II OSK 1872/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. P. i S. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej M. P. i S. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 970/18 w sprawie ze skarg K. I. i R. I. oraz M. P. i S. P. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 września 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 970/18.

Postanowieniem z dnia 21 września 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 970/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpatrzeniu wniosków K.I. i R. I. oraz M. P. i S. P., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...]. Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy, utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...], z wyjątkiem terminu wykonania obowiązków, który zakreślił na nowo, zobowiązujące M. i S. P. oraz K. i R. I. do przedłożenia dokumentów (1. szkiców i rysunków przedstawiających wybudowany odcinek kanalizacji sanitarnej ze zwięzłym opisem - 2 egz. wraz z wymaganymi opiniami i uzgodnieniami; 2. zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego m. K. lub ostateczną decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 3. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, 4. projektu zagospodarowania terenu), mających na celu doprowadzenie wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia odcinka sieci kanalizacji sanitarnej do stanu zgodnego z prawem. Sąd I instancji wskazał, że skarżący składając wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej w żaden sposób go nie uzasadnili. Nie podali nawet, która z przesłanek, w ich ocenie, daje podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, jak i nie powołali żadnych konkretnych okoliczności, które świadczyłyby o zasadności złożonego żądania. Tym samym w żaden sposób nie wykazali, aby wystąpiły przesłanki do przyjęcia, że wykonanie wskazanego na wstępie postanowienia grozi niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 5 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 970/18, oddalił skargi K. I. i R. I. oraz M. P. i S. P. na powyższe postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wnieśli M. P. i S. P. W jej treści zawarli również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący kasacyjnie wskazali, że jego wykonanie narazi ich na wystąpienie trudnych do odwrócenia skutków, gdyż organ nadzoru może wydać decyzję nakazującą rozbiórkę wykonanych robót (koszt takiej rozbiórki wynosi 16.850,84 zł). Natomiast w przypadku, gdy skarżący przedłożą wymagane dokumenty, to zakończenie procedury będzie wiązało się z uiszczeniem opłaty legalizacyjnej. Dodali, że w przedmiotowej sprawie osią sporu jest kwalifikacja odcinka instalacji, który został wykonany przez skarżących. Nadmienili, że organy nadzoru miały od samego początku problem z kwalifikacją tego odcinka, pierwotnie uznając, iż jest to przyłącze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli w wyniku jego wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskiem takim można wystąpić także na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 633/18). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki, które przemawiałyby za zmianą prawomocnego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 21 września 2018 r. Wnoszący skargę kasacyjną, podobnie jak w poprzednim postępowaniu wpadkowym, mającym za przedmiot udzielenie ochrony tymczasowej, nie uprawdopodobnili, że w stosunku do ich osoby zachodzą przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. Wyżej wymieniony przepis, choć przewiduje możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na wniosek strony, to uzależnia skorzystanie z takiego środka prawnego w sytuacji, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość udzielenia ochrony tymczasowej została zatem ograniczona od wystąpienia jednej z dwóch przesłanek zawartych w omawianym przepisie. Obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania aktu. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania określonego rozstrzygnięcia musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonego aktu, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie można uznać za podstawę wstrzymania wykonania aktu okoliczności, które nie są bezpośrednim efektem jego wykonania. W niniejszej sprawie, skarżący kasacyjnie nie wykazali, że w wyniku wykonania zaskarżonego postanowienia, zaistniałoby niebezpieczeństwo, o którym mowa w przytoczonym powyżej przepisie. Argumentacja wniosku nie odnosi się wprost do skutków, jakie mogłoby wywołać wykonanie postanowienia w przedmiocie nałożenia określonej dokumentacji (np. finansowych dla strony związanych z wykonaniem dokumentacji), a tylko taka ewentualnie mogłaby odnieść zamierzony skutek. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej wykonanie zaskarżonego postanowienia nie będzie skutkowało zagrożeniem jakie niesie ze sobą nakaz rozbiórki, czy konieczność uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Takie skutki nie są bezpośrednio powiązane z wykonaniem zaskarżonego postanowienia. Postanowienie to zobowiązuje wyłącznie do przedstawienia wskazanych w nim dokumentów i w tym zakresie należy rozpatrywać przesłanki jego wstrzymania. Wobec tego okoliczność, że organ w ramach postępowania legalizacyjnego na dalszym jego etapie może orzec odrębnym postanowieniem o uiszczeniu opłaty legalizacyjnej lub zakończy to postępowanie wydając decyzję o nakazie rozbiórki nie jest bezpośrednim skutkiem wykonania zaskarżonego postanowienia. Rozpatrywanie tych okoliczności w niniejszym postępowaniu jako przesłanki wstrzymania nie ma uzasadnienia bo skutki te nie wynikają bezpośrednio z wykonania zaskarżonego postanowienia. Są one jedynie możliwym efektem dalszych czynności podejmowanych w postępowaniu legalizacyjnym przez jego strony (zob. postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 263/20). Ponadto, jeśli już wydane zostanie postanowienie ustalające opłatę legalizacyjną, czy też decyzja o nakazie rozbiórki, strona może wnioskować o udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniach sądowoadministracyjnych mających za przedmiot te rozstrzygnięcia. Zauważyć także trzeba, że rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie dokonuje się oceny prawidłowości jego wydania, jako że przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi/skargi kasacyjnej. Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mógł brać pod uwagę merytorycznych zarzutów skargi kasacyjnej oraz przekonania skarżących o wydaniu postanowienia z naruszeniem przepisów prawa. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4, art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.