II OSK 1767/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. WSA Marta Laskowska - Pietrzak (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Sp. z o.o. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1135/19 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 1135/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalił skargę [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], która na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ. U. z 2023 r., poz. 259, dalej jako "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: 1) naruszenie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy na podstawie akt sprawy i poza podniesionymi zarzutami i tym samym przyjęcie, że organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeśli zostało ono wydane z zachowaniem norm określonych w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym oraz nie budzi zastrzeżeń co do rozpoznania choroby, co ma mieć w miejsce w tym przypadku, chociaż z akt postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że istnieje jedynie wysokie prawdopodobieństwo choroby zawodowej, a nie pewność jej istnienia; 2) naruszenie art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie sprawy na podstawie akt sprawy i uznanie, że charakter pracy zawodowej wykonywanej między innymi w spółce [...] Sp. z o.o. w znacznym stopniu obciążał obie kończyny górne, a tym samym z wysokim prawdopodobieństwem mógł spowodować chorobę zawodową chociaż orzecznicy wskazali jedynie na wysokie prawdopodobieństwo jej wystąpienia; 3) naruszenie art. 235¹ Kodeksu Pracy poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie w okolicznościach sprawy, że schorzenie stwierdzone u E. M. należy uznać za chorobę zawodową tj. chorobę, która bezspornie została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca kasacyjnie spółka wniosła o: 1. zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej; ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określoną w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. Spór prawny jaki zaistniał w rozpoznawanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji [...][...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] marca 2019 r. uznał, że prawidłowe było wydanie decyzji na podstawie przepisów art. 235¹ k.p. oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (w dacie wydania zaskarżonej decyzji: Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), dalej także: "rozporządzenie" lub "rozporządzenie RM". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu I instancji jest prawidłowe, a zarzuty kasacyjne nieusprawiedliwione. W pierwszej kolejności rozważyć należy, co do zasady, zarzuty proceduralne. Pamiętać jednak trzeba, że zakres postępowania wyjaśniającego uwarunkowany jest przesłankami materialnoprawnymi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadny jest zarzut naruszenia prawa materialnego, w którym spółka żąda uchylenia wyroku WSA z powołaniem się na naruszenie art. 2351 k.p., które ma polegać na jego niewłaściwym zastosowaniu. Zarzut ten jest chybiony już z racji tego, że w całości bazuje na założeniu o bezzasadnym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji i organy, istnienia choroby zawodowej u pracownicy, gdy w ocenie Spółki brak było podstaw pozwalających stwierdzić bezspornie, że choroba która wystąpiła, ma w istocie swoje źródło (etiologię) w czynnikach szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania. Co więcej, spółka w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreśla, że choroba zawodowa musi być stwierdzona jednoznacznie, a nie z wysokim prawdopodobieństwem. Zgodnie z art. 235¹ k.p., za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w sposób konkretny i szczegółowy określają kompetencje organów inspekcji sanitarnej oraz tryb postępowania w sprawie chorób zawodowych. Wyjaśnić należy, że chorobę zawodową można stwierdzić nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia RM, w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie choroby zawodowej właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W myśl § 8 ust. 2 rozporządzenia RM, jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia RM, lekarz właściwy do orzekania w zakresie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Kluczowym dowodem w sprawie jest Karta oceny narażenia zawodowego, która została sporządzona po przeprowadzonym postępowaniu w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej w dniach 25 lipca 2018 r. i 7 sierpnia 2018 r., w której zawarte jest stwierdzenie, że "(...) pracownik wykonywał pracę w narażeniu na czynniki, które wskazuje się jako przyczynę choroby zawodowej". Powyższe znalazło odzwierciedlenie w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] września 2018 r., w którym stwierdzono, że "(...) szczegółowa analiza narażenia zawodowego pacjentki, która potwierdziła, że wykonywane przez badaną czynności podczas pracy przy produkcji istotnie obciążały obie kończyny górne, a przede wszystkim nadgarstki, doprowadzając do wzrostu ciśnienia w kanale nadgarstka i w konsekwencji do długotrwałego ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, (...) z wysokim prawdopodobieństwem dają podstawy do rozpoznania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka pochodzenia zawodowego". Odnosząc się zarzutu naruszenia art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. wyjaśnić należy, że przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. nie służy kwestionowaniu ustaleń i oceny przyjętego w sprawie stanu faktycznego, ani zwalczaniu wniosków, jakie zostały wyprowadzone przez Sąd z materiału dowodowego sprawy, tymczasem skarżąca spółka powołując się ww. przepisy kwestionuje materialnoprawne przesłanki uznania schorzenia występującego u skarżącej jako choroby zawodowej. Podobnie w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez Sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.