II OSK 1986/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1848/17 w sprawie ze skargi M. N. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2017 r. znak ... w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 21 lutego 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 1848/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę M. N. na postanowienie Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2017 r. znak ... w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia. W skardze kasacyjnej M. N. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Nadto wniesiono o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11: ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234 poz. 1570; tekst jedn. Dz.U. z 2013 r. poz. 947) z art. 2, art. 30, art. 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia określają Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, wniesiono o zwrócenie się Europejskiego Trybunału Praw Człowieka o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, Z uwagi na fakt, iż w ocenie skarżącego, powyższe zagadnienia mają charakter prejudycjalny wniesiono o zawieszenie postępowania w sprawie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny, ewentualnie do czasu wydania rozstrzygnięcia przez Europejski Trybunał Praw Człowieka. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: I. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, podczas gdy przy orzekaniu przez Sąd na mocy art. 134 p.p.s.a. w granicach sprawy, bez związania zarzutami skargi, istniały podstawy do uchylenia zaskarżonego postanowienia jako wydanego z naruszeniem prawa materialnego polegającym na błędnej wykładni przepisów: 1. art 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i art. 17 ust. 1 oraz ust. 2 tej ustawy oraz § 1 i 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień przez bezpodstawne przyjęcie, iż powołane przepisy są podstawą prawną umożliwiającą nałożenie przez organ obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym według Programu Szczepień Ochronnych (wywodzenie obowiązków prawnych z poza katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego), jak i przez przyjęcie iż w sytuacji braku wykonania badania kwalifikacyjnego obowiązek wykonania szczepienia jest wykonalny, 2. art. 17 § 1 (powinno być: art. 17 ust. 1) ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń w zw. z § 3 pkt 1, 2, 3, 5, 9, 11, 12 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, przez ich błędną wykładnię i uznanie, że przepisy te dają podstawę do przyjęcia, iż w przypadku dziecka skarżącego, które ukończyło drugi rok życia, upłynął termin do wykonania obowiązku szczepienia, w sytuacji gdy zgodnie z tymi przepisami, termin wykonania tegoż obowiązku upływa wraz z ukończeniem przez dziecko 15 roku życia (gruźlica), 19 r. życia (WZW typu B); 3. art. 17 ust. 1 i 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń, przez ich błędną wykładnię i wyrażenie niewłaściwego poglądu, jakoby obowiązek wykonania badania kwalifikacyjnego wchodził w zakres obowiązku poddania szczepieniu, w sytuacji, gdy brzmienie powołanych przepisów nie pozwala na taką ich interpretację, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego poglądu Sądu o dopuszczalności egzekucji i wykonalności obowiązku szczepiennego mimo niewykonania badania kwalifikacyjnego, 4. art. 33 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych; organ twierdzi, iż szczepienia ochronne wymienione w tytule wykonawczym są wymagalne, a termin ich wymagalności wynika z treści Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, podczas gdy ten akt nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, zaś programy zapobiegania i zwalczania określonych zakażeń lub chorób zakaźnych zgodnie z art. 4 w zw. z art. 2 pkt 26 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi może określać wyłącznie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia, a nie Główny inspektor Sanitarny, co wskazuje, iż skarżący może zaszczepić syna w terminie przewidzianym w treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r., tj. do ukończenia przez dziecko 6 roku życia, 15 roku życia, 19 roku życia, 5. art. 8 ust. 2 Konstytucji RP i art. 31 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na utrzymaniu w mocy decyzji przymuszającej skarżącego do poddania dziecka zabiegowi nieokreślonemu przepisem prawa (przewidzianym w źródle prawa powszechnie obowiązującego) przy braku stworzenia sytemu odszkodowawczego i braku wiarygodnego rejestru niepożądanych odczynów poszczepiennych podlegającego nadzorowi sądowemu. II. naruszenie art. 119 § 1 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia nakładającego grzywnę pomimo naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 29 ust. 1 u.p.e.a. polegające na zaniechaniu badania przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jak i właściwości organów (wydanie postanowienia przymuszającego pomimo nieistnienia obowiązku w dniu jego wydania). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.) skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z uwagi na intensyfikację rozwoju epidemii, przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, przy czym nie można było przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Należy również zaznaczyć, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Wbrew zarzutom kasacyjnym, Sąd Wojewódzki prawidłowo ocenił kontrolowane postanowienia, przyjmując, że zasadne było nałożenie na skarżącego grzywny w wysokości 1000 zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Sąd Wojewódzki trafnie wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte wobec skarżącego wskutek niewykonania obowiązku wynikającego bezpośrednio z przepisów prawa (art. 3 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dalej u.p.e.a.), mianowicie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2016 r. poz. 1866; dalej: ustawa). Z wymienionych przepisów wynika, że skarżący jako osoba sprawująca prawną pieczę nad małoletnim synem ponosi odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania małoletniego syna szczepieniom przeciw chorobom zakaźnym, przy czym stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Odnosząc się do stanowiska prezentowanego przez skarżącego, Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że art. 17 ust. 2 ustawy nie należy wykładać w ten sposób, iż badanie kwalifikacyjne stanowi przesłankę, od której zależy powstanie obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu. Właściwa interpretacja art. 17 ustawy prowadzi do wniosku, że lekarskie badanie kwalifikacyjne, o jakim mowa w ust. 2 art. 17 ustawy jest integralnym elementem procedury przeprowadzania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Badanie to jest bowiem niezbędnym elementem szczepienia ochronnego, bez którego nie może ono zostać przeprowadzone. Ma ono na celu ustalenie czy stan zdrowia osoby pozwala na jej zaszczepienie. Tym samym egzekwowanie obowiązku szczepień obejmuje także egzekwowanie nierozerwalnie związanego ze szczepieniem obowiązku poddania się przez dziecko lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu. W rezultacie w orzecznictwie przyjmuje się, że niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA: z 18 lutego 2020 r., II OSK 780/18; z 26 lutego 2020 r., II OSK 873/18). Wobec powyższego chybiony okazał się zarzut kasacyjny, że brak wykonania badania kwalifikacyjnego jest równoznaczny z niewykonalnością obowiązku szczepienia. Zasadnie Sąd Wojewódzki wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że skoro nieprzeprowadzenie badania kwalifikacyjnego spowodowane było niestawieniem się rodziców z małoletnim dzieckiem na badanie kwalifikacyjne i szczepienie w podmiocie leczniczym, a skarżący nie dostarczył zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach medycznych do wykonania szczepienia obowiązkowego u małoletniego syna, to obowiązek zaszczepienia dziecka stał się wymagalny po upływie terminu szczepień wynikających z obowiązującego Programu Szczepień Ochronnych. Z tych względów nie podlegały uwzględnieniu zarzuty dotyczące naruszenia art. 17 ust. 1 i 2 ustawy (punkt I.1, 3 petitum skargi kasacyjnej) oraz zarzut odnoszący się do art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy (punkt I.1), gdyż wymieniony przepis nie miał zastosowania w sprawie, a jako podstawę prawną obowiązku egzekwowanego wobec skarżącego Sąd Wojewódzki wskazał przepisy art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 5 ust. 2 ustawy, które nie zostały wymienione w podstawie kasacyjnej. Ponadto należy zaznaczyć, że w zarzucie pierwszym błędnie powołano przepisy nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu obowiązkowych szczepień ochronnych oraz zasad przeprowadzania i dokumentacji szczepień (Dz.U. z 2002 r. Nr 237, poz. 2018), które utraciło moc z dniem 1 października 2011 r., kiedy to weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 849 ze zm.). Chybiony okazał się również zarzut kasacyjny odnoszący się do naruszenia "art. 17 § 1 ustawy" (powinno być: art. 17 ust. 1 ustawy) w zw. z § 3 pkt 1, 2, 3, 5, 9, 11, 12 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. oraz zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w zw. z § 3 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. Po pierwsze, przepis § 3 pkt 1, 3, 5, 9, 11 ww. rozporządzenia nie miał w sprawie zastosowania, gdyż w niniejszej sprawie skarżący był wzywany do wykonania u małoletniego szczepienia przeciwko gruźlicy i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, na podstawie przepisów § 3 pkt 2 i 12a ww. rozporządzenia, stanowiących o obowiązku poddania się szczepieniom przeciwko gruźlicy – dzieci i młodzieży od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia, a przeciwko wzw typu B – dzieci i młodzieży od dnia urodzenia do ukończenia 19 roku życia. Po drugie, słusznie wskazał Sąd Wojewódzki, że stosownie do § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 18 sierpnia 2011 r. obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, określającym przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Niezasadne zatem okazało się stanowisko skarżącego, że w przypadku dziecka, które nie ukończyło 15 roku życia, bądź 19 roku życia (§ 3 pkt 2 i 12a) obowiązek szczepienia nie stał się wymagalny (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Wyznaczenie w § 3 rozporządzenia terminu końcowego wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, jak wywodzi strona skarżąca, że dopiero po jego upływie podlega on egzekucji administracyjnej. W wymienionym przepisie uregulowano bowiem przedziały czasowe (np. od dnia urodzenia do ukończenia 15 roku życia), w których wymagane jest zrealizowanie obowiązku szczepienia. Natomiast dopełnieniem tej regulacji są Programy Szczepień Ochronnych, konkretyzujące obowiązek szczepień na dany rok poprzez szczegółowe wskazania dotyczące stosowania poszczególnych szczepionek. Nieuprawnione jest stanowisko skarżącego, że Program Szczepień Ochronnych nie stanowi podstawy określenia terminu szczepień ochronnych, gdyż nie jest "źródłem prawa powszechnie obowiązującego". To, że obowiązkowe szczepienia ochronne prowadzone są zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym w formie komunikatu przez Głównego Inspektora Sanitarnego nie oznacza, że ich zakres oderwany jest od powszechnie obowiązującej materii dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych. Przyjęcie określonego kalendarza szczepień wynika z konieczności uwzględnienia uwarunkowań medycznych, w tym czasu oraz rodzaju podawanych dzieciom szczepionek. Trudno byłoby oczekiwać, by materią tą miał zajmować się sam ustawodawca, który w przywołanym akcie prawnym wyraźnie stanowi o obowiązku szczepień ochronnych, kwestie szczegółowe pozostawiając rozstrzygnięciu na niższych poziomach decyzyjnych (por. wyroki NSA: z 19 grudnia 2018 r., II OSK 2547/18 i II OSK 2546/18; z 10 lutego 2021 r., II OSK 1622/18). W rezultacie niewykonanie obowiązku szczepienia w terminach określonych w komunikacie Głównego Inspektora Nadzoru Sanitarnego stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego. Jak słusznie zaznaczył Sąd Wojewódzki, o realizacji szczepień obowiązkowych i kwalifikacji dziecka do szczepień decyduje każdorazowo lekarz, po uprzednim wykonaniu szczegółowego badania obecnego stanu zdrowia dziecka oraz zebraniu potrzebnych informacji podczas wywiadu z rodzicem, a nie rodzic, który ze względu na swoje przekonania sprzeciwia się wykonaniu szczepień ochronnych w okresach uzasadnionych medycznie i epidemiologicznie. Nadzór nad realizacją obowiązku szczepień ochronnych u osób do 19 roku życia sprawują organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, które w zakresie swoich właściwości wykorzystują, zgodnie z uprawnieniami, przysługujące im środki prawne. W konsekwencji zasadnie Sąd Wojewódzki stwierdził, że ustawowy obowiązek poddania małoletniego syna skarżącego szczepieniom ochronnym w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień stał się wymagalny. Tym samym zaistniały przesłanki do skierowania wobec skarżącego upomnienia, a następnie tytułu wykonawczego. W takim stanie sprawy akceptacji podlegała ocena Sądu Wojewódzkiego co do legalności postanowienia Wojewody o nałożeniu na skarżącego grzywny w celu przymuszenia, na podstawie art. 119 u.p.e.a. Wobec powyższego chybiony okazał się zarzut skargi kasacyjnej dotyczący przepisów art. 119 § 1 i art. 29 ust. 1 u.p.e.a. Ponadto niezasadnie zarzucono w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów art. 8 ust. 2 i art. 31 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Istnienie w polskim systemie prawnym regulacji dotyczących obowiązkowych szczepień ochronnych nie narusza żadnego ze wskazanych wyżej przepisów, w tym w szczególności prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, zasady bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji oraz zasady, że wolność człowieka podlega ochronie prawnej. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej wprost przewiduje, iż ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane w ustawie, gdy są konieczne dla ochrony zdrowia, albo wolności i praw innych osób. Z taką zaś sytuacją ustanowienia ograniczeń w zakresie wolności osobistej w drodze ustawowej i ze względu na ochronę zdrowia, tak osoby poddawanej szczepieniu obowiązkowemu, jak i zdrowia publicznego (zdrowia innych osób), mamy do czynienia w przypadku wprowadzenia instytucji przymusowych szczepień ochronnych. Instytucja ta nie narusza przy tym istoty prawa do wolności. W skardze kasacyjnej w żaden sposób nie powiązano przy tym zgłoszonej na poparcie powyższego zarzutu tezy o braku stworzenia w Polsce koniecznego systemu odszkodowawczego i braku podlegającego nadzorowi sądowemu rejestru niepożądanych odczynów poszczepiennych z treścią wskazywanych jako wzorce kontroli kasacyjnej przepisów, co dodatkowo wskazuje na niezasadność tego zarzutu. Trafnie podkreślił Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, za organami obu instancji, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a profilaktyka przed tymi chorobami jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych, w myśl art. 68 ust. 4 Konstytucji RP. Z istoty obowiązkowych szczepień ochronnych wynika zaś, że służą one zapewnieniu ochrony zdrowia zarówno osób im poddawanych, jak i pozostałych członków społeczeństwa, co oznacza, iż ich wprowadzenie nie tylko nie jest sprzeczne z zapewnieniem prawnej ochrony życia i prawa do ochrony zdrowia, lecz wręcz służy realizacji tych praw przez członków społeczności. Wprowadzenie obowiązkowych szczepień ochronnych nie narusza także obowiązku władz publicznych do zapewniania szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, a powinno być oceniane jako element systemu prawnego służący wykonaniu przez państwo normy zawartej w art. 68 ust. 3 Konstytucji RP. Jak wskazał NSA w wyroku z 10 lutego 2021 r., II OSK 1622/18, każdy ma prawo do ochrony zdrowia, przy czym władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, z uwzględnieniem zasady równości w dostępie do świadczeń zdrowotnych (art. 68 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP). "Obowiązkowość" szczepień ma na celu zabezpieczenie społeczeństwa przed występującymi zagrożeniami (wewnętrznymi i zewnętrznymi). Zgodnie zaś z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla m.in. ochrony zdrowia albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że obowiązek szczepień wynika bezpośrednio z ustawy (jedno ze źródeł powszechnie obowiązującego prawa Rzeczpospolitej Polskiej – art. 87 Konstytucji RP). Powyższe wyklucza także istnienie problemu konstytucyjności "obowiązkowości" szczepień na tle art. 31 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Ponadto ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Ze względów przedstawionych wyżej nie podlegał uwzględnieniu wniosek o skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego bądź wystąpienie do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Niezależnie od tego trzeba zauważyć, że przed Trybunałem Konstytucyjnym zawisła sprawa pod sygnaturą SK 81/19 w przedmiocie zgodności art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 17 ust. 1 ustawy, art. 17 ust. 1 ustawy w zw. z § 5 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. oraz § 3 wym. rozporządzenia z art. 2, art. 87, art. 47 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.