II OSK 1897/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Zofia Flasińska na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł. Ł. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 maja 2017 r. sygn. akt III SA/Gd 380/17 o odrzuceniu skargi Ł. Ł. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów osoby zobowiązanej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 17 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) –zwana dalej p.p.s.a., odrzucił skargę Ł. Ł. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie organu administracji publicznej nie należy do katalogu postanowień wymienionych w art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., zatem nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Ł. Ł. wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia, zaskarżając je w całości. Zarzucił naruszenie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nowelizacja p.p.s.a. z dnia 15 sierpnia 2015 r. dotycząca kognicji sądu znajduje zastosowanie do sprawy w toku i tym samym bezzasadnie przyjęcie braku kognicji sądu administracyjnego. Skarżący kasacyjnie wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, 2. rozpoznanie sprawy na rozprawie, 3. zawieszenie postępowania i zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zgodność art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. z art. 2, 30, 31 ust. 1, 2 i 3, art. 45 ust. 1 oraz art. 68 ust. 1, 2 i 3, art. 77 ust. 2 Konstytucji w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi z powodu braku kognicji sądu na postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, również w przypadku spraw w toku, co powoduje przede wszystkim ograniczenie prawa do sądu z pominięciem prawa już nabytego w kwestii ochrony zdrowia i przymusu państwa z tym związanego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Przepis ten w poprzednio obowiązującym stanie prawnym, tj. do dnia 14 sierpnia 2015 r. umożliwiał zaskarżanie do sądu administracyjnego decyzji organów administracyjnych na wszelkie postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym. Jednakże w wyniku nowelizacji ww. normy prawnej dokonanej art. 2 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015 poz. 658), przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ograniczył kognicję sądu, którą stosuje się do postępowań wszczętych po 15 sierpnia 2015 r. i w przepisach intertemporalnych brak jest odstępstwa od tej zasady. Z mocy art. 2 ustawy nowelizującej przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w nowym brzmieniu znajduje zastosowanie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r., przy czym chodzi tu o wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, a nie postępowania administracyjnego. Celem ustawy nowelizującej było zmodyfikowanie reguł postępowania sądowego, zatem użyte w treści art. 2 ustawy nowelizującej pojęcie "postępowania" oznacza postępowania sądowoadministracyjne. Postępowanie prowadzone przed sądem administracyjnym zarówno z punktu widzenia ustrojowego jak i procesowego stanowi zupełnie odrębny rodzaj procedury niż procedura administracyjna. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z 28 września 2016 r., II OSK 2014/16, z 6 lipca 2017 r., II OSK 1417/17, z 18 lipca 2017 r., II OSK 1562/17 (publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący zainicjował postępowanie sądowoadministracyjne w momencie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, czyli w dniu 25 kwietnia 2017 r., zatem już po nowelizacji art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Sąd I instancji prawidłowo zatem zastosował przepis art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i odrzucił skargę wobec braku kognicji sądu administracyjnego do merytorycznego rozpoznania tej sprawy i jej rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie wniosek strony o zawieszenie postępowania w tej sprawie i o zwrócenie się z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. ze wskazanymi w skardze kasacyjnej przepisami Konstytucji RP. Nowelizacja art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. nie ograniczyła standardów ochrony sądowej w stosunku do orzeczeń administracji publicznej. W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej z dnia 9 kwietnia 2015 r. wskazano, iż postanowienia wierzyciela zapadające w ramach rozpoznania wniesionego zarzutu mają charakter incydentalny. W pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to znaczy postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Wprawdzie postanowienia wierzyciela zapadłe w przedmiocie zgłoszonych zarzutów nie podlegają od 15 sierpnia 2015 r. odrębnej kontroli sądu administracyjnego, lecz na mocy art. 135 p.p.s.a. sąd dokonuje ich kontroli w postępowaniu ze skargi na końcowe postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 orzekł jak w sentencji. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. To do oceny Sądu pozostawiono więc kwestię rozpoznania tego rodzaju skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym albo na rozprawie i wniosek strony nie jest w tym zakresie dla Sądu wiążący. W tej sprawie Sąd nie uwzględnił wniosku strony o rozpoznanie sprawy na rozprawie, gdyż przedmiotowa sprawa tego nie wymaga. W odniesieniu do wniosku pełnomocnika organu o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wskazać należy, iż w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka więc jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę lub umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 3, poz. 42).