II OSK 1852/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku W. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej W. K.. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Łd 866/18 w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia hali namiotowej postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia.

Pismem z dnia 14 sierpnia 2018 r. skarżący W. K. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia hali namiotowej. W skardze skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, gdyż do chwili obecnej nie otrzymał on decyzji PINB w przedmiocie wniosku o legalizację tymczasowej hali namiotowej przy ul. [...] [...] w [...], zaś egzekucja grzywny spowoduje trudne do odwrócenia skutki w firmie i majątku skarżącego oraz narazi go na niepowetowane straty. Postanowieniem z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 866/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, po rozpoznaniu wniosku zawartego w skardze W. K. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia hali namiotowej. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 866/18, Sąd stwierdził, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie został on prawidłowo uzasadniony. Sąd wskazał, że samo złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia nie jest wystarczające. Sąd pierwszej instancji uznał, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu powinno się odnosić do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie tego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Twierdzenia skarżącego powinny być zatem poparte dokumentami źródłowymi, np. dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej. W sytuacji gdy chodzi o postanowienie rodzące obowiązek zapłaty określonej sumy pieniężnej, konieczne jest zobrazowanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną wnioskodawcy oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem skutków trudnych do odwrócenia. W ocenie WSA wniosek skarżącego uniemożliwia dokonanie oceny, czy i jakie negatywne skutki mogą wystąpić w razie wykonania ww. postanowienia. Konieczność zapłacenia przez skarżącego grzywny nie przesądza o wystąpieniu nieodwracalnych skutków lub powstania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody. Dolegliwość finansowa związana z obowiązkiem uiszczenia grzywny stanowi istotę zastosowania tego środka przymusu w postępowaniu egzekucyjnym i tym samym nie przesądza o ziszczeniu się przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej p.p.s.a., szczególnie że skarżący może uniknąć uiszczenia nałożonej grzywny w razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Ponadto WSA wskazał, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia postanowienia nakładającego grzywnę, odpadnie podstawa do jej uiszczenia. Brak podstawy wywoła ten skutek, że grzywna, o ile zostanie wcześniej uiszczona, podlegać będzie zwrotowi w pełnej wysokości. Ponadto, Sąd pierwszej instancji wskazał, że nie można mówić o możliwości spowodowania nieodwracalnych skutków, jeśli istnieje możliwość dochodzenia zwrotu uiszczonej grzywny. W sprawie chodzi o świadczenie pieniężne, które z natury rzeczy jest odwracalne. W przypadku należności pieniężnych niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oznacza taką sytuację, gdy należność uiszczona w wyniku wykonania postanowienia nie będzie mogła zostać naprawiona przez późniejszy zwrot spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia. W związku z powyższym WSA uznał, że brak jest podstaw do zastosowania instytucji ochrony tymczasowej określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższe postanowienie zostało w dniu 26 września 2018 r. doręczone skarżącemu wraz z pouczeniem o możliwości wniesienia zażalenia i nie zostało zaskarżone. Na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. skarżący W. K. złożył wniosek o zmianę postanowienia z dnia 19 września 2018 r. Skarżący wskazał, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonego postanowienia docelowo ma przymusić go do rozbiórki hali namiotowej, co grozi mu paraliżem działalności gospodarczej, utraty płynności finansowej firmy, zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, a w konsekwencji utraty jedynego źródła utrzymania dla niego i jego rodziny, a także zatrudnionych pracowników. Ponadto, skarżący wskazał, że likwidacja hali będzie wiązała się ze znacznymi kosztami, których wyliczenie przedstawił. Skarżący załączył dokumenty potwierdzające fakt zatrudnienia osób oraz wykaz obrotów za rok 2017. Postanowieniem z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 866/18, Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek W. K. o zmianę powyżej powołanego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. WSA wskazał, że w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W ocenie WSA argumentacja zawarta w uzasadnieniu wniosku skarżącego nie pozwalała na uchylenie rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 19 września 2018 r. Sąd uznał, że argumentacja podnoszona we wniosku opierała się na negatywnych skutkach związanych z rozbiórką przedmiotowego obiektu, podczas gdy zaskarżone postanowienie takiego skutku w postaci rozbiórki nie może wywołać. Przedmiotem zaskarżenia jest bowiem postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] w zakresie nakładającym grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10.000 zł z powodu uchylania się od obowiązku określonego w tytule wykonawczym, nr [...], z dnia [...] lutego 2018 r., tj. usunięcia hali namiotowej o charakterze tymczasowym. WSA stwierdził, że dolegliwość finansowa związana z obowiązkiem uiszczenia grzywny stanowi istotę zastosowania tego środka przymusu w postępowaniu egzekucyjnym, trudno zatem upatrywać w nim przesłanek, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący może uniknąć uiszczenia nałożonej grzywny wykonując obowiązek określony w tytule wykonawczym (art. 125 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Sąd uznał również, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku niepieniężnego nie wywołuje skutku trudnego do odwrócenia. Stosownie do treści art. 126 u.p.e.a., nawet w razie uiszczenia bądź ściągnięcia grzywny w uzasadnionych przypadkach na wniosek zobowiązanego, który wykonał obowiązek, orzeczona grzywna w celu przymuszenia może być zwrócona w wysokości 75% lub w całości. Zagwarantowanie wykonania obowiązku publicznoprawnego jest uzasadnieniem odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia, skoro w u.p.e.a. skarżący ma zapewnioną ochronę, której skuteczność jest uzależniona od woli samego skarżącego. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 61 § 4 i § 5 p.p.s.a. oddalił wniosek o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu wraz z pouczeniem i również nie zostało zaskarżone. Wyrokiem z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 866/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...], w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku usunięcia hali namiotowej. Pismem z dnia 18 kwietnia 2019 r. skarżący W. K. wniósł skargę kasacyjną na powyższy wyrok. W skardze kasacyjnej skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., do czasu rozpoznania skargi z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie otrzymał decyzji z PINB w przedmiocie wniosku o legalizację, zaś egzekucja grzywny spowoduje trudne do odwrócenia skutki w firmie i majątku skarżącego oraz narazi go na niepowetowane straty. Wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje bowiem, w dalszej kolejności, trudny do odwrócenia skutek w postaci usunięcia hali namiotowej, a jednocześnie będzie oznaczać natychmiastową utratę miejsca pracy dla skarżącego, jego żony oraz czterech zatrudnionych pracowników. Ponadto skarżący podniósł, że likwidacja hali spowoduje utratę płynności finansowej firmy prowadzonej przez skarżącego oraz zaprzestanie spłacania zobowiązań kredytowych, a w rezultacie zakończenie działalności handlowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07; ONSAiWSA z 2007 r., Nr 4, poz. 77). Uwzględnienie takiego wniosku przez Sąd jest możliwe, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ponownego wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, złożonego na etapie skargi kasacyjnej, ma okoliczność, że w kwestii wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia wypowiedział się wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmawiając uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia - postanowienie z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 866/18 oraz oddalając wniosek o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia – postanowienie z dnia 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 866/18. Skarżący nie zaskarżył żadnego z powyższych postanowień co doprowadziło do ich uprawomocnienia się. W tej sytuacji, NSA obecnie rozpoznając ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, jest związany granicami oceny takiego wniosku określonymi w art. 61 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może zmienić lub uchylić postanowienie w sprawie wstrzymania wydane, na podstawie § 2 i 3, w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Wobec tego NSA będzie uprawniony do zmiany wydanych w niniejszej sprawie prawomocnych postanowień dotyczących wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia jeżeli w sprawie zmianie uległy okoliczności sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 5 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1473/19). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że okoliczności powołane przez skarżącego jako przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia są takie same jak w jego poprzednich wnioskach odmownie rozpatrzonych przez Sąd pierwszej instancji. Kolejny raz skarżący swój wniosek o wstrzymanie wykonania uzasadnił brakiem decyzji PINB w przedmiocie wniosku o legalizację, wskazaniem, że egzekucja grzywny spowoduje trudne do odwrócenia skutki w firmie i majątku skarżącego i narazi go na niepowetowane straty, zaś wykonanie zaskarżonego postanowienia spowoduje, w dalszej kolejności, trudny do odwrócenia skutek w postaci usunięcia hali namiotowej, a jednocześnie będzie oznaczać utratę miejsca pracy dla skarżącego, jego żony i czterech pracowników. Skarżący podniósł również, że likwidacja hali spowoduje utratę płynności finansowej firmy prowadzonej przez niego, zaprzestanie spłacania zobowiązań kredytowych, a rezultacie zakończenie działalności handlowej. Okoliczności, na których skarżący opiera zawarty w skardze kasacyjnej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia odnoszą się zatem do tych samych kwestii, które były już przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji w obydwu postanowieniach dotyczących wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie przytoczył żadnych nowych okoliczności, ani nie przedłożył żadnych dokumentów, z których wynikałaby zmiana jego sytuacji. Wobec tego nie zaistniała zmiana okoliczności w sprawie o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, która była warunkiem koniecznym aby zmienić lub uchylić poprzednio wydane postanowienia w tym zakresie. Brak podstawy do zmiany postanowienia na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. powoduje, że niemożliwe jest uwzględnienie obecnie rozpatrywanego wniosku. Brak jest bowiem podstaw, by w oparciu o takie same argumenty i dokumenty strony skarżącej dokonywać odmiennej oceny zasadności złożonego wniosku. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 p.p.s.a. i w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.