II OSK 1816/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 17 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej . K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1812/19 w sprawie ze skargi A. . na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. znak DON.7100.89.2019.MGN w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...] i poprzedzającej ją decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2019 r. znak [...] oraz decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu z dnia [...] września 2016 r. nr [...].

Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 1812/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. K., w której zawarł również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący podniósł, że brak wstrzymania wykonania decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2019 r., względnie decyzji numer 149/2016 z dnia [...] września 2016 r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu narazi skarżącego na poniesienie znacznych obciążeń finansowych w postaci wysokich kar administracyjnych, z uwagi na wydany przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu tytuł wykonawczy nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu nałożył na skarżącego grzywnę w wysokości [...] zł w celu przymuszenia do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym TW-2 nr [...] z dnia [...] listopada 2017 r., tj. rozbiórki dobudowanych do budynku mieszkalnego nr [...] obręb [...] przy ul. T. [...] Sosnowcu - korytarza - garderoby (służącej jako lokal użytkowy) oraz klatki schodowej. Ponadto, brak wstrzymania przedmiotowej decyzji narazi A. K. – właściciela nieruchomości położonej w Sosnowcu przy ul. T. [...], na poniesienie znacznych strat finansowych charakterze nieodwracalnym, w związku z nakazaniem rozbiórki części budynku posadowionego na działce nr [...], obręb [...], objętej księgą wieczystą o numerze [...]. A. K. zostanie pozbawiona możliwości korzystania z części nieruchomości, które zostały wybudowane w oparciu uzyskane uprzednio decyzje wymagane powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Ponadto, wyburzenie części nieruchomości położonej w Sosnowcu przy ul. T. [...] niewątpliwie doprowadzi do powstania nieodwracalnych skutków. Skarżący wskazał także, że jest osobą bezrobotną, która nie posiada stałego źródła utrzymania. Skarżący nie posiada również żadnych oszczędności bądź składników majątkowych w postaci nieruchomości, ruchomości, wierzytelności itp., których spieniężenie mogłoby pokryć nałożoną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu grzywnę w wysokości. Ponadto skarżący cierpi na wiele poważnych schorzeń, które powodują, iż nie jest on w stanie podjąć stałej pracy zarobkowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygnatura akt I GPS 1/07 przyjął, że na podstawie tego przepisu dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu także w postępowaniu kasacyjnym, wszczętym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego skargę. Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w ww. przepisie należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny (lub akt wydany w granicach tej samej sprawy) zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony. O takim potencjalnym niebezpieczeństwie jest mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. i z tą sytuacją należy wiązać możliwość wyrządzenia szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie objętego wnioskiem aktu faktycznie spowoduje w stosunku do wnioskodawcy znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Będąca przedmiotem skargi kasacyjnej decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r. została wydana w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu z dnia [...] września 2016 r., którą na podstawie art. 48 ust. 1, w związku z art. 49 ust. 3 Prawa budowlanego, nakazano skarżącemu rozbiórkę samowolnie dobudowanych do budynku mieszkalnego – korytarza (służącego jako lokal użytkowy) oraz klatki schodowej na działce nr [...], obręb [...] w Sosnowcu. Skutkiem prawnym zaskarżonej decyzji jest pozostawienie w obrocie prawnym ww. nakazu rozbiórki, którego wykonanie niewątpliwie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Odnotować można, że z uwagi na treść uzasadnienia żądania wstrzymania aktu, możliwe było odczytanie intencji skarżącego jako wniosek o wstrzymanie wykonania wszystkich aktów wydanych w granicach sprawy w postępowaniu zwykłym i nadzorczym. Ponadto należy zwrócić uwagę na utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że rozbiórka obiektu budowlanego przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków - w razie uwzględnienia skargi może okazać się bowiem, że decyzja o nakazie rozbiórki była wadliwa, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed wykonaniem tej decyzji. Rozbiórka obiektu przed rozpoznaniem sprawy może sprawić, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, udzielona właścicielowi obiektu ochrona sądowa może okazać się iluzoryczna (zob. postanowienie NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OZ 716/19). Z tych wszystkich względów, w tej konkretnej sytuacji, mając na uwadze wynikającą z akt sprawy sytuację finansową oraz zdrowotną skarżącego oraz nakaz płynący ze wskazywanych we wniosku o wstrzymanie decyzji, należało uznać, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu z dnia 26 września 2016 r. nr 149/2016, zasługiwał na uwzględnienie. Przy czym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę w niniejszym składzie, podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, zgodnie z którym wstrzymanie wykonania aktów wydanych lub podjętych w innym postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy jest możliwe dopiero po wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (por. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt I OSK 2773/17; z dnia 7 lipca 2017 r., sygn. akt II OSK 1565/17; z dnia 22 marca 2016 r., sygn. akt II OSK 753/15). W pojęciu sprawy "prowadzonej w granicach tej samej sprawy", o jakiej mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., mieści się natomiast zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu pierwszej instancji wydana w postępowaniu nieważnościowym, jak również objęta wnioskiem o wstrzymanie decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Sosnowcu z dnia 26 września 2016 r. nr 149/2016 wydana w przedmiocie nakazu rozbiórki. Pamiętając, że co do zasady akty wydane w postępowaniu nadzwyczajnym nie nadają się do wykonania, dostrzegając konieczność wstrzymania wykonania decyzji o nakazie rozbiórki i potrzebę uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie, wstrzymano także wykonanie aktów wydanych w granicach sprawy. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i 4 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.