tym w szczególności nieuwzględnienie wskazówek Sądu zawartych w tym wyroku co do dalszego postępowania oraz pominięcie przy analizie stopnia związania oceną prawną prawomocnego wyroku wydanego poprzednio w sprawie, że organy wykonując wskazówki Sądu zawarte w tym wyroku w toku ponownie przeprowadzonego postępowania przeprowadziły szerokie postępowanie dowodowe, w tym bardzo dokładne oględziny budynków, dokonanie okrywek, dokumentowane fotografiami cyfrowymi, które z uwagi na zaawansowaną technologię pozwalają na szczegółową analizę stanu konstrukcji budynków, sposobu wykonania, posadowienia, w tym analizy, czy stanowią odrębne budynki, a która to dokumentacja fotograficzna została złożona do akt sprawy, a nadto przeprowadzenia szerokiego postępowania dotyczącego prowadzonej przez skarżącego kasacyjnie działalności rolniczej, w tym także w oparciu o dokumenty urzędowe wydane przez organy do tego uprawnione, które monitorują prowadzenie przez uczestnika postępowania działalności rolniczej, a nadto wskazały na rodzaj prowadzonej działalności rolniczej, a tym samym ustalenie, że budynki znajdujące się na działce uczestnika stanowią elementy zabudowy zagrodowej, zaś przedmiotowe badane budynki stanowią budynki gospodarcze w ramach tej zabudowy zagrodowej, a w związku z tym, w oparciu o nowe dowody, w tym dowody z oględzin, także z dokonaniem odkrywek celem ustalenia, że konstrukcyjnie są to dwa budynki oraz przeprowadzonych dowodów, w tym z dokumentów urzędowych, oględzin, dokumentacji fotograficznej oraz przesłuchania uczestnika, w oparciu o te dowody prawidłowo ustalono, że budynki gospodarcze są dwoma budynkami o odrębnej konstrukcji, a nadto prawidłowo ustalono, że budynki te stanowią budynki gospodarcze funkcjonalnie związane z prowadzoną działalnością rolniczą uczestnika postępowania, a wobec powyższego prawidłowo także ustalono przy uwzględnieniu przywołanych wyżej przepisów p.b. i przepisów wykonawczych, że budynek spełniał warunki wskazane w art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. w zw. z art. 24 z.p.b., a wobec tego brak było podstaw do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., co organ szczegółowo wywiódł w obszernym i zupełnym uzasadnieniu decyzji, a wobec tego uchylenie zaskarżonej skargą decyzji na podstawie art. 153, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a. nastąpiło z naruszeniem powołanych w niniejszym punkcie przepisów postępowania w stopniu, który miał istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem, gdyby Sąd ich nie naruszył, skargę oddaliłby jako niezasadną na podstawie art. 151 p.p.s.a.; 2) art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób nie spełniający dyrektyw określonych w art. 141 § 4 p.p.s.a., w tym w szczególności w sposób wewnętrznie sprzeczny w zakresie wykładni art. 153 p.p.s.a., gdzie w jednej części uzasadnienia w wywodzie prawnym prawidłowo wskazuje się, że ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku dezaktualizuje się w przypadku ustalenia nowych okoliczności faktycznych bądź zmiany przepisów, aby w następnej części uzasadnienia wyroku wywieść całkowicie sprzecznie z dokonaną wykładnią art. 153 p.p.s.a., a nadto pominięcie dokumentów i innych dowodów oraz faktów ustalonych przez organ w ponownie prowadzonym postępowaniu, co miało odzwierciedlenie w aktach postępowania oraz wywiedzenie przez Sąd faktów odmiennie niż organ bez przywołania miarodajnych dowodów, z których Sąd takie ustalenia faktyczne wywiódł, i niespełnienie przez uzasadnienie w tym zakresie warunków wskazanych w art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej orzeczenia w zakresie przepisów prawa materialnego, na jakiej podstawie Sąd pominął definicje legalne znajdujące się w tych przepisach; 3) art. 51 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 7, art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 3 pkt 1 i 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 p.b. w zw. z art. 24 z.p.b. oraz w zw. z § 3 pkt 3 i 8, § 12 ust. 1-3 r.w.t. oraz w zw. z § 16 pkt 1 i § 18 ust. 2 r.s.t.g. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a ) i w konsekwencji błędne przyjęcie, że budynek gospodarczy, w sprawie którego wszczęte było postępowanie, nie spełniał warunków z art. 29 ust. 1 pkt 1a p.b. w zw. z art. 24 z.p.b. oraz że były przesłanki do zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b.; 4) art. 51 ust. 1 i 7 p.b. w zw. z art. 24 z.p.b. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a) przez błędne uznanie, że przepisy te znajdują zastosowanie w sprawie oraz że umorzenie postępowania wobec stwierdzenia przez organ, że przesłanki z art. 51 ust. 1 p.b. nie występują, było dokonane z naruszeniem prawa skutkującym uchyleniem decyzji; 5) art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 3 pkt 1 i 2, art. 7 ust. 2 pkt 1 p.b. w zw. z art. 24 z.p.b. oraz w zw. z § 3 pkt 3 i 8, § 12 ust. 1-3 r.w.t. oraz w zw. z § 16 pkt 1 i § 18 ust. 2 r.s.t.g. (w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a) poprzez ich błędne niezastosowanie, i w konsekwencji uznanie przez Sąd, że umorzenie postępowania wobec stwierdzenia przez organ, że przesłanki z art. 51 ust.1 p.b. nie występują, było dokonane z naruszeniem prawa skutkującym uchyleniem decyzji, a budynek nie spełniał warunków wskazanych w art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a p.b. w zw. z art. 24 z.p.b. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. A. R. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta częściowo na usprawiedliwionych podstawach. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w sytuacji, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, którymi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta wyklucza kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozbawione jest tego rodzaju wadliwości, ponieważ wynika z niego, dlaczego Sąd I instancji uznał kontrolowaną decyzję z 28 października 2022 r. i poprzedzającą ją decyzję PINB za nieodpowiadające prawu. Ocena prawna, która stanęła u podstaw zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., pozwala prześledzić tok rozumowania, który doprowadził Sąd do wniosku o dopuszczeniu się przez organy orzekające naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd dokonał oceny legalności ww. aktów w sposób wewnętrznie sprzeczny w zakresie wykładni art. 153 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny tego wniosku nie podziela, co jednakże nie oznacza, iż aprobuje przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko odnośnie do niezastosowania się przez orzekające organy do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w poprzedzającym wydanie zaskarżonego wyroku orzeczeniu - prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 grudnia 2017 r., II SA/Łd 841/17. Istota sporu, jaki zaistniał w kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawie, koncentruje się na ocenie, czy ustalenia przyjęte w postępowaniu przeprowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w następstwie uchylenia decyzji nr 272/2017 i nr 8/2017 przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wskazanym orzeczeniem upoważniają do postawienia ŁWINB i PINB zarzutu uchybienia art. 153 p.p.s.a. w zakresie, w jakim organy nadzoru budowlanego były zobowiązane ponownie zebrać i ocenić materiał dowodowy pod kątem możliwości objęcia zrealizowanej przez skarżącego kasacyjnie inwestycji (budowy budynku gospodarczego "B") zakresem zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a p.b. Przedmiot sporu dotyczy, po pierwsze, dopuszczalności uznania, że ww. obiekt budowlany zrealizowany na podstawie zgłoszenia z 2013 r. jest obiektem konstrukcyjnie odrębnym od istniejącego na działce nr ew. [...] obiektu (budynku gospodarczego "A" wybudowanego na podstawie zgłoszenia z 2007 r.), a po drugie, spełnienia przez skarżącego kasacyjnie, jako inwestora, warunku zamieszczonego w ww. przepisie, który dotyczy zwolnienia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę parterowych budynków gospodarczych, gdy jako "obiekty gospodarcze" pozostają one związane z produkcją rolną i uzupełniają zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej inwestora. Sąd I instancji przyjął, że "organy nie poczyniły żadnych nowych ustaleń odnośnie [do] tego, czy budynki są budynkami wolno stojącymi, czy mamy do czynienia z dwoma odrębnymi budynkami". Już opisanie we wskazany sposób przez Sąd I instancji treści ustaleń, jakie organy powinny przyjąć w kontrolowanej sprawie, uzasadnia postawienie Sądowi zarzutu poddania nieprawidłowej analizie motywów wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 18 grudnia 2017 r. Wprawdzie Sąd w orzeczeniu tym poddał swojemu szczegółowemu rozważeniu sposób rozumienia pojęcia "wolno stojący", jako cechy określającej sposób usytuowania w przestrzeni obiektu budowlanego, tym niemniej działanie to wynikało z zaznaczenia, że sporne przedsięwzięcie - na płaszczyźnie możliwości objęcia jego realizacji procedurą zgłoszeniową – mogłoby (w razie zanegowania, że inwestycja uzupełnia zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej) zostać objęte alternatywnie zakresem zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 2 p.b. Prawidłowość zgłoszenia przez skarżącego kasacyjnie zamiaru budowy na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a p.b. budynku gospodarczego – wbrew zapatrywaniu Sądu I instancji - nie była uzależniona od wykonania tego (parterowego) budynku jako obiektu "wolno stojącego", ponieważ w ww. przepisie ustawodawca takiego zastrzeżenia nie zawarł. Uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w zasadniczej swojej części koncentrują się w wyroku z 18 grudnia 2017 r. na zgłoszeniu wątpliwości względem możliwości nadania kontrolowanej przez organy nadzoru budowlanego zabudowie charakteru "wolno stojącej", nie można natomiast z nich wyprowadzić jakichkolwiek stanowczych wniosków odnośnie do istnienia przeszkód niepozwalających a limine traktować budynku gospodarczego "B" jako obiektu konstrukcyjnie odrębnego od budynku gospodarczego "A". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zawarł w orzeczeniu twierdzenie, do którego nawiązał Sąd I instancji, że "dylatacje nie są wskaźnikiem odrębności budowli, tworzy się je w ramach tego samego budynku, czy jego części". Nie podważając związania Sądu I instancji tym stanowiskiem, zauważyć jednak trzeba, że jego ogólna wymowa nakazywała Sądowi trafność tego stanowiska odnosić do oceny realizacji robót budowlanych z perspektywy inżynierskiej, a tylko w ograniczonym stopniu – prawnobudowlanej. W rozważanym przypadku zastosowana przez inwestora dylatacja w świetle wniosków, jakie trzeba wywieść z przeprowadzonych oględzin obiektu, nie stanowi jedynie wewnętrznego podziału technologicznego w ramach jednego budynku, który jest wynikiem zabezpieczenia go ze względu na różną konstrukcję i obciążenia działające na jego poszczególne segmenty (m.in. minimalizacja naprężeń), ale jest elementem rozdzielającym konstrukcyjnie dwa odrębne budynki. O ile fakt przylegania budynków do siebie nie pozwala kwalifikować budynku gospodarczego "B" jako obiektu wolno stojącego, o tyle wykonanie odrębnej konstrukcji nośnej zapewniającej samodzielność statyczną nowo wybudowanego obiektu sprzeciwia się możliwości dowodzenia, że skarżący kasacyjnie wykonał roboty budowlane stanowiące rozbudowę budynku gospodarczego "A". Akcentowany przez Sąd aspekt wizualny odwołujący się do tego, że budynki mają "wspólną tylną ścianę w tym sensie, że tworzy ona wizualnie jedną całość", pozostaje w tych warunkach bez znaczenia prawnego. Podobnie należy ocenić "wspólny" dach, uwzględniając, że zastosowana technologia pokrycia dachu każdego z budynków (blacha trapezowa) - w sytuacji przylegania obiektów do siebie - uzasadniała nałożenie na siebie skrajnych arkuszy blachy celem zabezpieczenia budynków przed wodami opadowymi, co stanowi standardowe rozwiązanie dekarskie, niepozostające w związku z istnieniem zintegrowanej konstrukcji nośnej dachu (więźby dachowej). Naczelny Sąd Administracyjny nie uznaje również, by Sąd I instancji miał wystarczające podstawy do podważenia stanowiska ŁWINB w zakresie, w jakim organ nadzoru budowlanego stwierdził, że sporna inwestycja dotyczy obiektu gospodarczego związanego z produkcją rolną, który uzupełnia zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej inwestora. Organy w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uzupełniły materiał dowodowy, potwierdzając, że skarżący kasacyjnie prowadzi działalność rolniczą, a ponadto przyjęły, iż można mówić o związku funkcjonalnym zachodzącym pomiędzy nią a zabudową zagrodową znajdującą się na działce nr ew. [...], której sporny budynek gospodarczy "B" jest częścią. Odwołały się do ustalenia, że inwestor prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 8 ha, które obejmuje użytki zielone, łąki. W związku z działalnością rolniczą podlega ubezpieczeniu KRUS i korzysta, co wynika z zaświadczenia ARiMR z [...], od 2004 r. z pomocy finansowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (OB) i płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Włączone do akt dokumenty i wyjaśnienia skarżącego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozwalają nadać prowadzonej przez niego działalności rolniczej wymiar zachowawczy. Posiadanie statusu rolnika prowadzącego działalność rolniczą nie wymaga jednak prowadzenia faktycznej produkcji rolnej (np. uprawy zbóż czy hodowli zwierząt). Do aktywności rolniczej, stanowiącej formę działalności opartej na posiadanych przez rolnika obiektach gospodarczych uzupełniających zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a p.b., można zaliczyć również utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej, co powoduje, że w sytuacji wykorzystywania przez skarżącego kasacyjnie posiadanego w gospodarstwie sprzętu (kosiarka rotacyjna do koszenia łąk, przegrabiarka, przyczepa rolnicza, podkaszarka, brony, walec do równania łąk) organy nadzoru budowlanego były upoważnione, by sporny budynek gospodarczy, pełniący funkcje odpowiadające dyspozycji § 3 pkt 8 r.w.t., kwalifikować jako obiekt objęty zwolnieniem z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie ww. przepisu p.b. Powyższe nakazuje przyjąć, że stanowisku zamieszczonemu w zaskarżonym wyroku, które zostało oparte przez Sąd I instancji na całkowicie odmiennych założeniach, skarżący kasacyjnie trafnie postawił zarzut sformułowania go z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 153 p.p.s.a. w związku z powołanymi przepisami k.p.a. kształtującymi zasady gromadzenia materiału dowodowego i jego oceny, a także przepisami p.b. (art. 3 pkt 1 i 2, art. 29 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7) i r.w.t. (§ 3 pkt 3 i 8) znajdującymi zastosowanie w sprawie. Treść oceny prawnej Sądu I instancji wskazuje na zawężenie jej do zaznaczonych w wyroku kwestii, które - zdaniem Sądu - uznać trzeba było za kluczowe dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ŁWINB, stąd nie jest skuteczne wiązanie prawidłowości zaskarżonego wyroku ze sposobem zastosowania w sprawie przepisów powołanych w podstawie skargi kasacyjnej, które jakkolwiek dotyczą zagadnień wymagających rozważenia w postępowaniu naprawczym, tym niemniej w przedmiocie których Sąd w wyroku nie wypowiedział się. W bezpośredni sposób uwaga ta odnosi się do materii związanej ze sposobem zlokalizowania obiektu budowlanego na działce, poddanej regulacji m.in. powołanych w skardze kasacyjnej przepisów § 12 ust. 1-3 r.w.t., jak też § 16 pkt 1 i § 18 ust. 2 r.s.t.g. Ponieważ legalność decyzji kończącej postępowanie naprawcze rozstrzygnięciem formalnym w związku z brakiem podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia zrealizowanej budowy budynku do stanu zgodnego z prawem nie jest zależna wyłącznie od przesądzenia, że budowa ta mogła zostać wykonana na podstawie zgłoszenia, rzeczą Sądu I instancji będzie poddanie przy ponownym rozpoznaniu sprawy swojej analizie tych kwestii, które rzutują na kierunek jej rozstrzygnięcia. Stwierdzenie powyższego wymuszało posłużenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczeniem kasacyjnym. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 października 2023
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Grzegorz Antas /sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/ Tomasz Bąkowski

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny