II OSK 2033/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Kr 216/24 w sprawie ze skargi M. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 grudnia 2023 r. nr 1035/2023 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 kwietnia 2024 r., II SA/Kr 216/24 oddalił skargę M. P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) z 6 grudnia 2023 r., nr 1035/2023, którym wskazany organ, działając na postawie art. 58 § 1, art. 59 § 2, art. 123 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej: k.p.a., odmówił skarżącemu przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego – ziemskiego w Krakowie (dalej: PINB) z 20 stycznia 2023 r., nr 78/2023 wstrzymujące na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), dalej: p.b., prowadzenie robót budowlanych przez [...] sp. z o.o. z siedzibą w M. jako inwestora bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę przy obiekcie budowlanym zlokalizowanym na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...] (oznaczonym na załączniku graficznym numerem 13), jak również informujące inwestora o możliwości wystąpienia z wnioskiem o legalizację ww. obiektu oraz wymogu uiszczenia opłaty legalizacyjnej, której wysokość określa art. 49d ust. 2 p.b. M. P. złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 134 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 141 § 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie decyzji, pomimo istnienia podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia zażalenia w postaci niezawinionego przez stronę przekroczenia terminu do wniesienia zażalenia oraz pomimo dochowania przez stronę żalącą wszelkich czynności wymaganych przez przepisy prawa; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 80 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i 4 w zw. z art. 11 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i wszechstronny całości materiału dowodowego, którym organ dysponował, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez skarżącego w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały przez niego uprawdopodobnione, a w konsekwencji brakiem uchylenia zaskarżonej decyzji; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącego, przejawiające się [zignorowaniu] wszelkich okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażalenia stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowym terminie na wniesienie zażalenia, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz uchylenie zaskarżonej decyzji organów I oraz II instancji w całości, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącego na uzasadnionych podstawach. W myśl przepisu art. 58 § 1 k.p.a., stanowiącego podstawę prawną rozpatrzenia przez MWINB zaskarżonym postanowieniem z 6 grudnia 2023 r. wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Sąd I instancji, podzielając w całości stanowisko, na którym zdecydował się oprzeć MWINB odmownie rozpatrując żądanie skarżącego, nie dokonał w niniejszej sprawie wadliwej kontroli legalności zaskarżonego aktu, ponieważ nie uchybia ona przepisom powołanym w skardze kasacyjnej, które zostały wskazane jako jej podstawy. Bezzasadność postawionych Sądowi I instancji zarzutów kasacyjnych koresponduje z błędnym określeniem w nich prawnej formy, w jakiej działał w kontrolowanej sprawie MWINB, mając na uwadze, że zaskarżony do Sądu akt nie posiadał wskazywanej formy decyzji administracyjnej, a sformułowane w skardze kasacyjnej żądanie uchylenia orzeczeniem reformatoryjnym "zaskarżonej decyzji Organów I oraz II instancji" dodatkowo w całości abstrahuje od jednoinstancyjnego charakteru postępowania incydentalnego prowadzonego w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (art. 59 § 2 k.p.a.), które zostało zakończone postanowieniem MWINB z 6 grudnia 2023 r., nr 1035/2023. Brak winy w uchybieniu terminu, jak się jednolicie przyjmuje, zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminowi należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. wyrok NSA z 17 lipca 2024 r., II OSK 1395/23; wyrok NSA z 24 kwietnia 2024 r., II OSK 1905/21; wyrok NSA z 2 marca 2023 r., II OSK 2321/20; B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399; A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2019, s. 427). Obowiązek dokonania całościowej oceny sytuacji, w której skarżącemu został postawiony zarzut przekroczenia siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia PINB z 20 stycznia 2023 r., został przez Sąd I instancji spełniony, uwzględniając, że w zaskarżonym wyroku Sąd szczegółowo rozważył wskazane we wniosku z 22 lutego 2023 r. powody mające stać za spóźnionym działaniem skarżącego, trafnie uznając, iż w żadnym razie nie potwierdzają one, że w sprawie zaistniała niemożliwa do przezwyciężenia przeszkoda w skutecznym zainicjowaniu przez skarżącego postępowania zażaleniowego, jeżeli wolą skarżącego w związku z doręczeniem mu w dniu 25 stycznia 2023 r. postanowienia PINB było poddanie tego aktu kontroli instancyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji trafnie odrzucił argumentację skarżącego akcentującą skomplikowany charakter sprawy, w której doszło do wstrzymania przez organ nadzoru budowlanego budowy obiektu budowlanego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w [...], jak też konieczność poszukiwania przez stronę specjalisty w dziedzinie prawa budowlanego, ponieważ niezależnie od tego, że konkretne uwarunkowania badanego przypadku wskazują nikły stopień jego prawnej i faktycznej złożoności, wszczęcie postępowania zażaleniowego – na co zasadnie zwrócił uwagę Sąd - nie wymaga podejmowania przez stronę postępowania jakichkolwiek sformalizowanych czynności mających na celu wykazanie wadliwości działania organu I instancji. W świetle art. 128 w zw. z art. 144 k.p.a., zażalenie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli wynika z niego, że strona nie jest zadowolona z wydanego postanowienia. Z akt sprawy wynika, że skarżący o wszczęciu postępowania został zawiadomiony przez PINB pismem z 14 listopada 2022 r., biorąc następnie w jego toku udział w podejmowanych przez organ czynnościach (protokół z przyjęcia strony z 23 stycznia 2023 r., k. 19 akt adm.). Jeżeli po doręczeniu postanowienia PINB w dniu 25 stycznia 2023 r. skarżący zapoznał się z aktami administracyjnymi sprawy dopiero 20 lutego 2023 r., by w oparciu o ich treść rozważyć potrzebę wniesienia środka odwoławczego, bezsprzecznie mogło zostać przypisane stronie przez MWINB zawinienie za spóźnione złożenie zażalenia. Twierdzenie, że poddane kontroli Sądu I instancji postanowienie zostało wydane pomimo, iż doszło do "dochowania przez stronę żalącą wszelkich czynności wymaganych przez przepisy prawa", pozostaje w tych warunkach nieuprawnione. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.