II OSK 1904/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 2 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wojewody Mazowieckiego o wyłączenie sędziego NSA Zdzisława Kostki w sprawie ze skargi kasacyjnej Wojewody Mazowieckiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3175/17 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Gminy Bodzanów z dnia 26 maja 2014 r. nr 298/XLV/14 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: odmówić wyłączenia sędziego NSA Zdzisława Kostki.

Wojewoda Mazowiecki wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3175/17, oddalającego skargę Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Gminy Bodzanów z dnia 26 maja 2014 r. nr 298/XLV/14 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W trakcie rozprawy w dniu 2 października 2018 r. pełnomocnik Wojewody Mazowieckiego wniósł o wyłączenie sędziego NSA Zdzisława Kostki. Powołał się na okoliczność udziału sędziego w rozpoznaniu sprawy ze skargi na uchwałę Rady Gminy Bodzanów nr 298/XLV/14 z dnia 26 maja 2014 r., w której ww. sędzia ogłaszając wyrok i ustne motywy uzasadnienia wyraził stanowisko dotyczące ochrony gruntów rolnych, pomimo braku takiego zarzutu w skardze kasacyjnej. W dniu 2 października 2018 r. sędzia Zdzisław Kostka złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że nie zachodzą przesłanki z art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), które skutkowałyby obowiązkiem wyłączenia go od orzekania w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 18 § 1 p.p.s.a. sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak jest podstaw do wyłączenia sędziego Zdzisława Kostki od orzekania w niniejszej sprawie. Niewątpliwie w stosunku do wymienionego sędziego nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 18 p.p.s.a., stanowiące przyczyny wyłączenia sędziego z mocy ustawy. Z kolei przepis art. 19 p.p.s.a. reguluje przypadek wyłączenia sędziego ze względu na istnienie przesłanki o tzw. względnym charakterze. Oznacza to konieczność oceny każdego konkretnego przypadku. Ustawodawca posługując się pojęciem "okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności", nałożył na Sąd obowiązek zbadania, czy owa okoliczność w danej sprawie rzeczywiście istnieje. Wobec braku w tym zakresie kryteriów ustawowych Sąd musi kierować się zasadami doświadczenia życiowego, mając na uwadze fakt, że zgodnie z art. 21 i art. 22 § 2 p.p.s.a. to także do sędziego należy ocena, czy będzie mógł obiektywnie i bez skrępowania rozpoznać sprawę i wydać w niej orzeczenie. W niniejszej sprawie sędzia Zdzisław Kostka złożył oświadczenie, o którym mowa w art. 22 § 2 p.p.s.a., w których stwierdził, że nie zachodzą żadne okoliczności dające podstawę do wyłączenia go od rozpoznawania w niniejszej sprawie i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi żadnych wątpliwości. Złożony w przedmiotowej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zawiera argumentacji, która podważyłaby wiarygodność oświadczenia sędziego. Odnosząc się do argumentacji rozpoznawanego wniosku stwierdzić trzeba, że wyłączenia sędziego Zdzisława Kostki nie uzasadnia fakt, że sędzia ten brał udział w wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 września 2017 r. sygn. akt II OSK 350/17. Ww. wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny uchylił poprzedni wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2411/14 w sprawie ze skargi Wojewody Mazowieckiego na uchwałę Rady Gminy Bodzanów z dnia 26 maja 2014 r. nr 298/XLV/14 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Będąca obecnie przedmiotem rozpoznania Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna Wojewody Mazowieckiego została wywiedziona od wyroku Sądu z dnia 16 marca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 3175/17, wydanego właśnie na skutek ponownego rozpoznania sprawy po wskazanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyjaśnić zatem należy, że żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje wyłączenia sędziego, który brał udział w wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającego wyrok wojewódzkiego sądu administracyjnego i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi, od rozpoznawania sprawy ze skargi kasacyjnej od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego już po wspomnianym uchyleniu poprzedniego wyroku. Okoliczność ta nie stanowi przesłanki określonej w art. 18 § 1 p.p.s.a. Również subiektywne przeświadczenie strony co do tego, że sędzia wadliwie rozstrzygnął inną sprawę sądowoadministracyjną, nie może być uznane za argument przemawiający za wyłączeniem sędziego. Nie jest bowiem dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego objętego wnioskiem. Za okoliczność wywołującą uzasadnioną wątpliwość co do bezstronność sędziego w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. nie może być bowiem uznane niezadowolenie strony ze sposobu procedowania Sądu (także w innej sprawie). W konkluzji stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki wyłączenia sędziego Zdzisława Kostki ani z mocy prawa, ani na podstawie art. 19 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. w związku z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.