II OSK 1956/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła (sprawozdawca) sędzia del. WSA Anna Klotz Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 351/23 w sprawie ze skargi J.G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 grudnia 2022 r. znak DON.7101.308.2022.RKR w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 16 maja 2023 r., VII SA/Wa 351/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie oddalił skargę J.G. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) z 1 grudnia 2022 r. znak DON.7101.308.2022.RKR, w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta Poznania (PINB) nakazał P. w P. – zarządcy nieruchomości wspólnej, doprowadzenie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na os. [...] w P. (działka nr [...], arkusz [...], obręb [...]) do stanu poprzedniego, poprzez zamurowanie otworu drzwiowego znajdującego się w ścianie konstrukcyjnej pomiędzy lokalami nr [...] i [...]. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WWINB) z 12 marca 2020 r. 2.2. Wyrokując w sprawie VII SA/Wa 351/23 kolejno wskazano, że pismem z 2 maja 2022 r. J.G. wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ww. ostateczną decyzją organu wojewódzkiego z 12 marca 2020 r., powołując się na przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022, poz. 2000, ze zm., K.p.a.). 2.3. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że WWINB postanowieniem z 18 sierpnia 2020 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego w/w decyzję WWINB przyjmując, że nie został dochowany miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. 2.4. J.G. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu wojewódzkiego. 2.5. Dalej w wyroku VII SA/Wa 351/23 przywołano, że GINB powołanym na wstępie postanowieniem z 1 grudnia 2022 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia J.G., utrzymał w mocy ww. postanowienie WWINB z 18 sierpnia 2022 r. GINB stwierdził, że organ wojewódzki zaskarżonym postanowieniem prawidłowo odmówił wznowienia postępowania w sprawie zauważając, że żalący się złożył wniosek o wznowienie postępowania podając jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. (w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). GINB podkreślił, że stosownie do art. 148 § 2 K.p.a., termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z tej przyczyny biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji ostatecznej. Przesłanka wznowienia postępowania określona powyższym przepisem może stanowić podstawę uchylenia dotychczasowej decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, ewentualnie następca prawny takiego podmiotu. GINB zaznaczył, że skarżący nie wskazał, kiedy dowiedział się o decyzji organu wojewódzkiego. Niemniej jednak datę tę organ ustalił na podstawie dostępnego materiału dowodowego. Jak bowiem wynika z akt sprawy, J.G. w dniu 12 kwietnia 2021 r. nabył od R.C. lokal mieszkalny nr [...] zlokalizowany na os. [...] w P. Wystąpiła zatem szczególna sytuacja procesowa, w której pełnomocnik strony stał się jej następcą prawnym. Następnie R.C., zastępowany na etapie skargi kasacyjnej przez adw. J.G., pismem z 31 marca 2022 r. (data nadania - 1 kwietnia 2022 r.) wniósł skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu z 2 lutego 2022 r., II SA/Po 372/20 oddalającego skargę R.C. od ww. decyzji WWINB z 12 marca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny pismem z 19 lipca 2022 r., II OSK 1270/22, poinformował GINB, że ww. skarga kasacyjna została nadana w dniu 1 kwietnia 2022 r., natomiast wpłynęła do WSA w Poznaniu w dniu 5 kwietnia 2022 r. Wobec powyższego GINB przyjął, że J.G. dowiedział się o decyzji organu wojewódzkiego najpóźniej w dniu 1 kwietnia 2022 r. (a więc w dniu nadania skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Poznaniu z 2 lutego 2022 r.). W świetle powyższego organ centralny stwierdził, że termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania dla żalącego się upływał w dniu 2 maja 2022 r. Tymczasem żalący się wniosek o wznowienie postępowania (datowany na dzień 2 maja 2022 r.) nadał w placówce pocztowej w dniu 4 maja 2022 r., a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 2 K.p.a. Powyższe - w ocenie organu II instancji - uzasadniało odmowę wznowienia postępowania. 3.1. Skargę na w/w postanowienie GINB złożył J.G., wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił wadliwe ustalenie stanu faktycznego. Jego zdaniem, zasadne jest ponowne przeanalizowanie sprawy i prawidłowe wyjaśnienie kwestii dochowania terminu do wznowienia postępowania. 3.2. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o jej oddalenie. 4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie skargę oddalił. 4.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji zauważył, że J.G. jako profesjonalny pełnomocnik reprezentował R.C. w postępowaniu sądowym wywołanym jego skargą na decyzję WWINB z 12 marca 2020 r. Z poczynionych w postępowaniu administracyjnym ustaleń wynika, że J.G. wniósł w imieniu swojego mocodawcy – R.C. – skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu z 22 lutego 2022 r., II SA/Po 372/20. Ta skarga kasacyjna została nadana w dniu 1 kwietnia 2022 r. Najpóźniej zatem w tym dniu J.G. dowiedział się o decyzji WWINB z 12 marca 2020 r. Tym samym termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. upływał w dniu 2 maja 2022 r., uwzględniając, że 1 maja 2022 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy (art. 57 § 3 w zw. z art. 57 § 4 K.p.a.). Wniosek o wznowienie postępowania został zaś nadany w urzędzie pocztowym w dniu 4 maja 2022 r., a zatem – zdaniem sądu a quo – niewątpliwie z upływem ustawowego terminu dla dokonania tej czynności procesowej, co oznacza, że zachodziła przesłanka odmowy wznowienia postępowania, a w konsekwencji skargę należało oddalić. 5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący będący adwokatem i samodzielnie sporządzając ten środek odwoławczy, zaskarżając tenże wyrok w całości. Na podstawie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 259, Ppsa) wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, nadto zasądzenie kosztów postępowania, "w tym kosztów zastępstwa procesowego", według norm przepisanych na podstawie art. 203 pkt 1 Ppsa. 5.2. Przedmiotowemu orzeczeniu wnoszący skargę kasacyjną zarzuca naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: - art. 134 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 Ppsa, poprzez oparcie się przez sąd na niewłaściwie ustalonym stanie faktycznym, w zakresie terminu powzięcia wiedzy co do sprawy oraz terminu wywiedzenia wniosku o wznowienie. 5.3. Uzasadnienie tak skonstruowanych podstaw kasacyjnych ograniczono do stwierdzenia, że skarżący kasacyjnie za zasadne uważa ponowne przeanalizowanie sprawy i prawidłowe wyjaśnienie kwestii dochowania terminu do wznowienia postępowania. 5.4. Na rozprawę wyznaczoną w tej sprawie nikt się nie stawił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935, ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw. 6.2. Zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa, którego sąd pierwszej instancji nie stosował oddalając skargę, ma naturę ogólną i wynikową, stosuje go sąd administracyjny uwzględniając skargę, jeśli uznaje, że doszło do innego – niż dające podstawę wznowienia postępowania administracyjnego – naruszenia przepisów tegoż postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobny charakter ma przepis art. 151 Ppsa, stanowiący podstawę prawną wyroku oddalającego skargę. 6.3. W skardze kasacyjnej sformułowano ponadto zarzut naruszenia art. 134 § 1 Ppsa, wedle którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (to zastrzeżenie nie odnosi się do realiów przedmiotowej sprawy – uwaga Sądu). Sąd pierwszej instancji rozstrzygnął sprawę sądowoadministracyjną wywołaną skargą J.G. orzekając w jej granicach. Co się tyczy zarzutu niewłaściwego ustalenia stanu faktycznego w zakresie "terminu powzięcia wiedzy co do sprawy oraz terminu wywiedzenia wniosku o wznowienie" to, poza werbalnym charakterem takiego zarzutu wobec sądu a quo, skarga kasacyjna nie zawiera jakiejkolwiek argumentacji na wsparcie zarzutu odnośnie wadliwości ustaleń co do daty, w której skarżący dowiedział się o decyzji, wobec której następnie sformułował wniosek o wznowienie postępowania. Tym samym skarga kasacyjna nie podważyła zasadniczego ustalenia, że skarżący powziął wiedzę o decyzji ostatecznej PINB w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych najpóźniej w dniu 1 kwietnia 2022 r., w związku ze sporządzaniem przezeń skargi kasacyjnej na rzecz R.C. Bezspornie przedmiotowa skarga kasacyjna została sporządzona przez skarżącego kasacyjnie jako fachowego pełnomocnika w sprawie, w której istotnym elementem stanu faktycznego była przedmiotowa decyzja WWINB. Tym samym najpóźniej w dacie sporządzenie powyższej skargi kasacyjnej J.G. miał wiedzę o przedmiotowej decyzji. Z tej przyczyny zarzut naruszenia art. 134 § 1 Ppsa jest nieusprawiedliwiony. 6.4. W konsekwencji nie jest usprawiedliwiony zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. ci art. 151 Ppsa. 7. Skoro wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, podlegała oddaleniu w myśl art. 184 Ppsa.