II OSK 188/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] z siedzibą w Zamościu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2101/14 odrzucającego skargę [...] z siedzibą w Zamościu na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 2101/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi [...] z siedzibą w Zamościu na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w punkcie 1. odrzucił skargę; w punkcie 2. zwrócił ze Skarbu Państwa (kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie) na rzecz skarżącego [...] z siedzibą w Zamościu kwotę 100 złotych tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. [...] z siedzibą w Zamościu wniosło bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez wymienione Towarzystwo na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie z dnia [...] października 2013 r. nr [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] października 2011 r. nr [...] dotyczącej pozwolenia na usunięcie dwóch drzew z terenu działek nr A i nr B na Rynku Wodnym w Zamościu przy ul. K. Sąd I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), skargę wnosi się do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 sierpnia 2014 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy). Skarga, wprawdzie w terminie otwartym do jej wniesienia, została nadana w polskim urzędzie pocztowym w dniu 15 września 2014 r. (dowód: data stempla placówki pocztowej operatora publicznego uwidoczniona na kopercie znajdującej się w aktach sądowych, karta nr 29), jednakże skarżący – wbrew zawartemu w postanowieniu pouczeniu – wniósł skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pomijając obowiązek wniesienia skargi za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone postanowienie – Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W związku z tym za dzień wniesienia skargi do Sądu przez skarżącego uznać należy dopiero dzień przesłania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na adres Ministra, tj. dzień 22 września 2014 r. (dowód: internetowy wydruk śledzenia przesyłek http://emonitoring.poczta-polska.pl, numer przesyłki: 00459007734603731069 widniejący na rewersie zwrotnego potwierdzenia odbioru przez organ skargi przekazanej przez Sąd, k. 34 akt sądowych). Sąd przesłał skargę otrzymaną w dniu 17 września 2014 r. (dowód: data prezentaty Biura Podawczego Sądu uwidoczniona na skardze, karta 2 akt sądowych) – właściwemu organowi niezwłocznie po jej otrzymaniu. Zestawiając datę doręczenia skarżącemu zaskarżonego postanowienia w dniu 18 sierpnia 2014 r. z datą wniesienia przez niego skargi w dniu 22 września 2014 r., stosownie do dyspozycji zawartej w treści art. 54 § 1 i art. 53 § 1 powołanej ustawy, stwierdzić należy, że skarga wniesiona została z przekroczeniem trzydziestodniowego terminu, który upłynął z dniem 17 września 2014 r. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd I instancji orzekł jak w sentencji postanowienia, rozstrzygając o zwrocie wpisu od skargi na mocy art. 232 § 1 pkt 1 powołanej ustawy. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia złożyło [...] reprezentowane przez radcę prawnego. Postanowienie zaskarżono w całości. Na zasadzie art. 173, art. 174 pkt 2, art. 53 § 1, art. 54 § 1 p.p.s.a. Sądowi I instancji zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd przyjął, że skarżący uchybił wniesieniu skargi w przewidzianym terminie trzydziestodniowym, gdyż skierował skargę bezpośrednio do Sądu, zamiast do organu, którego działanie było przedmiotem skargi, tj. do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W związku z tym Sąd przyjął, "że za dzień wniesienia skargi do Sądu przez skarżącego uznać należy dopiero dzień przesłania skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na adres Ministra tj. dzień 22 września 2014r. ..." Skarżący staje na stanowisku, że skarga została przesłana pocztą, w dniu 15 września 2014 r. Skoro dotarła do Sądu w dniu 17 września 2014 r., przed upływem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia, mogła zostać przesłana w tym dniu do organu będącego przedmiotem skargi. Sąd przesłał skargę Ministrowi dopiero po upływie pięciu dni. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania określone enumeratywnie w § 2 art. 183 p.p.s.a., które w rozpoznawanej sprawie nie występują. Tym samym sprawa ta mogła być rozpoznawana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Zatem z zestawienia powyższych przepisów wynika, iż żeby skutecznie wnieść do sądu skargę na decyzję organu administracji, skarżący musi to uczynić za pośrednictwem organu, którego decyzję kwestionuje, w terminie prawem przewidzianym. Wprawdzie ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wskazuje, co się dzieje w sytuacji, gdy skarżący złoży skargę bezpośrednio do sądu czy innego organu, jednakże powyższą lukę uzupełnia orzecznictwo sądów administracyjnych. W orzecznictwie tym dominuje pogląd, iż w przypadku złożenia przez skarżącego skargi do sądu, sąd ten powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej (porównaj: postanowienia NSA: z dn. 12.01.2009 r., sygn. akt II OSK 1918/08, z dn. 11.03.2009 r., sygn. akt I OSK 234/09 czy z dn. 10.10.2007 r., sygn. akt II OSK 1433/07, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2014 r. zostało stronie skarżącej doręczone w dniu 18 sierpnia 2014 r. Bezspornym jest również, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na ww. akt upłynął z dniem 17 września 2014 r. Jak wynika z akt sprawy wprawdzie strona skarżąca nadała w urzędzie pocztowym przesyłkę zawierającą przedmiotową skargę w dniu 15 września 2014r., a więc w terminie otwartym do jej wniesienia, jednakże adresatem tej korespondencji został uczyniony bezpośrednio Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zamiast zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., właściwy organ administracji, za którego pośrednictwem skarga winna zostać wniesiona. Przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu w dniu 17 września 2014 r., a więc w ostatnim dniu terminu. W związku z powyższym celem nadania skardze prawidłowego biegu Sąd I instancji zobowiązany był przesłać skargę właściwemu organowi, co uczynił w dniu 22 września 2014r. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga została wniesiona dopiero w dniu 22 września 2014 r., albowiem w tej sytuacji faktycznej, dla ustalenia daty wniesienia skargi przez stronę skarżącą decydujące znaczenie ma data nadania przez Sąd przesyłki skierowanej do właściwego organu. A powyższe zostało dokonane już po terminie, bo w dniu 22 września 2014 r. Zatem rację ma Sąd I instancji, że przedmiotowa skarga została wniesiona już po upływie terminu do jej wniesienia. W tej sytuacji prawidłowo również skarga ta została odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Bowiem wnosząc skargę w sposób nieprawidłowy strona skarżąca przejęła na siebie ryzyko ewentualnego uchybienia terminu do jej wniesienia i konsekwencji z tym związanych, wraz z możliwością odrzucenia skargi włącznie. I tak się stało w niniejsze sprawie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można również zarzucić Sądowi I instancji, że nie przekazał sprawy "niezwłocznie". Termin "niezwłocznie" oznacza, że czynność winna być dokonana w jak najkrótszym czasie. Przy czym oceniając tę niezwłoczność należy mieć na uwadze normalny tok pracy danej instytucji, tj. obieg korespondencji, czas niezbędny na zapoznania się z jej treścią przez Przewodniczącego Wydziału i wydanie odpowiednich zarządzeń oraz wykonanie tych zarządzeń przez pion administracyjny sądu. W niniejszej sprawie przesyłka zawierająca skargę została nadana w Urzędzie Pocztowym w trzecim dniu roboczym po jej otrzymaniu, co pozwala uznać, że powyższe zostało dokonane bez zbędnej zwłoki. Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 184 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwrot kosztów postępowania należy wskazać, że nie może być on na tym etapie uwzględniony, bowiem w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określono podstawy prawnej do zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (uchwała składu siedmiu Sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi.