Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1970/20

Wyrok NSA z 26 listopada 2020 r., II OSK 1970/20

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
26 listopada 2020
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Miasta R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 2127/19 w sprawie ze skargi Gminy Miasta R. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na wykonanie robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. Zaskarżonym wyrokiem z 19 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2127/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Gminy Miasta R.-Miejskiego Zarządu Dróg w R. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] lipca 2019 r. znak [...] utrzymującą w mocy decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] lutego 2019 r. nr [...] o odmowie udzielenia pozwolenia na wykonanie prac w zakresie remontu ul. [...] w R. na działce nr ew. [...], obr. [...], według programu robót budowlanych. Sąd I instancji nie przychylił się do wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W ocenie Sądu, organ odwoławczy wyjaśnił zasadność przesłanek, które stanowiły podstawę decyzji wydanej w oparciu o art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r., poz. 2187 ze zm.; dalej "uozoz"), a oceny w tym zakresie dokonał na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób wyczerpujący (art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej "kpa"), czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Podkreślono, że planowana inwestycja mocą decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w R. - Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] stycznia 1969 r. znajduje się w obszarze chronionym wpisem do rejestru zabytków zespołu zabytkowego w R. Zaplanowane zaś przez skarżącą roboty budowlane, zgodnie z wnioskiem z dnia 1 lutego 2019 r. miały polegać (poza remontem chodników) na remoncie nawierzchni jezdni (odcinka brukowanego) ul. [...] poprzez rozebranie istniejącej nawierzchni z kostki kamiennej i ułożeniu nawierzchni jezdni z koski granitowej jasnoszarej surowo łupanej. Natomiast na odcinku tej ulicy, pokrytej asfaltem miałyby zostać wykonane prace polegające na sfrezowaniu nawierzchni i ułożeniu warstwy ścieralnej z mieszanki mineralno – asfaltowej. Przy czym na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. skarżąca wyjaśniła, że jej zamiarem jest wykonanie nowej nawierzchni asfaltowej na całej ul. [...] także w tej części, która jest aktualnie odcinkiem brukowanym. Zdaniem Sądu, organy słusznie stwierdziły, że realizacja wnioskowanego zamierzenia wpłynęłaby negatywnie na walory zabytkowe zespołu staromiejskiego R., w szczególności na styl i charakterystyczne cechy 100-letniego bruku. Opieka nad zabytkiem, a taką sprawuje Gmina Miasto R., powinna polegać na zapewnieniu warunków zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, a także korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Zaproponowane przez Gminę rozwiązanie, polegające na przykryciu bruku kamiennego nawierzchnią asfaltową, bezspornie prowadziłoby do utraty wartości zabytkowych ul. [...]. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Gmina Miasto R. -Miejski Zarząd Dróg w R., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię: a) art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 uozoz poprzez błędną interpretację polegającą na uznaniu, że istnieją podstawy do odmowy pozwolenia na wykonanie prac w zakresie remontu ul. [...] w R. - na działce nr ewid. [...], obr. [...] - wg programu robót budowlanych, b) art. 89 pkt 2 uozoz poprzez pryncypialną i nieuzasadnioną ocenę, jaka ingerencja w zabytek jest dopuszczalna i jak należy go chronić, gdzie organ odmówił pozwolenia na wykonanie prac w zakresie remontu ul. [...] w R.- na działce nr ewid. [...], obr. [...] - wg programu robót budowlanych; 2) naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej "Ppsa") polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w tym przepisie, to znaczy nie uchylił zaskarżonej decyzji, pomimo że nastąpiło naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 uozoz poprzez błędną interpretację polegającą na uznaniu, że istnieją podstawy do odmowy pozwolenia na wykonanie prac w zakresie remontu ul. [...] w R. - na działce nr ewid. [...], obr. [...] – wg programu robót budowlanych, oraz błędną interpretację przepisu art. 89 pkt 2 uozoz poprzez pryncypialną i nieuzasadnioną ocenę, jaka ingerencja w zabytek jest dopuszczalna i jak należy go chronić, gdzie organ odmówił pozwolenia na wykonanie prac w zakresie remontu ul [...] w R. - na działce nr ewid. [...], obr. [...] – wg programu robót budowlanych, które miało wpływ na wynik sprawy; b) art. 141 § 4 zdanie pierwsze Ppsa poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku z jakich powodów art. 36 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 89 pkt 2 uozoz został błędnie zastosowany przez Sąd I instancji, co ma kluczowe znaczenie dla sprawy. W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpatrzenia oraz zwrot kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Wobec tego, że strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. 3.2. Skarga kasacyjna okazała się niezasadna. 3.3. Nie ma usprawiedliwionych podstaw zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa. Uwzględniając normatywną treść tego przepisu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji przeprowadził kontrolę ustalonego przez właściwe organy stanu faktycznego, jak i zastosowanie przepisów prawa materialnego w ramach kontroli działalności administracji publicznej. W uzasadnieniu orzeczenia klarownie wyjaśniono istotę sprawy i brak podstaw do uchylenia decyzji o odmowie udzielenia pozwolenia na wykonanie przedmiotowych prac budowlanych. Tak sformułowane uzasadnienie wyroku odpowiada wymaganiom formalnym i pozwala na przeprowadzenie kontroli przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Odnosząc się natomiast do kwestii nieprzeprowadzenia wnioskowanej przez skarżącą mediacji, podnieść należy, że w wykonaniu zarządzenia z 6 grudnia 2019 r. Sąd Wojewódzki doręczył odpis wniosku skarżącej Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego i wezwał organ do wskazania, czy wyraża zgodę na przeprowadzenie postępowania mediacyjnego - w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że w przypadku nie udzielenia odpowiedzi, postępowanie mediacyjne nie zostanie przeprowadzone. Organ w przewidzianym terminie odpowiedzi nie udzielił, w związku z tym brak było podstaw do przeprowadzenia takiego postępowania w przedmiotowej sprawie. 3.4. Nie mógł odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 1 uozoz. Jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, decyzje wydawane na podstawie wskazanego przepisu zapadają w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przepisy prawa nie określają, w jakich przypadkach konieczne jest wydawanie pozwolenia, a w jakich odmawia się jego udzielenia, pozostawiając tę kwestię ocenie organu ochrony zabytków. Ocena ta powinna każdorazowo opierać się na ustaleniu, jaki wpływ konkretna inwestycja będzie miała na chronione wartości danego obszaru zabytkowego. Wydając pozwolenie, o którym mowa w omawianym przepisie, organ ochrony zabytków związany jest żądaniem strony, co do zakresu swojego rozstrzygnięcia. Organowi orzekającemu o udzieleniu pozwolenia konserwatorskiego nie wolno ingerować w przewidziane przez wnioskodawcę rozwiązania techniczne czy projektowe. Może on jedynie wyrazić zgodę na ich zastosowanie w okolicznościach konkretnej sprawy albo takiej zgody odmówić. Decyzja wydawana na podstawie uznania administracyjnego podlega ocenie sądu administracyjnego jedynie od strony formalno-prawnej, tj. czy decyzja została wydana z zachowaniem reguł postępowania administracyjnego. Kontroli sądu administracyjnego poddana jest spójność argumentacji przytoczonej w rozstrzygnięciu indywidualnym opartym na uznaniu administracyjnym (Ginter Artur, Michalak Anna, Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Komentarz, Wyd. Wolters Kluwer, Warszawa 2016, komentarz do art. 36; m.in. wyrok NSA z 11 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 1528/16; wyrok WSA w Warszawie z 19 maja 2014 r., sygn. akt VII SA/Wa 254/14; wyrok NSA z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1441/11). W niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że organy administracji publicznej odmawiając udzielenia pozwolenia na wykonanie prac budowlanych w zakresie remontu ul. [...] w R. z uwagi na ochronę obszaru zabytkowego, nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Uzasadniając bowiem w sposób należyty swoje rozstrzygnięcie wskazały, że odnowienie nawierzchni przedmiotowej ulicy w części pokrytej asfaltem, a także całkowita wymiana oryginalnego, stuletniego bruku z granitu na nowy, naruszy wartości zespołu zabytkowego w R. Powyższe stanowisko koresponduje w pełni z treścią opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa Oddział Terenowy w R. sporządzonej w toku postępowania konserwatorskiego przeprowadzonego w 2014 r., w którym analizowano możliwość przeprowadzenia prac budowlanych związanych z wymianą nawierzchni na przedmiotowym terenie. We wnioskach tej opinii wskazano, że ul. [...] położona jest w najstarszej części miasta, zaś od kilku dziesięcioleci na [...] starówce trwają prace będące kontynuacją jednego zamierzenia: pełnej rewaloryzacji Starego Miasta. Zważywszy na zakres przeprowadzonych już prac, zamiar wykonania nawierzchni bitumicznej na ulicach pokrytych historyczną kamienną kostką brukową oceniono jako niezrozumiały i nielogiczny. Przykrycie nawierzchni kamiennej asfaltem uznano za degradację przestrzeni śródmiejskiej, której stawiane są wyższe wymagania estetyczne. Zalecono przy tym ujednolicenie nawierzchni m.in. na ul. [...], poprzez zastąpienie istniejącego asfaltu na kostkę, oraz rozważenie powrotu do nawierzchni z kamiennego historycznego bruku na innych ulicach, który ukryty jest pod warstwą asfaltu. Mając na uwadze przytoczoną argumentację należy przyjąć, że organy w sposób spójny i przekonujący wyjaśniły motywy swojego rozstrzygnięcia. Dokonały przy tym wyważenia interesu strony z interesem społecznym wskazując, iż nawierzchnia kamienna z uwagi na walory historyczne i estetyczne przedmiotowej ulicy powinna być zachowana. Nie zasługują zatem na uwzględnienie twierdzenia skarżącej, iż organy nie miały podstaw do odmowy udzielenia pozwolenia na wykonanie remontu przedmiotowej ulicy oraz, że wykazały się dowolnością w podjęciu takiej decyzji. Zaakcentowana przez stronę okoliczność poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym w rejonie ul. [...] z uwagi na duży ruch samochodowy, a także komfortu ludzi mieszkających w tym układzie historycznym nie mogła stanowić decydującej przesłanki warunkującej wydanie pozytywnej decyzji, tym bardziej, że realne zagrożenie nie zostało przez skarżącą w żaden sposób wykazane. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wpisanie do rejestru zabytków układu urbanistycznego oznacza, że prawna forma ochrony konserwatorskiej rozciąga się na cały obszar tego układu, co przekłada się m.in. na ograniczenie uprawnień właścicielskich dysponenta takiego obiektu. W sytuacji zatem gdy organ dojdzie do uzasadnionego przekonania, że planowane przy zabytku prace mogłyby w sposób znaczący uszczuplić jego wartość zabytkową, a tym samym wpłynąć na szkodę dziedzictwa narodowego, priorytetem w jego działaniu staje się ochrona zabytku. Skoro w przedmiotowej sprawie w sposób jednoznaczny oceniono zamierzenia skarżącej jako sprzeczne z calami ochrony konserwatorskiej, odmowę udzielenia pozwolenia na wykonanie przedmiotowych prac budowlanych należało uznać za prawidłową. 3.5. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 36 ust. 1 pkt 2 uozoz. Jak wskazano wyżej, materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej do Sądu Wojewódzkiego decyzji był art. 36 ust. 1 pkt 1 uozoz. Postępowanie administracyjne dotyczyło udzielenia pozwolenia na prace przy zabytku, a nie zaś w otoczeniu zabytku. Wskazany przepis nie miał więc w sprawie niniejszej w ogóle zastosowania. 3.6. Skarżąca nie wykazała także, że doszło w sprawie do naruszenia art. 89 pkt 2 uozoz. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezrozumiałym jest kwestionowanie przez powyższy zarzut, iż organy dopuściły się pryncypialnej i nieuzasadnionej oceny, jaka ingerencja w zabytek jest dopuszczalna i jak należy go chronić w sytuacji, gdy ww. przepis reguluje właściwość instancyjną organu wskazując, że organem ochrony zabytków jest wojewoda, w imieniu którego zadania i kompetencje, w tym zakresie, wykonuje wojewódzki konserwator zabytków. Biorąc pod uwagę, że podniesione przez stronę uchybienie nie zostało w skardze kasacyjnej uzasadnione, wskazany zarzut wymyka się w zasadzie kontroli instancyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej na podstawie art. 183 § 1 Ppsa, nie może domyślać się treści zarzutów kasacyjnych i zastępować strony wnoszącej skargę kasacyjną w ich uzasadnianiu. Niewątpliwie zgodnie z ww. przepisem w związku z art. 92 ust. 6 oraz art. 93 ust. 1 uozoz prawidłowo ustalono właściwość miejscową, rzeczową i instancyjną organu I instancji w przedmiotowej sprawie. W świetle powyższych rozważań, z uwagi na niezasadność zarzutów tak naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa jest nietrafny. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa skargę kasacyjną oddalił.

Informacje o sprawie

Data wpływu
13 sierpnia 2020
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Sędziowie
Marzenna Linska - Wawrzon Mirosław Gdesz /sprawozdawca/ Teresa Zyglewska /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny