II OSK 199/17

Dnia 24 listopada 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon (spr.) sędzia del. WSA Jerzy Bortkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2017 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 580/16 w sprawie ze skargi J. P. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia 13 maja 2016 r. w przedmiocie odebrania broni palnej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od J. P. na rzecz Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem 20 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 580/16, oddalił skargę J. P. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Poznaniu z dnia [...] maja 2016 r. w przedmiocie odebrania broni palnej. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Funkcjonariusze z Komendy Powiatowej Policji w Wolsztynie w dniu 13 maja 2016 r. odebrali za pokwitowaniem od J. P. należące do niego jednostki broni sportowej i kolekcjonerskiej, amunicję oraz legitymację posiadacza broni w związku ze zgłoszeniem postrzelenia mężczyzny z broni palnej należącej do skarżącego i będącej wówczas w jego posiadaniu. Z odebrania został sporządzony protokół. J. P. wniósł skargę na powyższą czynność Komendanta Powiatowego Policji w Wolsztynie. Zarzucił naruszenie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji wskazując, że czynność odebrania broni w trybie art. 19 ust. 1a ustawy może być podjęta wyłącznie wobec tego posiadacza broni, przeciwko któremu toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Tymczasem przeciwko skarżącemu nie toczy się żadne postępowanie przygotowawcze, nie były mu przedstawione zarzuty. W odpowiedzi na skargę Komendant KWP w Poznaniu wniósł o jej oddalenie wskazując, że skorzystał z uprawnienia przewidzianego w art. 19 ust. 1 ustawy w celu wyeliminowania ewentualnego zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego w związku z podejrzeniem użycia przez skarżącego broni w miejscu do tego nieprzeznaczonym, tj. poza strzelnicą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku wskazał, że art. 19 ust. 1 pkt 1 w zakresie podstaw faktycznych do zabezpieczenia prewencyjnego broni palnej, odsyła do art. 18 ust. 1 pkt 1–2 i 4 oraz ust. 5 ustawy. W tych przepisach wymieniono katalog przesłanek stanowiących podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń. Przywołany ust. 5 z art. 18 ustawy zawiera katalog przesłanek do fakultatywnego cofnięcia pozwolenia na broń i wymienia zachowania polegające w szczególności na – pkt 6 – naruszeniu zasady, o której mowa w art. 45, która stanowi, że broń, która jest zdolna do rażenia celów na odległość, może być używana w celach szkoleniowych i sportowych tylko na strzelnicach. Ocena, czy istnieje okoliczność faktyczna, i stan zagrożenia jest subiektywną oceną policjanta lub strażnika granicznego przeprowadzoną na podstawie obiektywnych okoliczności. Jeżeli ustaną przesłanki do zabezpieczenia prewencyjnego broni lub nie potwierdzi się informacja o zagrożeniu ze strony posiadacza, broń zwraca się posiadaczowi pozwolenia na broń. Zanim jednak organ ustali, że obawa, którą powziął, jest rzeczywiście uzasadniona, może dla ochrony bezpieczeństwa publicznego skorzystać z uprawnienia przewidzianego art. 19 ust. 1 ustawy i odebrać broń uprawnionemu i przekazać ją do depozytu. Zdaniem Sądu działania organu w przedmiotowej sprawie były prawidłowe. Uprawniony policjant dokonał odebrania broni w związku z postrzeleniem z niej osoby postronnej przez osobę wykwalifikowaną w obsłudze i przechowywaniu broni. Postrzelenie z broni jest sytuacją niecodzienną i wobec dokonania tego przez osobę posiadającą wiedzę i umiejętności dot. posługiwania się bronią, posiadającą większą ilość broni, w miejscu do tego nie przeznaczonym, wobec sprzeczności między zeznaniami skarżącego, a ustaleniami biegłych co do toru pocisku, zasadnie można uznać, że zwłoka w odebraniu broni zagrażałaby bezpieczeństwu publicznemu. W konsekwencji Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. J. P. w skardze kasacyjnej od powyższego wyroku wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przypisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: – art. 1 i 3 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 151 i art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 19 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przez oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie naruszenia wskazanego przepisu poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowym postępowaniu nie wykazano, iż doszło do odebrania broni w związku ze spełnieniem jakiejkolwiek przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń określonych w art. 18 ustawy broni i amunicji; – art. 1 i 3 § 2 p.u.s.a. oraz art. 151 i art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP przez oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie naruszenia wskazanego przepisu poprzez bezpodstawne ograniczenie skarżącego prawa własności, tj. możliwości posiadania i korzystania z odebranej broni. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono brzmienie art. 19 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy o Policji i wskazano, że z pism Wydziału Postępowań Administracyjnych KWP w Poznaniu wynika, że organ administracji właściwy do wydania i cofnięcia pozwolenia na broń skarżącemu, nie doszukał się podstawy do cofnięcia pozwolenia na broń, która została odebrana. Nie wszczęto nawet postępowania w tym przedmiocie i ten stan jest aktualny na dzień złożenia skargi kasacyjnej. W konsekwencji doszło do sytuacji, że na potrzeby odebrania broni w trybie art. 19 ust. 1 ustawy organ twierdzi, że zachodzą okoliczności z art. 18 ust. 1 (uzasadniające obligatoryjne cofnięcie pozwolenia na broń), a na potrzeby postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy organ twierdzi, że okoliczności z art. 18 ust. 1 nie zachodzą. To rozumowanie jest niemożliwe do zaakceptowania. Zestawienie art. 19 ust. 1 z art. 18 ust. 1 ustawy o broni i amunicji prowadzi do wniosku, że nie można odebrać broni palnej, bez jednoczesnego co najmniej, wszczęcia postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. Należyta wykładnia przepisów nakazuje stwierdzanie, że odebranie broni w trybie art. 19 jest czynnością zabezpieczającą, dla potrzeb postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. Przemawia za tym powyższe rozumowanie oraz systematyka ustawy, tj. kolejność występowania po sobie przepisów art. 18 (podstawy cofnięcia pozwolenia na broń) i art. 19 (podstawy odebrania broni). W chwili obecnej broń została bezterminowo odebrana, a nie jest prowadzone postępowanie w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Prowadzi to w istocie do bezterminowej konfiskaty własności (utraty posiadania i możliwości korzystania) z odebranej broni i amunicji. Takie działanie stoi w sprzeczności z zasadą państwa prawa określoną w art. 2 Konstytucji RP. Wbrew twierdzeniu sądu nie bada on sprawy li tylko na moment odebrania broni ale także w kontekście sytuacji, która dzieje się później, tzn. z uwzględnieniem faktu, iż właściwy organ nie widzi podstaw do wszczęcia postępowania na podstawie art. 18 ustawy o broni i amunicji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. Co prawda sam fakt odebrania broni jest jednorazową czynnościom materialno-techniczną ale ze skutkiem trwałym, a mianowicie utratą władztwa nad rzeczą przez jej właściciela. Stwierdzając bezskuteczność tej czynności sąd przywraca stan zgodny z prawem, a mianowicie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń może dysponować bronią stanowiącą jej własność. Co istotne art. 19 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, iż przesłanką odebrania broni jest zagrożenie bezpieczeństwa publicznego. Ale jednocześnie przesłanka ta dotyczy cofnięcia pozwolenia na broń na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw., z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Właściwy organ policji nie uznał, iż istnieje takie zagrożenie, bowiem nie wszczął stosownego postępowania w przedmiocie cofnięcia broni. W ocenie skarżącego nie może być tak, iż ten sam organ uznaje istnienie zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego odbierając broń, a jednocześnie uznaje, iż brak jest tego zagrożenia nie wszczynając postępowania w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant KWP w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że stosownie do art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, co oznacza obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa, które według strony skarżącej zostały naruszone przez sąd pierwszej instancji oraz wyjaśnienie na czym zarzucane naruszenie polegało. Z uwagi na związanie granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje weryfikacji zaskarżonego wyroku w takim zakresie i kierunku jaki wynika ze skonkretyzowanych zarzutów kasacyjnych. W niniejszej sprawie Sąd Wojewódzki rozpatrując skargę wyraził stanowisko, iż zaskarżona czynność odebrania skarżącemu broni dokonana została przez uprawnionego funkcjonariusza Policji w trybie art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o broni i amunicji. Uwzględniając okoliczności w jakich doszło do prewencyjnego zabezpieczenia broni palnej, a konkretnie postrzelenia osoby przebywającej w siedzibie oznaczonej firmy z broni palnej należącej do skarżącego – Sąd Wojewódzki przyjął, iż podstawę prawną odebrania broni (amunicji oraz dokumentów) stanowił przepis art. 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 5 pkt 6, odsyłającym do art. 45 cyt. ustawy, zgodnie z którym broń palna oraz inna broń zdolna do rażenia celów na odległość może być używana w celach szkoleniowych i sportowych tylko na strzelnicach. Powyższa ocena zawarta w zaskarżonym wyroku nie została podważona, bowiem w podstawie kasacyjnej nie sformułowano zarzutu w zakresie przepisów art. 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 5 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej Komendant Wojewódzki Policji wykazał podstawy faktyczne i prawne dokonanej czynności odebrania broni palnej i amunicji od skarżącego. W skardze kasacyjnej nie zakwestionowano ustaleń faktycznych, na których Sąd Wojewódzki oparł wnioskowanie co do tego, że w sprawie spełniona została prawna przesłanka odebrania broni przewidziana w art. 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 18 ust. 5 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Jako bezskuteczny należało uznać zarzut kasacyjny oparty na art. 151 i art. 146 § 1 p.p.s.a. oraz art. 19 ust. 1 w zw. z art. 18 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyraźnie bowiem wynika, że przepis art. 18 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy nie miał w sprawie zastosowania. Ponadto podkreślić należy, że zawarta w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argumentacja dotycząca stosowania przepisów art. 19 ust. 1 i art. 18 ust. 1 ustawy o broni palnej i amunicji jest nieadekwatna do okoliczności przedmiotowej sprawy. Skoro ocena Sądu Wojewódzkiego w zakresie stanu faktycznego i prawnego przyjętego jako podstawa kontrolowanej czynności odebrania broni nie została skutecznie podważona, to tym samym niezasadne okazały się zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 151 i art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 2 Konstytucji. Trudno uznać, aby legalnie wykonana czynność funkcjonariuszy Policji polegająca na prewencyjnym zabezpieczeniu broni, mogłaby być jednocześnie uznana jako naruszająca art. 2 Konstytucji. Ocena Sądu Wojewódzkiego co do zgodności z prawem zaskarżonej czynności odebrania broni skutkować musiała oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Z tych względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.