II OSK 1963/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3354/18 w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały 1. oddala skargę kasacyjną, 2. prostuje oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3354/18 w ten sposób, że w sentencji wyroku w miejscu numeru decyzji "[...]" wpisać "[...]".

Wyrokiem z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3354/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. L. K. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Polski, powołując się na to, iż jej przodkowie zamieszkiwali w Polsce, a ojciec i dziadek byli narodowości polskiej. W dniu [...] lipca 2017 r. Wojewoda [...] wydał decyzję, na mocy której odmówił udzielenia jej zezwolenia na pobyt stały stwierdzając, że do dnia wydania przedmiotowej decyzji Wnioskodawczyni nie dostarczyła do akt sprawy dokumentów potwierdzających narodowość polską jej wstępnych. Cudzoziemka nie spełniła zatem przesłanki wymienionej w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji (Dz.U. z 2014 poz. 1392 t.j., dalej: ustawa o repatriacji). Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Organ wskazał, że z analizy złożonych dokumentów wynika, że nie potwierdzają one polskiej narodowości wstępnych Wnioskodawczyni. Wszyscy wstępni Cudzoziemki deklarowali narodowość [...]. Natomiast z zaświadczenia archiwalnego wydanego przez Archiwum Państwowe w [...] oraz z kserokopii dokumentów archiwalnych z dnia [...] stycznia 2017 r. wynika jedynie, że dziadek cudzoziemki P. P. urodził się [...]. W skardze do WSA w Warszawie L. K. zaskarżyła decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców i na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - dołączonego do skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem sporządzonego dnia [...] kwietnia 2018 r. odpisu z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego Obywateli o Rejestracji Państwowej Urodzenia dotyczącego I. P., w którym wykazano jego narodowość jako polską, i który został uzyskany przez siostrę skarżącej K. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylając zaskarżoną decyzję podniósł, że skarga została oparta na uzasadnionych podstawach, ponieważ wystąpiła podstawa wznowieniowa w postaci nowego dokumentu, istniejącego w dniu wydania decyzji, a nieznanemu Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Nowy dowód, zdaniem Sądu, należało uznać za istotny i mający znaczenie dla treści decyzji. Sąd wobec tego postanowił przeprowadzić z tego dokumentu dowód uzupełniający w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Dokument załączony do skargi wskazuje bowiem, że ojciec Cudzoziemki I. P. urodzony [...] był synem P. P. narodowości polskiej. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców zarzucono, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj: naruszenie art. 145 § 1 lit. b) p.p.s.a. w postaci błędnej jego wykładni polegającej na przyjęciu, że stwierdzenie zaistnienia którejkolwiek przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego daje podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny oraz utożsamieniu każdej z podstaw wznowienia postępowania administracyjnego z naruszeniem prawa, podczas gdy nie wszystkie podstawy wznowienia postępowania administracyjnego są związane z naruszeniem prawa, a w konsekwencji stwierdzenie niektórych z nich, w tym tej z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., nie daje podstawy do uchylenia decyzji administracyjnej przez sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Analiza zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej prowadzi do wniosku, że spór w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy wyjście na jaw nowym istotnych okoliczności i dowodów istniejących w dacie wydawania decyzji, a nieznanych organowi w dacie rozstrzygania może stanowić przesłankę do uchylenia decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. W ocenie Sądu pierwszej instancji taka okoliczność zaistniała w rozpoznawanej sprawie, natomiast skarżący kasacyjnie organ administracji wskazuje na błędną wykładnię art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. motywując, że podstawę do uchylenia rozstrzygnięcia mogą stanowić tylko takie przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, które wiążą się z naruszeniem przepisów przez organ administracji. W zakresie wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiska są rozbieżne. Zgodnie z pierwszym poglądem, który podziela skarżący kasacyjnie, sam fakt zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania nie przesądza o wadliwości decyzji w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest stwierdzenie przez Sąd naruszenia przez organ przepisów postępowania. Stanowisko to obecne jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. NSA w wyrokach: z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 1714/16; z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt I GSK 227/10; z dnia 25 października 2011, sygn. akt II GSK 453/10; dostępne w CBOIS) oraz w literaturze (J. Zimmermann, Glosa do wyroku NSA z 6 stycznia 1999 r., III SA 4728/97, OSP 2000/1/16; A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 392). Zwolennicy odmiennego poglądu, który podzielił Sąd pierwszej instancji, wskazują, że każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji (tak m.in. NSA w wyrokach: z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2947/14; z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 815/11; z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 807/11; z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 963/13; z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 2874/18; z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt II OSK 3632/18; dostępne w CBOIS). W uzasadnieniu tego poglądu wskazuje się także, że na organie prowadzącym postępowanie administracyjne, spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością (zasada prawdy obiektywnej). Jeżeli zatem w dacie wydania decyzji istnieje dowód, który nie jest znany organowi, to decyzja wydana z jego pominięciem zapada z naruszeniem przepisów postępowania, choć nie zawsze winę za pominięcie tego dowodu można przypisać organowi. W doktrynie stanowisko takie prezentują autorzy komentarzy do prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 662-663; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 341-342; M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz (w:) R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 529) oraz inni autorzy poruszający rozpatrywane zagadnienie (B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, Warszawa 2009, s. 233-234; M. Romańska, Skuteczność orzeczeń sądów administracyjnych, Warszawa 2010, s. 278-279). Rozbieżność wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. jest konsekwencją odmiennego rozumienia użytego w nim pojęcia "naruszenia prawa". Jeżeli pojęcie to będziemy rozumieć w kategoriach subiektywnych i kojarzyć wyłącznie z sytuacją, w której organowi orzekającemu w sprawie administracyjnej można postawić zarzut działania sprzecznego z obowiązującymi go przepisami, to niektóre podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego należy wykluczyć z katalogu przesłanek uchylenia decyzji przez sąd administracyjny. Jeżeli natomiast pojęciu temu przypiszemy znaczenie zobiektywizowane, nawiązujące do szeroko pojmowanych wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet okoliczności zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego prejudykatu), to każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa" i powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji (T. Kiełkowski, Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, Przegląd Prawa Publicznego 2008, nr 4, s. 59 i n.). Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko prezentowane przez Sąd pierwszej instancji. Niezależne bowiem od prawidłowego działania organu administracji, z obiektywnego punktu widzenia doszło do naruszenia prawa, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny, sprawując kontrolę działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.), nie ocenia tylko i wyłącznie zgodności z prawem samych czynności procesowych organu orzekającego, lecz ocenia zgodność z prawem rezultatu podejmowanych przez organ czynności. Mimo przeprowadzenia czynności zgodnie z prawem, ich wynik może być wadliwy co może uzasadnić uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie wyszły na jaw nowe istotne dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). Skarżąca przedstawiła bowiem na etapie wniesienia skargi do sądu administracyjnego nowy dowód, nieznany w dacie wydawania decyzji z dnia [...] września 2018 r. przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, w postaci odpisu z Państwowego Rejestru Aktów Stanu Cywilnego [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., wraz z tłumaczeniem przysięgłym na język polski, wskazujący, że ojciec Skarżącej był narodowości polskiej. W tym stanie rzeczy, wobec bezzasadności zarzutów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Zgodnie z art. 156 § 1 p.p.s.a. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 156 § 2). Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3). W sentencji wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 marca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 3354/18, błędnie określono numer decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2018 r. jako "[...]". Tymczasem z akt administracyjnych wynika, że prawidłowy numer decyzji to "[...]". Błędne oznaczenie numeru decyzji było skutkiem oczywistej omyłki pisarskiej, stąd też konieczne było jej sprostowanie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 1 i 2 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.