II OSK 2063/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. K.j-S. i W. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1898/20 w sprawie ze skargi M. K.-S. i W. D. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 lipca 2020 r. nr ... w przedmiocie odmowy uzgodnienia rozbiórki budynku 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. K.-S. i W. D. solidarnie na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 1898/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę M.K. i W.D. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 lipca 2020 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia rozbiórki budynku. M.K. i W.D. złożyły skargę kasacyjną, którą zaskarżyły powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie: I. prawa materialnego, tj.: 1. art. 140 kc w zw. z art. 64 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji przez bezpodstawne ograniczenie skarżonym postanowieniem możliwości dysponowania przez Skarżące przysługującym im prawem własności, podczas gdy z uwagi na katastrofalny stan budynku nie istnieje, żadne uzasadnienie takiego ograniczenia i zakazywania im rozbiórki stanowiącej ich własność nieruchomości, której stan nie pozwala na jej zabezpieczenie w inny sposób. 2. art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków w zw. z § 18 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP (i wynikającej z niego zasady demokratycznego państwa prawnego), polegające na braku spełnienia przez Burmistrza Miasta Płońska obowiązku dokonania sprawdzenia przed włączeniem do ewidencji zabytków tego, czy dana nieruchomość posiada walory zabytkowe i w konsekwencji włączenie nieruchomości do ewidencji w sposób arbitralny, a jednocześnie bezpodstawny i nieuzasadniony merytorycznie. 3. art 39 ust. 1-4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków przez niedokonanie wizji dotyczącej postępowania w przedmiocie wniosku o pozwolenie na rozbiórkę, a na pewno niedokonanie wizyty kontrolnej w rozumieniu art. 39 ust. 1-4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opierając ocenę zachowania nieruchomości jedynie o uprzednio wydane negatywne opinie w sprawie rozbiórki budynku odpowiednio z dnia 5 czerwca 2017 roku oraz 3 kwietnia 2019 roku, bowiem Skarżące nie otrzymały żadnego protokołu kontroli, zaś Organ II instancji w ogóle tego stanu nie badał. 4. art. 39 ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane przez błędne przyjęcie, iż Wojewódzki Konserwator Zabytków w piśmie z dnia 24 kwietnia 2020 roku zajął skutecznie negatywne stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na rozbiórkę, podczas gdy Konserwator dokonał oceny zachowania nieruchomości jedynie w oparciu o uprzednio wydane negatywne opinie w sprawie rozbiórki budynku odpowiednio z dnia 5 czerwca 2017 roku oraz 3 kwietnia 2019 roku. 5. § 6 ust. 3 uchwały nr LXXIV/548/2018 Rady Miejskiej w Płońsku z dnia 11 października 2018 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wybranych obszarów miasta P., położonych w strefach: północno-centralnej, wschodniej i przemysłowej przez jego nie zastosowanie, a w konsekwencji nie wydanie zgody na rozbiórkę budynku, pomimo, iż elewacja frontowa od ulicy [...] znajduje się poza granicami działki Skarżących w odległościach zmiennych od 15 cm do 28 cm z schodami wejściowymi do budynku znajdującymi się całkowicie w pasie ulicznym z kostki betonowej [...], okna skrzynkowe ze skrzydłami trójdzielnymi tej elewacji otwierają się na zewnątrz, tj. na ulicę na wysokość 1,12m, elewacja zachodnia od ulicy [...] przekracza granice z pasem ulicznym w górnym narożniku na odległość 0,30m, podczas gdy z ww. uchwały Rady Miejskiej w Płońsku nie wynika, iż postanowienie §6 ust. 3 nie ma zastosowania do obiektów określonych w §8 ust. 5 ww. uchwały. II. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 134 p.p.s.a. na skutek braku zbadania sprawy w jej granicach przez brak ustalenia właściwego stanu faktycznego, tj. stanu zachowania nieruchomości zlokalizowanej w P. przy ul. [...], a tym samym błędne przyjęcie, iż nieruchomość wymaga jedynie wykonania prac remontowych podczas gdy jej stan zachowania kwalifikuje ją jako budynek do rozbiórki; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo uchybienia przepisom prawa przez organy obu instancji w toku postępowania administracyjnego, tj.: a) art. 140 kc w zw. z art. 64 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji przez bezpodstawne ograniczenie skarżonym postanowieniem możliwości dysponowania przez Skarżące przysługującym im prawem własności, podczas gdy z uwagi na katastrofalny stan budynku nie istnieje, żadne uzasadnienie takiego ograniczenia i zakazywania im rozbiórki stanowiącej, ich własności nieruchomości, której stan nie pozwala na jej zabezpieczenie w inny sposób; b) art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków w zw. z § 18 Rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 roku w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP (i wynikającej z niego zasady demokratycznego państwa prawnego), polegające na braku spełnienia przez Burmistrza Miasta Płońska obowiązku dokonania sprawdzenia przed włączeniem do ewidencji zabytków tego, czy dana nieruchomość posiada walor/ zabytkowe i w konsekwencji włączenie nieruchomości do ewidencji w sposób arbitralny, a jednocześnie bezpodstawny i nieuzasadniony merytorycznie; c) art 39 ust. 1-4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków przez niedokonanie wizji dotyczącej postępowania w przedmiocie wniosku o pozwolenie na rozbiórkę, a na pewno niedokonanie wizyty kontrolnej w rozumieniu art. 39 ust. 1-4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opierając ocenę zachowania nieruchomości jedynie o uprzednio wydane negatywne opinie w sprawie rozbiórki budynku odpowiednio z dnia 5 czerwca 2017 roku oraz 3 kwietnia 2019 roku, bowiem Skarżące nie otrzymały żadnego protokołu kontroli, zaś Organ II instancji w ogóle tego stanu nie badał; d) art. 39 ust 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane przez błędne przyjęcie, iż Wojewódzki Konserwator Zabytków w piśmie z dnia 24 kwietnia 2020 roku zajął skutecznie negatywne stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na rozbiórkę, podczas gdy Konserwator dokonał oceny zachowania nieruchomości jedynie w oparciu o uprzednio wydane negatywne opinie w sprawie rozbiórki budynku odpowiednio z dnia 5 czerwca 2017 roku oraz 3 kwietnia 2019 roku; e) § 6 ust. 3 uchwały nr LXXIV/548/2018 Rady Miejskiej w Płońsku z dnia 11 października 2018 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wybranych obszarów miasta P., położonych w strefach: północno- centralnej, wschodniej i przemysłowej przez jego nie zastosowanie, a w konsekwencji nie wydanie zgody na rozbiórkę budynku, pomimo, iż elewacja frontowa od ulicy [...] znajduje się poza granicami dziatki Skarżących w odległościach zmiennych od 15 cm do 28 cm z schodami wejściowymi do budynku znajdującymi się całkowicie w pasie ulicznym z kostki betonowej [...], okna skrzynkowe ze skrzydłami trójdzielnymi tej elewacji otwierają się na zewnątrz, tj. na ulicę na wysokość 1,12m, elewacja zachodnia od ulicy [...] przekracza granice z pasem ulicznym w górnym narożniku na odległość 0, 30m, podczas gdy z ww. uchwały Rady Miejskiej w Płońsku nie wynika, iż postanowienie §6 ust. 3 nie ma zastosowania do obiektów określonych w §8 ust. 5 ww. uchwały. 3. art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez nieuwzględnienie skargi mimo uchybienia przepisom prawa przez organy obu instancji w toku postępowania administracyjnego, tj.: a) art. 7 k.p.a. oraz art. 77 §1 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz brak wyczerpującego zebrana i zbadania zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało bezzasadnym przyjęciem przez organ, że w niniejszej sprawie nie wykazano, iż zachodzi potrzeba rozbiórki budynku uzasadniona jego stanem zachowania, stwarzającym zagrożenie dla życia lub mienia ludzkiego, jak również bezzasadnym obciążeniem Skarżących ciężarem udowodnienia tych okoliczności; b) art. 80 k.p.a. przez brak wszechstronnego zebrana i rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji błędne przyjęcie, że okoliczność niewykazania, iż zachodzi potrzeba rozbiórki budynku uzasadniona jego stanem zachowania, stwarzającym zagrożenie dla życia lub mienia ludzkiego nie została wykazana; c) art. 77 §1 k.p.a. oraz 80 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. w zw. z art. 79a § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. 126 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, skutkujący także poczynieniem nieprawidłowych ustaleń w kwestii udowodnienia znaczących dla sprawy okoliczności, rozstrzygania sprzeczności i wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy w sposób niekorzystny dla skarżących, a w konsekwencji błędne uzasadnienia faktyczne postanowienia przez: - brak przeprowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia, jaki był stan techniczny budynku będących przedmiotem postanowienia zarówno w dacie orzekania przez Organ I, jak i II instancji oraz w dacie ich wydania - Wojewódzki Konserwator Zabytków nie dokonał wizji dotyczącej postępowania w przedmiocie wniosku o pozwolenie na rozbiórkę, a na pewno nie dokonał wizyty kontrolnej w rozumieniu art. 39 ust. 1-4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opierając ocenę zachowania nieruchomości jedynie o uprzednio wydane negatywne opinie w sprawie rozbiórki budynku - odpowiednio z dnia 5 czerwca 2017 roku oraz 3 kwietnia 2019 roku bowiem Skarżące nie otrzymały żadnego protokołu kontroli, zaś organ II instancji w ogóle tego stanu nie badał, - brak dokonania ustalenia odnośnie tego czy stan budynku w dacie wydania postanowienia przez organ I instancji, jak również w dacie orzekania przez Organ II instancji, faktycznie zagrażał lub nie zdrowiu ludzkiemu, a co za tym idzie brak zbadania możliwości uzgodnienia zamierzenia w odniesieniu do stanu nieruchomości aktualnego na dzień orzekania, - brak dokonania ustalenia i wskazania odnośnie tego czy stan budynku pozwala na jego odrestaurowanie z zachowaniem określonej funkcji, w szczególności brak ustaleń odnośnie wartości obiektu i jego możliwej funkcji, zgodnie z §8 ust. 7 pkt. 4 uchwały nr LXXIV/548/2018 Rady Miejskiej w Płońsku z dnia 11 października 20218 roku w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wybranych obszarów miasta P., położonych w strefach: północno-centralnej, wschodniej i przemysłowej, na podstawie którego nałożony został nakaz restauracji i przebudowy obiektów o wartościach zabytkowych z dostosowaniem obecnej lub projektowanej funkcji do wartości historycznej obiektów, - przyjęcie przez organ I i II instancji tezy, iż stan budynków pozwalał na ich wyremontowanie wbrew znajdującej się w aktach sprawy analizie stanu technicznego budynków zawartej w Ocenie Technicznej (ekspertyzie) dotyczącej stanu technicznego drewnianego budynku jednorodzinnego wolnostojącego z dnia 30 grudnia 2019 roku sporządzonej przez M.J., z której wynika, iż stan techniczny budynku jest tak zły, że nadaje się jedynie do rozbiórki oraz nie występuje żaden element składowy budynku pozwalający na odtworzenie stanu pierwotnego z zachowaniem historycznych detali architektonicznych, dodatkowo budynek jest zagrożony od względem bezpieczeństwa pożarowego, gdyż elementy składowe są z materiałów łatwopalnych, w tym deski elewacyjne, więźba dachowa, stropy. Natomiast zabezpieczenia elementów składowych budynku są wyeksponowane i jest bezzasadna stosowanie impregnatów ognioodpornych, gdyż nie uzyska się wymaganych klas odporności ogniowej elementów składowych, - brak dokonania ustalenia, w jaki realny i konkretny sposób rozbiórka budynku przy ul. [...] w P. może wpłynąć na układ przestrzenny zabudowy ulicy [...] w P., brak ustalenia czy planowane przez skarżącego prace rozbiórkowe miały na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia i przyjęcie w tym zakresie, sprzecznych z dokumentacją techniczną opisującą stan budynków tez, jakoby powodem rozbiórki miały być wyłącznie względy ekonomiczne. d) art. 7 k.p.a. i 8 § 1 k.p.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. przez: - brak podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności brak oględzin poprzedzających wydanie postanowienia, a odnośnie organu II instancji ustalanie stanu faktycznego sprawy w oparciu o treść uzasadnienia postanowienia organu I instancji, czego skutkiem było także dokonanie nieprawidłowych ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy, często sprzecznych z dokumentacją znajdująca się w aktach sprawy, - brak wyjaśnienia okoliczności sprawy, lub w razie ustalenia sprzeczności w opisie okoliczności ich interpretacja na niekorzyść Skarżących, w sytuacji, gdy jej wynik skutkuje ograniczeniem prawa Skarżących do dysponowania przysługującym im prawem własności nieruchomości, w szczególności przez uniemożliwienie im legalnego wyburzenia zagrażających zdrowiu i życiu budynku położonego na nieruchomości, co nadto narusza zasadę pogłębiania zaufania, - brak zastosowania zasady pogłębiania zaufania obywateli do działania administracji wskazanej wart. 8 k.p.a. przez podjęcie orzeczenia z naruszeniem zasady proporcjonalności i z jednoczesnym naruszeniem art. 7 k.p.a., tj. bez uwzględnienia słusznego interesu społecznego, a tu kwestii ochrony dobra oczywiście ważniejszego, jakim jest życie i zdrowie ludzkie, i ich ochrona, i słusznego interesu Skarżących, jakim jest możliwość dysponowania przysługującą im własnością w sposób chroniący ich życie i zdrowie, jak również w sposób chroniący ich przed odpowiedzialnością karną za życie i zdrowie osób trzecich, przez umożliwienie im rozebrania budynku zagrażającego życiu i zdrowiu ludzkiemu, a tym samym grożącej im odpowiedzialnością z tytułu skutków ewentualnego zawalenia się budynku, gdy w przedmiotowej sprawie brak było przeszkód do zastosowania wszystkich ww. zasad bez pomijania, gminnej ewidencji zabytków bez wiedzy i zgody Skarżących, a nawet bez poinformowania ich o tym, iż do takiego wpisu doszło, przy jednoczesnym braku wpisania ww. budynku rejestru zabytków. 4. art. 138 § 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia wydanego przez organ I instancji, tj. Postanowienia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 24 kwietnia 2020 roku, podczas gdy rozstrzygnięcie to było wadliwe ze względu na fakt, iż Wojewódzki Konserwator Zabytków dokonał oceny zachowania nieruchomości jedynie w oparciu o uprzednio wydane negatywne opinie w sprawie rozbiórki budynku odpowiednio z dnia 5 czerwca 2017 roku oraz 3 kwietnia 2019 roku. 5. art. 151 p.p.s.a., art. 141 § 2 i § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 81a k.p.a. i 79a § 1 k.p.a. przez oddalenie skargi, w sytuacji niepełnego zbadania i przedstawienia w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy, dowolności wyrażonych przez Sąd poglądów i zastosowanych kwalifikatorów, lub ich nie zastosowania w ogóle, rozstrzygania sprzeczności i wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy w sposób niekorzystny dla Skarżących i bezzasadnej odmowy mocy dowodowej składanym przez skarżące dowodom, w sytuacji nieprzeprowadzenia przez organ własnego postępowania dowodowego w tym przedmiocie, co skutkuje także poczynieniem nieprawidłowych ustaleń w kwestii udowodnienia znaczących dla sprawy okoliczności, a w konsekwencji oparcia orzeczenia na błędnie i w sposób niepełny ustalonym stanie faktycznymi, a także przez lakoniczność i jednostronność przedstawionej w uzasadnieniu wyroku argumentacji, co w rezultacie doprowadziło do wydania uzasadnienia o treści uniemożliwiającej dokonanie jego oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutom kasacyjnym Sąd Wojewódzki zasadnie oddalił skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 29 lipca 2020 r., którym utrzymano w mocy postanowienie Kierownika Delegatury w Ciechanowie Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2020 r. w przedmiocie odmowy uzgodnienia planowanej rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] położonych w P. Z uwagi na to, że przedmiotowy budynek został ujęty w gminnej ewidencji zabytków, nie budziło wątpliwości, że w sprawie znalazł zastosowanie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: Prawo budowlane), zgodnie z którym w stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenia na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Określając merytoryczne ramy uzgodnień w niniejszej sprawie, trafnie zaznaczył Sąd Wojewódzki, że rozbiórkę zabytku uzasadnia stwierdzenie takiego rozmiaru zniszczenia obiektu zabytkowego, który łączy się z uznaniem, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować. W konsekwencji prawidłowo przyjął Sąd Wojewódzki, że rzeczą organu orzekającego w niniejszej sprawie było ustalenie czy planowana rozbiórka budynku jest dopuszczalna z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej, a w szczególności – czy przedmiotowy budynek utracił wartości zabytkowe w stopniu uzasadniającym jego rozbiórkę. Wobec tak określonego przedmiotu rozpatrywanej sprawy, niezasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (dalej: ustawa o ochronie zabytków) i §18 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem w zw. z art. 21 ust. 1 oraz art. 2 Konstytucji RP. Jak wynika bowiem z utrwalonych poglądów w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, postępowanie uzgodnieniowe, o którym mowa w art. 39 ust. 3 i 4 ustawy Prawo budowlane, dotyczy obiektu, który został ujęty w gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 ustawy z 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków, organ gminy urzędowo stwierdza, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości. Niemniej jednak w postępowaniu uzgodnieniowym nie jest możliwe skuteczne zakwestionowanie zasadności ujęcia zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Twierdzenie, że obiekt ujęty w tejże ewidencji faktycznie nie jest zabytkiem, albowiem nigdy nie posiadał rzeczywistej wartości zabytkowej albo też ją utracił powinno być, co do zasady, podnoszone w odpowiednim postępowaniu zmierzającym do zmiany gminnej ewidencji zabytków w zakresie skreślenia z niej obiektu, który nie powinien, w świetle przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, dłużej w niej figurować (por. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r. II OSK 1446/16, 21 kwietnia 2021 r. II OSK 1814/18). W orzecznictwie wielokrotnie zwracano uwagę na to, że w ramach postępowania uzgodnieniowego organ nie bada legalności samego zarządzenia w sprawie założenia ewidencji zabytków i umieszczenia danego obiektu w tej ewidencji, nie ma też w konsekwencji kompetencji do uchylenia takiego zarządzenia w części lub całości. Również sąd administracyjny dokonując oceny legalności postanowienia o odmowie uzgodnienia nie jest władny do oceny legalności aktu o utworzeniu gminnej ewidencji zabytków, który podlega odrębnemu zaskarżeniu (por. wyroki NSA z dnia 25 maja 2023 r. II OSK 1819/20, 15 lutego 2022 r. II OSK 2744/20, 7 lutego 2024 r. II OSK 2282/22). Z tych względów przedstawiona w skardze kasacyjnej argumentacja dotycząca nieuzasadnionego włączenia przedmiotowego budynku do gminnej ewidencji zabytków nie mogła być skuteczna w niniejszej sprawie. Jako nietrafne należało uznać również zarzuty kasacyjne, w których podniesiono naruszenie art. 134 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z przepisami art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 79a § 1, art. 80, art. 81a § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 oraz art. 138 § 1 k.p.a. (punkty II.1, 3, 4, 5 skargi kasacyjnej). Przeprowadzone w sprawie czynności wyjaśniające oraz zebrany w aktach materiał dowodowy, jak też uzasadnienia kontrolowanych postanowień, świadczą o zachowaniu przez organy obu instancji reguł proceduralnych ustanowionych w wymienionych wyżej przepisach, co uprawniało Sąd Wojewódzki do akceptacji ustaleń faktycznych stanowiących podstawę podjętych rozstrzygnięć. Niewątpliwie orzekające w sprawie organy dysponowały dokumentacją wystarczającą do ustalenia wartości zabytkowej przedmiotowego obiektu według stanu istniejącego w czasie wydanego Zarządzenia Burmistrza Miasta Płońsk z 31 października 2018 r. o przyjęciu gminnej ewidencji zabytków miasta P. oraz w trakcie prowadzonego postępowania. Wobec tego, że w związku z przedmiotowym budynkiem prowadzono kilka postępowań, oczywiste było wykorzystanie w niniejszej sprawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego od 2017 roku. Nie ma jednak racji strona skarżąca, że Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał postanowienie z 24 kwietnia 2020 r. wyłącznie w oparciu o uprzednio wydane negatywne opinie w sprawie rozbiórki budynku z dnia 5 czerwca 2017 r. oraz 3 kwietnia 2019 r. Jak bowiem wynika z akt sprawy oraz uzasadnień kontrolowanych postanowień, organy obu instancji przy rozstrzyganiu sprawy uwzględniły ustalenia z protokołu oględzin dokonanych w dniu 20 sierpnia 2019 r. przez pracowników Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków z udziałem właściciela nieruchomości M.K. i jej pełnomocnika, którzy podpisali protokół, zobowiązując się jednocześnie do dostarczenia oceny stanu technicznego budynku. Z akt sprawy, a zwłaszcza ekspertyzy przedłożonej przez skarżącą nie wynika, aby ustalenia organu zawarte w protokole oględzin z 20 sierpnia 2019 r. zdezaktualizowały się. W rezultacie dokumentacja jaką dysponowały organy była wystarczająca do wyjaśnienia okoliczności istotnych w sprawie. Podkreślić należy, że obszerna dokumentacja zdjęciowa i protokół z oględzin, jak też archiwalne dokumenty w postaci karty adresowej i karty ewidencyjnej, pozwoliły na dokonanie szczegółowych ustaleń w zakresie charakterystyki przedmiotowego zabytku i sposobu jego użytkowania. W rezultacie akceptacji podlegała ocena organu II instancji, że przedmiotowy budynek zachował charakterystyczne cechy architektoniczne i konstrukcyjne, typowe dla dawnej zabudowy mieszkalnej P. Organ wyjaśnił przy tym, że budynek ten jest jednym z ostatnich zachowanych przykładów historycznej zabudowy ulicy [...], dokumentującym jej wygląd na przełomie XIX i XX wieku, a zatem pozostawienie go w zasobie dziedzictwa narodowego leży w interesie społecznym. Ponadto organ odwoławczy poddał analizie złożoną przez stronę ocenę techniczną budynku wraz z projektem jego rozbiórki, autorstwa mgr inż. M.J. z konkluzją, iż mimo złego stanu technicznego budynku nie wynika, by obiekt znajdował się w stanie katastrofy budowlanej, bądź w stanie bezpośrednio ją poprzedzającym. Co ważne, organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż budynek zachował w całości swoją formę architektoniczną i oryginalną konstrukcję, w związku z czym jest możliwa wymiana elementów najbardziej zniszczonych z odtworzeniem ich formy, materiału oraz sposobu obróbki, bez uszczerbku dla wartości zabytkowej. Podkreślenia wymaga to, że o ile organy obu instancji kierowały się wiedzą i praktyką w zakresie ochrony konserwatorskiej obiektów zabytkowych, to złożona przez skarżącą ekspertyza dotyczyła oceny stanu technicznego budynku w świetle norm Prawa budowlanego i przepisów wykonawczych. Dlatego słusznie w zaskarżonym postanowieniu zwrócono uwagę, iż obiekty zabytkowe nie muszą spełniać aktualnie obowiązujących norm budowlanych, a organ ochrony konserwatorskiej nie ma obowiązku w ramach uzgodnień projektu rozbiórki budynku ustalać technicznych możliwości przeprowadzenia remontu danego obiektu. Nawiązując do zarzutów kasacyjnych zauważyć trzeba, że podjęta przez organ konserwatorski odmowa uzgodnienia rozbiórki budynku nie oznacza przyzwolenia na użytkowanie tego obiektu, bądź prowadzenie w nim robót budowlanych z narażeniem życia lub zdrowia ludzi. Pamiętać jednak należy, że w zakresie możliwości prowadzenia określonych robót budowlanych i utrzymania budynku właściwe są organy architektoniczno-budowlane oraz organy nadzoru budowlanego. W takim stanie sprawy trafne było wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego co do braku uchybień proceduralnych, które miałyby wpływ na wynik sprawy. Zasadnie Sąd Wojewódzki stwierdził, że w uzasadnieniach postanowień organy w sposób wyczerpujący wyjaśniły przesłanki faktyczne i prawne podjętych w sprawie rozstrzygnięć. W świetle przyjętego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego sprawy uprawnione było stanowisko Sądu Wojewódzkiego, zgodnie z którym prawidłowa była odmowa uzgodnienia planowanej rozbiórki przedmiotowego budynku. Odnosząc się do podstawy prawnej kontrolowanych postanowień, słusznie Sąd Wojewódzki zaznaczył, że zgodnie z art. 4 ustawy o ochronie zabytków, wszystkie działania i rozstrzygnięcia organu konserwatorskiego powinny być podejmowane dla zapewnienia odpowiednich warunków umożliwiających zachowanie zabytków we właściwym stanie oraz ich odpowiednie zagospodarowanie i utrzymanie, a także dla zapobiegania zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla ich wartości, udaremnienia niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Ponadto zasadnie Sąd zwrócił uwagę na regulację art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o ochronie zabytków, w myśl którego ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania, zabytki architektury i budownictwa. W kontekście tego właśnie przepisu istotne znaczenie miała konstatacja organu wojewódzkiego, że zły stan zachowania obiektu nie wyklucza posiadanej przez obiekt wartości naukowej i historycznej w znaczeniu indywidualnym oraz jako element pozostałości zabudowy ulicy [...]. Również organ odwoławczy stwierdził, że zachowana bryła budynku jest w dalszym ciągu nośnikiem wartości historycznych i naukowych, a stosownie do wymogów art. 5 ustawy o ochronie zabytków właściciele budynku powinni zapewnić warunki prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych w celu zabezpieczenia zabytku i utrzymania go w jak najlepszym stanie. Mając na względzie całokształt okoliczności niniejszej sprawy, zasadnie uznał organ odwoławczy, że należało przedłożyć interes społeczny nad interes skarżących, ponieważ realizacja planowanej przez nie inwestycji doprowadziłaby do likwidacji istotnego elementu historycznej zabudowy drewnianej [...]. W konsekwencji przyjąć też należało, że chociaż brak uzgodnienia planowanej rozbiórki budynku stanowi ograniczenie prawa własności przysługującego skarżącym, to jednak stanowisko organów konserwatorskich było uzasadnione potrzebami wynikającymi z ustawowego obowiązku ochrony zabytków (art. 4 ustawy) oraz konstytucyjnej zasady ochrony dziedzictwa narodowego (art. 5 Konstytucji RP). Tym samym chybiony okazał się zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 140 k.c. w zw. z art. 64 ust. 1, 2 i 3 w zw. z art. 21 ust. 1 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Jak stwierdzono w orzecznictwie, prawa i wolności obywateli, w tym prawo własności, mogą być ustawowo ograniczone, a jedynym z uzasadnionych powodów ograniczenia prawa własności jest konieczność ochrony zabytków (zob. wyrok NSA z 16 stycznia 2024 r. II OSK 976/21). Z przyczyn wyżej omówionych za bezzasadne uznać należało również pozostałe zarzuty odnoszące się do przepisów art. 3 pkt 1 oraz art. 39 ust. 1-4 ustawy o ochronie zabytków oraz §6 ust. 3 Uchwały z 11 października 2018 r., który to przepis nie miał zastosowania w przedmiotowej sprawie (punkty I.1, 3, 4, 5 oraz punkt II.2 skargi kasacyjnej). W konsekwencji skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. ----------------------- 13