II OSK 1905/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.), Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński, sędzia WSA (del.) Grzegorz Antas, Protokolant: asystent sędziego Monika Ziębicka, po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 100/25 w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 października 2021 r. nr WINB-WOA.7721.1.18.2021 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 100/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach, dalej także: "WINB", z dnia 1 października 2021 r., znak: WINB-WOA.7721.1.18.2021, w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji. Skargę kasacyjną wniósł A.B. Wyrok zaskarżył w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. Naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 220 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("Rozporządzenie"), poprzez ich niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do braku zastosowania przez WSA w Kielcach środka określonego w ustawie - braku wezwania Skarżącego do uiszczenia brakującej części opłaty, a co doprowadziło do rozpoznania przez Sąd skargi nienależycie opłaconej, w sytuacji, gdy ustalając prawidłową wysokość opłaty WSA w Kielcach powinien zastosować § 2 ust. 5 Rozporządzenia, w związku z czym Przewodniczący, na zasadzie art. 220 § 1 P.p.s.a. powinien wezwać skarżącego do uiszczenia brakującej kwoty 100 zł w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia pisma, a w przypadku braku uiszczenia takiej opłaty pomimo wezwania skargę odrzucić, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo przeprowadzona kontrola wymogów formalnych uzasadniałaby stwierdzenie, że skarżący nie opłacił prawidłowo składanej skargi do WSA w Kielcach, co w konsekwencji mogło doprowadzić do jej odrzucenia; 2. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 147 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) ("K.p.a.") w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodził oczywisty brak przymiotu strony w przypadku skarżącego, a w toku postępowania administracyjnego powinno dojść do wznowienia postępowania administracyjnego zaś dopiero na etapie wznowienia postępowania należało badać czy skarżącemu przysługuje przymiot strony postępowania, w sytuacji, w której należało uznać, że w toku postępowania administracyjnego nie doszło do naruszenia przez organy I i II instancji przepisów postępowania, bowiem brak przymiotu strony w stosunku do skarżącego jest oczywisty, a tym samym Organ I instancji prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, które zostało utrzymane w mocy przez Organ II instancji, a co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż WSA w Kielcach zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., uznając skargę za zasadną pomimo zaistnienia przesłanek do jej oddalenia; Wobec powyższego skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. II SA/Ke 100/25 w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. Wniósł także o zwrot od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych na zasadzie art. 203 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a. wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Nie prowadzi do uwzględnienia skargi zarzut naruszenia przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 220 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez ich niezastosowanie. M.P. uiścił z tytułu opłaty sądowej od skargi kwotę 100 zł. Nie był wzywany do uzupełnienia wpisu od skargi. Zaskarżone postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 1 października 2021 r., znak: WINB-WOA.7721.1.18.2021, zostało wydane na podstawie art. 149 § 3 K.p.a. i polegało na odmowie wznowienia postepowania administracyjnego. Zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego należy do aktów wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego. Pobranie od skarżącego kwoty 100 zł oraz brak wezwania do uzupełnienia brakującej części opłaty sądowej stanowiły zatem naruszenie art. 220 § 2 zdanie drugie P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Uchybienie to nie stanowiło jednak podstawy do odrzucenia skargi. W myśl art. 220 § 3 P.p.s.a., skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. Skoro skarżący nie został wezwany do uzupełnienia brakującej części wpisu, nie została spełniona przesłanka odrzucenia skargi w postaci wystosowania do skarżącego wezwania. Utrwalony jest pogląd, według którego, dyspozycja przepisu art. 220 § 3 P.p.s.a., tj. odrzucenie skargi, znajduje zastosowanie w danej sprawie jeśli: 1) strona wnosząca skargę (skargę kasacyjną, zażalenie, skargę o wznowienie postępowania) została skutecznie wezwana do uiszczenia należnego wpisu oraz 2) strona ta nie zastosowała się do wspomnianego wezwania, tzn. nie uiściła w terminie wpisu sądowego we wskazanej w wezwaniu wysokości. Odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. jest zatem możliwe tylko wówczas, gdy strona w terminie nie uiści wpisu sądowego, którego wysokość została wskazana w zarządzeniu przewodniczącego, wzywającym do uiszczenia wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2014 r., sygn. akt I GSK 1511/14). W konsekwencji, nie ma podstaw do zastosowania przez Naczelny Sąd Administracyjny przepisu art. 189 P.p.s.a. Dostrzeżone uchybienie nie stanowi także naruszenia mającego wpływ na wynik sprawy. Taki wpływ jest zaś warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Nie jest skuteczny również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 147 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodził oczywisty brak przymiotu strony w przypadku skarżącego, a w toku postępowania administracyjnego powinno dojść do wznowienia postępowania administracyjnego zaś dopiero na etapie wznowienia postępowania należało badać czy skarżącemu przysługuje przymiot strony postępowania. W przytoczonej podstawie kasacji nie wskazano rodzaju naruszenia. Do podstawy tej można jednak odnieść dotyczące obu podstaw przywołanie art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a. oraz stwierdzenie, że wnoszący kasację zarzuca m.in. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię. Uwzględniając nawet tę część wstępną podstaw kasacji, skonstatować jednak należy, że materialna podstawa kasacji została sformułowana wadliwie. Zarzut błędnej wykładni został skonkretyzowany jako przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zachodził oczywisty brak przymiotu strony. Tymczasem wykładnia jest procesem odczytania treści abstrakcyjnej normy prawnej. Nawiązanie do konkretnego stanu faktycznego wskazuje na czynność lub zjawisko z zakresu zastosowania prawa. Niezależnie od tej wadliwości należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 149 § 1-3 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. w związku z art. 28 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny, nawiązując do poglądów wyrażanych w orzecznictwie i piśmiennictwie, trafnie przyjął, że w przypadku wskazania w podaniu o wznowienie postępowania przyczyny wymienionej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., organ rozpatrujący to podanie nie bada od razu, czy podmiot domagający się wznowienia postępowania istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 K.p.a. Natomiast jeśli w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sposób ewidentny, nie budzący żadnej wątpliwości wynika, że wniosek składa podmiot niebędący stroną, zgodne z prawem będzie wydanie postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Wnoszący kasację nie sprecyzował nadto, na czym miało polegać naruszenie art. 147 K.p.a. Sąd pierwszej instancji nie wyraził stanowiska sprzecznego z art. 147 P.p.s.a., zgodnie z którym, wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 145a-145b następuje tylko na żądanie strony. Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że brak przymiotu strony u M.P. nie jest oczywisty i wymaga zbadania w drodze postępowania wyjaśniającego możliwego do przeprowadzenia po wznowieniu postępowania. Nie jest wystarczające ograniczenie się do ustalenia odległości spornych silosów od działki skarżącego i wskazanie, że obiekty te nie uniemożliwiają zabudowy działki skarżącego. Konieczne jest zbadanie wszelkich oddziaływań mających wpływ na sposób korzystania z działki, przede wszystkim wprowadzających ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, w tym istotne utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Zakres tego badania został przez Sąd pierwszej instancji wskazany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (na stronach 9-11). Sąd pierwszej instancji trafnie podkreślił, że badanie to powinno obejmować indywidualne okoliczności sprawy, w tym indywidualne cechy i parametry danej inwestycji. Konieczności badań w takim zakresie wnoszący kasację w skardze kasacyjnej nie podważył, formułując niepopartą konkretną szerszą argumentacją tezę, według której, brak legitymacji strony u M.P. jest oczywisty, a w konsekwencji organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa i wydały postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.