II OSK 1768/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wr 368/21 w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia 25 czerwca 2021 r. nr 684/2021 w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego w związku z niewykonaniem nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, dalej "WSA we Wrocławiu/Sąd I instancji" wyrokiem z 21 stycznia 2022 r., II SA/Wr 368/21 oddalił skargę B. D. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu, dalej "WINB" z 25 czerwca 2021 r. nr 684/2021 w przedmiocie zastosowania wykonania zastępczego w związku z niewykonaniem nakazu rozbiórki. Zaskarżonym postanowieniem WINB utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], dalej "PINB" z 26 maja 2021 r., znak PINB.52.1.2018.2021.P.1(WZ) o zastosowaniu wobec skarżącego wykonania zastępczego, w związku z niewykonaniem obowiązku wynikającego z decyzji PINB z 14 października 2004 r., znak NB/7355/P/SB/1-5/2004 polegającego na rozbiórce samowolnie wybudowanej wiaty zlokalizowanej na działce nr [...] w miejscowości [...]. B. D., dalej "skarżący kasacyjnie" wniósł skargę kasacyjną, w której zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 28 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.) dalej "k.p.a." poprzez uniemożliwienie Z. D. czynnego udziału w postępowaniu oraz nie objęcie jej statusem strony w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji, gdy jest ona właścicielem nieruchomości na prawach wspólności małżeńskiej, przez co posiadała ona interes prawny do udziału w postępowaniu administracyjnym. Mając na uwadze powyższe skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu; zasądzenie od organu na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu - odpisu skróconego aktu małżeństwa - na okoliczność ustalenia, iż pomiędzy B. D. i Z. D. panuje ustrój majątkowej wspólności małżeńskiej; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów - wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 6 września 2018 r., sygn. akt [...], wyroku WSA w Warszawie z 14 września 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 1382/11 i wyroku Sądu Okręgowego w [...] z 8 grudnia 2016 r., sygn. akt [...] - na okoliczność ich treści, w szczególności na okoliczność ustalenia faktu, iż Z. D. jest współwłaścicielem nieruchomości o numerze [...] położonej w miejscowość [...] oraz na okoliczność ustalenia, iż Z. D. powinna również brać udział w postępowaniach administracyjnych w charakterze strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi jednak żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Skarżący kasacyjnie zarzucił wyrokowi naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez pomięcie Z. D. jako strony postępowania administracyjnego. Powyższy zarzut należało uznać za niezasadny. Stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Po pierwsze wskazać trzeba, że podniesiony został zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego, a nie procesowego, zatem powinien być on powiązany z innymi przepisami, czego skarżący kasacyjnie nie uczynił. Przepis art. 28 k.p.a. nie stanowi bowiem samoistnej normy prawnej do uznania danej osoby za stronę postępowania, gdyż ustalenie interesu prawnego lub obowiązku prawnego może nastąpić tylko w związku z normą prawa materialnego. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym jest więc związany z przepisem prawa materialnego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu. Podmiot, dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć (zob. wyrok NSA z 7 marca 2023 r., II OSK 2531/22, LEX nr 3513697, wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., II OSK 883/21, LEX nr 3755571.). Po drugie, tylko podmiot który został pominięty posiada legitymację do podniesienia takiego zarzut. Podkreślenia także wymaga, że uczestnictwo w postępowaniu administracyjnym jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Tylko podmiot, który uznaje, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać (zob. wyrok NSA z 10 maja 2023 r., II OSK 309/22, LEX nr 3588826). Jednocześnie przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać (zob. wyrok NSA z 15 marca 2023 r., II OSK 2055/19, LEX nr 3550159). Wszystkie te aspekty powodują, że nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 28 k.p.a. skoro dotyczył on pominięcia Z. D. i został podniesiony przez inny podmiot, tj. B. D. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.