Sygnatura
II OSK 1925/22
Wyrok NSA z 15 stycznia 2025 r., II OSK 1925/22 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 15 stycznia 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Grzegorz Antas Protokolant starszy asystent sędziego Beata Zborowska-Guziuk po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Po 928/21 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 6 października 2021 r. nr WOA.7721.236.2021.MT w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Po 928/21 oddalił skargę A. K. (dalej skarżący) na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WWINB, organ odwoławczy) z dnia 6 października 2021 r. nr WOA.7721.236.2021.MT w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku hali magazynowej. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego (dalej PINB, organ pierwszej instancji) w dniu 23 października 2020 r. przeprowadził na działce nr [...], położonej przy ul. [...] w W., gm. T. czynności kontrolne, podczas których stwierdził, że na przedmiotowej nieruchomości zrealizowane zostały trzy obiekty: 1) budynek o wymiarach 10 x 5 m, o konstrukcji drewnianej, posadowiony na płycie betonowej w sierpniu 2019 r.; 2) budynek hali magazynowej w kształcie trapezu o wymiarach 10,90 x 11,10 x 12,45 x 17,25 m, o konstrukcji stalowej wykonany z blachy trapezowej, posadowiony na kostce brukowej w sierpniu 2020 r.; 3) magazyn namiotowy, posadowiony na kostce ażurowej w czerwcu 2019 r. Ponadto organ pierwszej instancji ustalił, że Starosta Poznański decyzją z dnia 13 maja 2019 r., nr 2459/19 udzielił pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z wewnętrzną instalacją gazową na powyższej nieruchomości. Skarżący (obecnie współwłaściciel nieruchomości) oświadczył, że powyższe obiekty stanowią zaplecze budowy dla budynku mieszkalnego, na który wydano pozwolenie na budowę, dlatego też nie uzyskał stosownych pozwoleń na ich realizację. Podczas prowadzonego postępowania wyjaśniającego PINB ustalił, że obecnie współwłaścicielami nieruchomości są skarżący i H. K., którzy nabyli przedmiotową nieruchomość w dniu 21 września 2020 r. po zmarłym J. K., dla którego zostało wydane przez Starostę Poznańskiego powyższe pozwolenie na budowę z dnia 13 maja 2019 r. Niniejsze postępowanie dotyczy budynku hali magazynowej w kształcie trapezu o wymiarach 10,90 x 11,10 x 12,45 x 17,25 m (pow. zabudowy 150,5 m2), o konstrukcji stalowej wykonanego z blachy trapezowej, posadowionego na kostce brukowej w sierpniu 2020 r. W dniu 11 lutego 2021 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie tego budynku. Następnie postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r., znak: PINB/WOA/432/139/2020/7803 wstrzymał roboty budowlane polegające na wykonaniu hali magazynowej, a WWINB, w wyniku wniesionego przez skarżącego zażalenia, postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2021 r., znak: WOA.7722.74.2021.MT uchylił postanowienie PINB w całości i w tym zakresie: 1. wstrzymał współwłaścicielom nieruchomości skarżącemu i H. K. prowadzenie robot budowlanych przy budowie budynku hali magazynowej, zrealizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę; 2. poinformował inwestorów o możliwości złożenia na podstawie art. 48a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U z 2020 r. poz. 1333 ze zm.; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 725; dalej Prawo budowlane), w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację budynku hali magazynowej; 3. poinformował nadto inwestorów o konieczności wniesienia (na dalszym etapie postępowania) opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji tego obiektu budowlanego, która obliczana jest zgodnie z art. 49d ust. 1 Prawa budowlanego. Postanowienie WWINB nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, skarżący i H. K. nie złożyli także wniosku o legalizację budynku hali. W konsekwencji PINB decyzją z dnia 20 lipca 2021 r., znak: PINB/WOA/432/139/2020/7803, wydaną na podstawie art. 49 e pkt 1 Prawa budowlanego, nakazał współwłaścicielom rozbiórkę budynku hali magazynowej, a WWINB po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy decyzję PINB. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołując się na treść art. 28 ust. 1 i art. 29 Prawa budowlanego uznał, że budowa (w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego) hali magazynowej o powierzchni ok. 150,05 m2 nie została zwolniona z uzyskania pozwolenia na budowę, zatem obiekt powstał w warunkach samowoli budowalnej, bez zgody budowlanej (pozwolenia na budowę). Uprawniało to organ nadzoru budowlanego do wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie art. 48 Prawa budowlanego. Zdaniem organu odwoławczego PINB prawidłowo nakazał rozbiórkę obiektu, bowiem współwłaściciele nie złożyli wniosku o legalizację hali magazynowej, a zatem ziściła się przesłanka z art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym niezłożenie wniosku o legalizację w wymaganym terminie powoduje, że organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany wydać decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Ponadto WWINB uznał, że organ pierwszej instancji prawidłowo określił adresatów obowiązku nałożonego zaskarżoną decyzją, zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego, uznając za zasadne, aby obowiązek nałożony został na współwłaścicieli nieruchomości, na której zrealizowany jest obiekt. Odnosząc się do odwołania, w którym skarżący podniósł, że przedmiotowy obiekt jako wiata stanowi zaplecze budowy w związku z udzielonym pozwoleniem na budowę z dnia 13 maja 2019 r., stwierdził, że z art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowlanego wynika, że z wymogu uzyskania pozwolenia na budowę zwolniona została budowa obiektów czasowo służących prowadzeniu innych robót budowlanych. Zdaniem organu odwoławczego nie można hali magazynowej uznać za zaplecze budowy, bowiem jest ona obecnie wykorzystywana jako obiekt gospodarczy, a roboty związane z budową budynku mieszkalnego nie zostały nawet rozpoczęte. W skardze na decyzję WWINB skarżący wniósł o uchylenie tej decyzji i poprzedzającej ją decyzji PINB oraz umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 7, art. 7a § 1, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej K.p.a.), a także art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowlanego. W odpowiedzi na skargę WWINB wniósł o jej oddalenie, uznając ją za bezzasadną i podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu powołanego na wstępie wyroku z dnia 29 marca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał, że budynek hali o konstrukcji stalowej, wykonanej z blachy trapezowej, posadowionej na kostce brukowej, która powstała w sierpniu 2020 r., jest ewidentnie budynkiem o funkcji gospodarczej, w takim celu jest użytkowany. Z materiału poglądowego wynika, że jest on wykończony (podnoszona brama, drzwi, okno) i stanowi samodzielną konstrukcyjnie całość. Sporny obiekt nie może być zapleczem budowy, gdyż wedle ustaleń organów, przyznanych przez samego skarżącego, budowa na podstawie udzielonego jego ojcu pozwolenia na budowę z dnia 13 maja 2019 r. nr 2459/10 nie została w ogóle rozpoczęta. Skoro bowiem nie zgłoszono rozpoczęcia robót budowlanych w kierunku budowy projektowanego budynku mieszkalnego, to nie może być mowy o ziszczeniu się przesłanki posadowienia budynku zaplecza budowy zwolnionego z pozwolenia na budowę i zgłoszenia w trybie art. 29 ust. 2 pkt 21 Prawa budowlanego (poprzednio przed 19 września 2020 r.: art. 29 ust. 2 pkt 24 Prawa budowlanego), tj. obiektu przeznaczonego do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonego na terenie budowy. W ocenie Sądu ustalone jednoznacznie okoliczności sprawy nie budzą wątpliwości co do konsekwencji prawnych, jakie powinny być wyprowadzone w stanie faktycznym sprawy. Na przedmiotowej działce posadowiono budynek, który jest obecnie wykończony (stan zamknięty) i pełni samodzielnie funkcje gospodarcze, a nie związane z realizacją budowy obiektu na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego. Przed przystąpieniem do realizacji budynku hali magazynowej nie dopełniono odpowiednich procedur w świetle Prawa budowlanego. Jak wynika z akt sprawy, skarżący dopiero po uzyskaniu informacji o planowej kontroli, próbował zgłosić w Starostwie Powiatowym w Poznaniu (wniosek z dnia 28 września 2020 r.) zamiar budowy tymczasowego budynku gospodarczego w granicy z działką o nr ewid. [...] o nieregularnym kształcie trapezu i wysokości 4,70 m, jednak Starosta Poznański decyzją z dnia 13 października 2020 r., znak: AB.6743.18.151.2020V, wydaną na podstawie art. 30 ust. 5 i 6 pkt 2 Prawa budowlanego wniósł sprzeciw w sprawie zamiaru budowy takiego obiektu. Poza tym również doświadczenie życiowe i względy logiki wskazują na to, że przedmiotowy obiekt nie może stanowić zaplecza budowy budynku mieszkalnego, skoro takie zaplecze służy wykonawcy robót jako miejsce organizacji procesu budowy i jest stosownie do tego wyposażone. Stan zagospodarowania przedmiotowej działki w najmniejszym stopniu nie wskazuje na zorganizowanie tam zaplecza dla budowy budynku mieszkalnego, na którego realizację uzyskano uprzednio pozwolenie na budowę. Nie miały miejsca działania związane z rozpoczęciem budowy (realizacji budynku mieszkalnego), o których mowa w art. 41 Prawa budowlanego i następnych. W szczególności inwestor nie zawiadomił organu nadzoru budowlanego o zamierzonym terminie rozpoczęcia robót budowlanych (ust. 4) ani nie wytyczył geodezyjnie obiektu w terenie w ramach prac przygotowawczych (ust. 2 pkt 1). Ten sam obowiązek dotyczył innych prac przygotowawczych, jak właśnie zagospodarowanie terenu budowy wraz z budową tymczasowych obiektów (ust. 2 pkt 3). Nie zostało też chociażby wykazane przez stronę podjęcie działań wskazanych w art. 42 ust. 1 i 2 pkt 1 Prawa budowlanego, tj. zapewnienie objęcia kierownictwa budowy oraz nadzór nad robotami i prowadzenie dziennika budowy, który jest urzędowym dokumentem przebiegu robót budowlanych oraz zdarzeń i okoliczności zachodzących w toku wykonywania robót (art. 45 ust. 1). W przedmiotowej sprawie w sposób oczywisty zaktualizowała się kompetencja (i obowiązek) organu nadzoru budowlanego do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 48 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego o wstrzymaniu budowy, jak i o poinformowaniu właścicieli nieruchomości o możliwości złożenia wniosku o legalizację oraz o konieczności uiszczenia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania. Finalnie w niniejszej sprawie ostatecznym postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2021 r. WWINB w tym zakresie wstrzymał współwłaścicielom nieruchomości prowadzenie robot budowlanych przy budowie budynku hali magazynowej, zrealizowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Ponadto odpowiednio poinformował inwestorów o możliwości złożenia na podstawie art. 48a ust. 1 Prawa budowlanego, w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia, wniosku o legalizację budynku hali magazynowej zlokalizowanej na działce nr ewid. 188/1, jak i o konieczności wniesienia (na dalszym etapie postępowania) opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji tego obiektu budowlanego. Postanowienie WWINB nie zostało zaskarżone do sądu administracyjnego, a sąd orzekający na gruncie przepisów art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; obecnie Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) nie doszukał się podstaw do zakwestionowania tego postanowienia. Skoro właściciele nieruchomości nie złożyli wniosku o legalizację obiektu, w takiej sytuacji PINB był zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. W efekcie Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł naruszenia art. 7, art. 7a § 1, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a., ani także naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dacie realizacji przedmiotowego obiektu hali magazynowej) i na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, zaskarżając to orzeczenie w całości. Skarga kasacyjna zawiera zarzuty materialnoprawne oraz procesowe. Najpierw pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie art. 30 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. polegające na bezzasadnej odmowie jego zastosowania w niniejszej sprawie. Następnie zarzucił naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 24 Prawa budowlanego (a nie jak podał WSA w Poznaniu na s. 9 akapit 2 uzasadnienia wyroku - art. 29 ust. 2 pkt 24), a obecnie art. 29 ust. 2 pkt 21 Prawa budowlanego przez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na odmowie jego zastosowania. Kolejny zarzut dotyczy naruszenia art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego przez jego niewłaściwe zastosowanie; zdaniem pełnomocnika w niniejszej sprawie przepis ten nie powinien być zastosowany. Pełnomocnik zarzucił również naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz art. 151 P.p.s.a. w powiązaniu z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. polegające na bezzasadnym zastosowaniu tych przepisów. Ostatni zarzut materialnoprawny dotyczy naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w powiązaniu z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. polegającego na bezzasadnej odmowie ich zastosowania. Pełnomocnik skarżącego zarzuty naruszenia prawa procesowego odniósł do art. 141 § 4 P.p.s.a. przez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w istocie wyprowadzenie nieuzasadnionych wniosków z prawidłowo zrekonstruowanego stanu faktycznego sprawy i w efekcie wadliwego przedstawienia stanu sprawy, a ponadto do art. 133 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. przez przyjęcie istotnych dla sprawy ustaleń na podstawie gołosłownych stwierdzeń organów nadzoru budowlanego, bez rozważenia ich wiarygodności i mocy dowodowej oraz bez skonfrontowania tych twierdzeń z twierdzeniami skarżącego. W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik rozwinął argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych zarzutów. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego poparł zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Przesłanki nieważności enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej, w ramach zgłoszonych podstaw, przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinowały zakres kontroli instancyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do dwóch procesowych zarzutów skargi kasacyjnej należy stwierdzić, że są one chybione. Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 133 § 1 P.p.s.a., skoro zaskarżony wyrok wydany został w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy, przede wszystkim w przedstawionych sądowi aktach administracyjnych sprawy. Zarzut pełnomocnika, że Sąd pierwszej instancji oparł swe ustalenia "na podstawie gołosłownych stwierdzeń organów nadzoru budowlanego, bez rozważenia ich wiarygodności i mocy dowodowej oraz bez skonfrontowania tych twierdzeń z twierdzeniami (...) mocodawcy" nie został wykazany. Takim twierdzeniom przeczy poprowadzony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie prawidłowości ustaleń organów nadzoru budowlanego, do czego wypadnie jeszcze powrócić. Nie jest także usprawiedliwiony zarzut odniesiony do konstrukcji uzasadnienia tego wyroku. Zarzut naruszenia art. 141 § 1 P.p.s.a. mógłby okazać się skuteczny, gdyby wyrok sądu nie zawierał wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie jest dotknięte takimi wadliwościami. Sąd pierwszej instancji w sposób zwięzły przedstawił w nim stan sprawy, podał stanowiska stron, wskazał podstawę prawną orzeczenia i ją wyjaśnił. Stanowisko sądu jest jednoznaczne i nie nastręcza żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wskazuje na ustalenia stanowiące podstawę orzekania, dowody na których oparł się sąd orzekający w tej sprawie. Pisemne motywy wyroku umożliwiają więc poznanie racji, jakimi się kierował w trakcie wyrokowania, następnie swobodne sformułowanie przez strony zarzutów pod adresem podjętego orzeczenia i wreszcie dokonanie właściwej kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zupełnie oddzielną kwestią jest, że autor skargi kasacyjnej nie zgadza się treścią zaskarżonego wyroku, zarzuty w tym zakresie może wszak realizować zgłaszając inne naruszenia przepisów tak procesowych, jak i materialnych. Nieusprawiedliwione okazały się także zarzuty realizowane w granicy podstawy naruszenia prawa materialnego. W punkcie wyjścia rozważań należy stwierdzić, że zasadą jest, iż roboty budowlane można rozpocząć na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę (art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego). Część robót budowlanych wymaga jednak zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej, niewielki ich zakres nie wymaga zaś w ogóle zgody budowlanej (art. 29 - 31 Prawa budowlanego). Zgodnie z powołanym na wstępie art. 29 ust. 2 pkt 21 budowa obiektów przeznaczonych do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, położonych na terenie budowy, nie jest objęta reglamentacją organów budowlanych. Przesłankami zwolnienia są więc dwie okoliczności faktyczne, które muszą wystąpić łącznie, tj. położenie obiektu na terenie budowy oraz jego przeznaczenie w postaci czasowego wykorzystania w związku z robotami budowlanymi prowadzonymi przy innym obiekcie budowlanym (zob. wyrok NSA z 17 października 2018 r., sygn. akt II OSK 2556/16, LEX nr 2591288). Ustawodawca za teren budowy rozumie przestrzeń, w której prowadzone są roboty budowlane wraz z przestrzenią zajmowaną przez urządzenia zaplecza budowy (zob. art. 3 pkt 10 Prawa budowlanego). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że zwolnienie od obowiązku uzyskania zgody budowlanej (pozwolenia na budowę, zgłoszenia robót) dotyczy nie wszystkich obiektów położonych na terenie budowy, lecz tylko takich, których istnienie funkcjonalnie i czasowo powiązane jest z realizacją robót prowadzonych na podstawie pozwolenia na budowę lub zgłoszenia (zob. np. wyroki NSA z: 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1278/08, LEX nr 552851 i 9 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 1287/23, LEX nr 3739643). W rozpoznawanej sprawie okolicznością bezsporną jest, że zamiarem inwestycyjnym ojca skarżącego była budowa na działce nr [...] budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Na jego wniosek w dniu 13 maja 2019 r. została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę tego budynku. Z kolei ze złożonych przez skarżącego na drodze administracyjnej wyjaśnień, niezakwestionowanych w trakcie kontroli sądowej, wynika zaś, że w sierpniu 2020 r., a zatem jeden rok i trzy miesiące po udzieleniu pozwolenia budowlanego, na tej działce wykonano obiekt magazynowy, z blachy trapezowej, zadaszony, na podłożu z kostki brukowej o powierzchni zabudowy 150,05 m2. Dowodzą tego ustalenia poczynione w trakcie czynności kontrolnej, utrwalonej protokołem, z dołączoną dokumentacją fotograficzną. Ma rację pełnomocnik skarżącego, że zgodnie z art. 41 ust. 1 Prawa budowlanego rozpoczęcie robót budowlanych następuje z chwilą podjęcia prac przygotowawczych na terenie budowy, a pracami przygotowawczymi są m.in. wytyczenie geodezyjne obiektu w terenie i zagospodarowanie terenu budowy wraz z budową tymczasowych obiektów (art. 41 ust. 2 pkt 1 i 3). Jednakże, na co już zwrócono uwagę, zwolnienie od obowiązku uzyskania zgody budowlanej na realizację obiektów dotyczy nie wszystkich obiektów położonych na terenie budowy, lecz tylko takich, których istnienie funkcjonalnie i czasowo powiązane jest z realizacją robót prowadzonych na podstawie pozwolenia na budowę. Porównując daty wydania decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] (13 maja 2019 r.) oraz wzniesienia przedmiotowego obiektu magazynowego (sierpień 2020 r.), uwzględniając nadto sytuację osobistą inwestora, można wyrazić pogląd o czasowym związku realizacji tego ostatniego obiektu z budową budynku mieszkalnego. Miało to miejsce w okresie ważności pozwolenia na budowę (art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego). Jednakże przyjęcie takiego związku jest niewystarczające do uznania obiektu usytuowanego na terenie budowy za obiekt przeznaczony do użytkowania na czas prowadzenia robót budowlanych. Związek, który przesądza o przeznaczeniu obiektu do czasowego użytkowania w trakcie realizacji robót budowlanych, wyznaczany jest głównie rodzajem i wielkością budynku, w stosunku do którego wydana została zgoda budowlana oraz całym szeregiem innych obiektywnych okoliczności faktycznych zróżnicowanych w zależności od uwarunkowań indywidualizujących konkretny przypadek (zob. wyrok NSA z 13 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2259/16, LEX nr 2598020). Nie do zakwestionowania jest pogląd Sądu pierwszej instancji o braku jakiegokolwiek związku funkcjonalnego realizacji tego obiektu z budową budynku mieszkalnego. Dodatkowo zwrócić należało uwagę na parametry tego obiektu, co akcentowały organy nadzoru budowlanego. Jego konstrukcja, wielkość i powierzchnia zabudowy (ponad 150 m2) nie wskazuje, aby został wzniesiony jako zaplecze gospodarcze w związku z budową typowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Bez potrzeby odwoływania się do faktu niezawiadomienia organu o rozpoczęciu budowy i podjęcia innych prac przygotowawczych istniały wszelkie warunki do akceptacji stanowiska organów o braku podstaw do potraktowania obiektu jako miejsca do gromadzenia i przechowywania materiałów i urządzeń budowlanych (zaplecza budowy). Należało mieć również na uwadze, że przedmiotowy obiekt nie był jedynym wzniesionym przez skarżącego na działce nr [...]. Przedstawione rozważania dostarczają wystarczających podstaw do przyjęcia, że bezzasadny okazał się postawiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 pkt 21 (poprzednio art. 21 ust. 1 pkt 24) Prawa budowlanego i w konsekwencji także art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie była decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu, podjęta na podstawie art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego. Przepis ten obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części w przypadku niezłożenia wniosku o legalizację w wymaganym terminie. Aczkolwiek art. 49e pkt 1 Prawa budowlanego pozostaje poza podstawami kasacyjnymi, co znacznie osłabia skuteczność rozpoznawanej skargi kasacyjnej, tym niemniej należy wskazać, że istotnie skarżący po wydaniu ostatecznego postanowienia o wstrzymaniu budowy nie tylko nie skorzystał z uprawnienia do złożenia wniosku o legalizację, o czym został wyczerpujący pouczony w postanowieniu z dnia 15 kwietnia 2021 r. wraz z informacją o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej i zasadach jej obliczania, ale również nie zaskarżył postanowienia wstrzymującego budowę. Pełnomocnik podjął próbę zakwestionowania, w granicach sprawy wyznaczonej skargą na decyzję o rozbiórce obiektu, legalności trybu, w którym wszczęto i prowadzono postępowanie, w tym wydano postanowienie o wstrzymaniu budowy. Nie przedstawił jednak argumentacji na poparcie wywodzonej tezy, dlatego próba ta nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Autor skargi kasacyjnej niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji upatruje także w art. 30 Konstytucji RP odwołującym się do zasady ogólnej, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka jest nienaruszalna, a poszanowanie i ochrona godności człowieka jest obowiązkiem władz publicznych. Odnosząc się do tak skonstruowanego zarzutu, rozwiniętego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej z odwołaniem się do wypowiedzi w doktrynie, NSA w składzie orzekającym nie dopatruje się luki w administracyjnoprawnej regulacji Rozdziału 5a Prawa budowlanego, uzasadniającej konieczność sięgnięcia do instytucji prawa prywatnego, przede wszystkim w celu skorzystania z zasady domniemania dobrej wiary. Pełnomocnik dostatecznie nie uwzględnił, że art. 4 Prawa budowlanego statuuje prawo każdego, który posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zabudowy nieruchomości gruntowej, wszak pod warunkiem zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami. Realizacja budowy niezgodnie z przepisami uprawnia i obliguje organ nadzoru budowlanego, powołany do strzeżenia porządku prawnego w budownictwie, do podjęcia czynności przeciwdziałających zdarzeniom prawnym naruszającym ten porządek. Sięgnięcie przez ten organ po środki prawne przewidziane w Rozdziale 5a Prawa budowlanego (art. 48 i n.) nie może być postrzegane jako niedopuszczalne wkraczanie przez właściwy organ władzy publicznej w sferę godności człowieka, będącej źródłem jego wolności i praw, chronionej konstytucyjnie. Pełnomocnik skarżącego nie wykazał zaś, by Sąd pierwszej instancji w trakcie kontroli sądowej nie dostrzegł, że organ administracji, którego działania zaskarżono, naruszył przepisy prawa, na które powołano się w zaskarżonej decyzji. Ponownie przy tym należy podkreślić, że skarżący nie skorzystał ze stworzonej przez ustawodawcę możliwości legalizacji obiektu budowlanego, w stosunku do którego wszczęto i prowadzono postępowanie. Finalnie zatem ostatni zarzut skargi kasacyjny, określony jako materialnoprawny, naruszenia art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez ich zastosowanie oraz art. 145 § 1 pkt 1 w związku z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. przez niezastosowanie tych przepisów (są to przepisy procesowe, określane jako wynikowe, które wzajemnie się wykluczają) okazał się całkowicie bezzasadny. Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 31 sierpnia 2022
- Symbol z opisem
- 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
- Skarżony organ
- Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
- Sędziowie
- Grzegorz Antas Jacek Chlebny /przewodniczący/ Leszek Kiermaszek /sprawozdawca/
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Bd 908/24 · 15 stycznia 2025
Wyrok WSA w Bydgoszczy z 15 stycznia 2025 r., II SA/Bd 908/24 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Sygnatura: II SA/Go 489/24 · 15 stycznia 2025
Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 15 stycznia 2025 r., II SA/Go 489/24 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Sygnatura: II SA/Po 727/24 · 15 stycznia 2025
Wyrok WSA w Poznaniu z 15 stycznia 2025 r., II SA/Po 727/24 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny