Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1760/23

II OSK 1760/23 - Wyrok NSA z 2026-01-20

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
20 stycznia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 593/23 w sprawie ze skargi P.P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 22 stycznia 2023 r. znak: DOA-WPPOH.612.19.2022.EK.5 w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

1. Wyrokiem z 19 maja 2023 r., VII SA/Wa 593/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie oddalił skargę P.P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ, organ centralny) z 22 stycznia 2023 r. znak: DOA-WPPOH.612.19.2022.EK.5, w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Wójt Gminy [...] pismem z 21 grudnia 2021 r., zwrócił się do Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku (RDOŚ, organ I instancji) o uzgodnienie projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na realizacji nowej zabudowy zagrodowej w gospodarstwie rolnym na działce o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gmina [...]. Po jego rozpatrzeniu organ I instancji postanowieniem z 4 stycznia 2022 r. odmówił uzgodnienia warunków zabudowy dla przedmiotowego zamierzenia inwestycyjnego. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożył P.P. (inwestor) wskazując, że "zadrzewienia śródpolne nie występują na przedmiotowej działce. Występujące na terenie zadrzewienia to plantacja (uprawa) sosny pospolitej sadzonej przez poprzednich właścicieli gruntu (...) w bardzo złym stanie sanitarnym". 2.2. Wyrokując w sprawie VII SA/Wa 593/23 kolejno wskazano, że po rozpatrzeniu powyższego zażalenia GDOŚ powołanym na wstępie postanowieniem z 22 stycznia 2023 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r., Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie RDOŚ. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że sporna inwestycja planowana jest w granicach projektowanego specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Dolina Górnej Rospudy (PLH200022) oraz Obszaru Chronionego Krajobraz "Dolina Rospudy", którego funkcjonowanie reguluje Uchwała Nr XII/90/15 Sejmiku Województwa Podlaskiego z 22 czerwca 2015 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Dolina Rospudy" (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego, 2015, poz. 2118 ze zm., dalej: Uchwała). Organ centralny wyjaśnił, że w niniejszej sprawie istotne było wyjaśnienie, czy planowana inwestycja nie stoi w sprzeczności z regulacjami wynikającymi z utworzenia Obszaru Chronionego Krajobrazu "Dolina Rospudy", zawartymi w Uchwale, wydanej na podstawie ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2022, poz. 916, Uop), w szczególności w kontekście obowiązujących na tym obszarze zakazów związanych z ochroną przyrody. Enumeratywny katalog zakazów obowiązujących na terenie ww. obszaru chronionego został wyartykułowany w § 4 ust. 1 Uchwały. GDOŚ przyjął za słuszne stanowisko organu I instancji wskazujące, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia naruszy zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały, zgodnie z którym na omawianym obszarze chronionym zakazuje się likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. 2.3. W wyroku przywołano dalej, iż GDOŚ wskazał, że zdjęcia lotnicze i satelitarne, a także dane z Banku Danych o Lasach oraz protokół wizji terenowej potwierdzają, że sporny teren porośnięty był drzewostanem sosnowym. Z analizy zdjęć historycznych dostępnych w Google Earth Pro wynika, że część drzew została celowa posadzona, a część najprawdopodobniej stanowiła samosiewki. Organ zaznaczył, że z uwagi na zniszczenie przedmiotu ochrony brak było możliwości zebrania dodatkowych dowodów potwierdzających powyższe ustalenia. Z przeprowadzonych przez organ I instancji oględzin wynika, że zadrzewienia zostały usunięte z terenu przeznaczonego pod zabudowę. W ocenie GDOŚ wycięte zadrzewienia pełniły funkcję przyrodniczą, tj. stanowiły miejsce życia oraz schronienia dla roślin, zwierząt i grzybów. Wpływały korzystnie na migrację zwierząt pomiędzy kompleksami leśnymi, zwiększając różnorodność biologiczną otaczających terenów. W odniesieniu do zarzutów skarżącego organ wskazał, że fakt, iż zadrzewienia posadzone zostały w celu produkcyjnym nie stanowi o tym, iż były one plantacją. GDOŚ zaznaczył, że z uwagi na treść zakazu określonego w § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały, kwestia możliwości wycięcia drzew porastających teren inwestycji została już przesądzona przez ustawodawcę i prawodawcę lokalnego, inkorporującego ustawowy zakaz do Uchwały. W ocenie GDOŚ przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji o warunkach zabudowy nie mógł zasługiwać na pozytywne uzgodnienie, albowiem uzgodnienie warunków zabudowy w przypadku zniszczenia przedmiotu ochrony stanowiłoby legalizację działań naruszających ww. zakaz. 2.4. Sąd przywołał, iż zdaniem organu II instancji usunięcie zadrzewień śródpolnych z przedmiotowego terenu, należy zakwalifikować jako działania niezgodne z zakazem określonym w § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały. Z uwagi na charakter przedmiotowej inwestycji (budynek mieszkalny i gospodarczo-garażowy) w przedmiotowym postępowaniu zastosowania nie mają odstępstwa zawarte w treści ww. zakazu, dotyczące ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Organ II instancji zauważył, że zadrzewienia, które znajdowały się w granicach terenu inwestycji nie zostały bowiem usunięte na potrzeby wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych, wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa, prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym ani realizacji inwestycji celu publicznego. Ponadto zadrzewienia te nie należały do gatunków obcych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 2f Uop. 3.1. Następnie w wyroku wskazano, że skargę na w/w postanowienie GDOŚ do WSA w Warszawie wniósł P.P., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania, według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik skarżącego zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie: 1) art. 7, 77 § 1 i 80 w zw. z art. 138 § 1 "ust. 1" (powinno być "pkt 1" – uwaga Sądu) K.p.a., polegające na niedokonaniu oceny materiału dowodowego w sposób prawidłowy i bezpodstawnym przyjęciu, jedynie w oparciu o treść "projektu decyzji wz", że zadrzewienie na działce [...] znajduje się wśród pól uprawnych, a w związku z tym jest zadrzewieniem śródpolnym, podczas gdy w bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się jezioro, inne zadrzewienia, droga i pojedyncze budynki, a nie pola uprawne; 2) art. 7, 77 § 1 i 80 w zw. z art. 138 § 1 "ust. 1" K.p.a., polegające na niedokonanie prawidłowej oceny materiału dowodowego, poprzez uznanie, że przedmiotowy drzewostan nie jest plantacją, jedynie w oparciu o fakt dokonania zgłoszenia zamiaru wycinki drzew przez skarżącego z pominięciem pozostałego materiału dowodowego; 3) § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały, polegające na błędnym przyjęciu, że wycinka części drzew, przy pozostawieniu większości drzewostanu, stanowi likwidację lub niszczenie tego drzewostanu; 4) § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały, poprzez błędne uznanie, że każde zadrzewienie, bez względu na jego cechy charakterystyczne i cel stanowi zadrzewienie śródpolne, mimo że zadrzewienia śródpolne powinny cechować się, m.in. różnorodnością gatunków i luźniejszą więźbą. 3.2. W uzasadnieniu skargi starano się rozwinąć powyższe zarzuty. 3.3. Dalej w wyroku VII SA/Wa 593/23 przywołano, że w odpowiedzi na skargę GDOŚ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. 4.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie skargę oddalił. 4.2. W motywach orzeczenia sąd pierwszej instancji w pierwszej kolejności stwierdził, że prawidłowość kwalifikacji przez GDOŚ zadrzewień występujących na działce inwestycyjnej, jako podlegających ochronie zadrzewień śródpolnych, nie budzi wątpliwości. Sąd wojewódzki przychylił się do stanowiska judykatury, która wskazuje, że uwzględnienie aktualnego stanu zagospodarowania wskazanej działki inwestycyjnej, a który to stan jest bez wątpienia wynikiem powzięcia czynności niezgodnych z dyspozycją § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały i wynikającego z tego przepisu zakazu likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, stanowiłoby niedopuszczalna legalizację sprzecznych z prawem działań właściciela działki. Niezaakceptowane przez organy ochrony środowiska usunięcie drzew i krzewów z terenu inwestycji, wbrew zakazowi wynikającemu z przywołanej Uchwały, nie mogło wiec stanowić podstawy dla dokonywania oceny możliwości uzgodnienia zamierzonego przedsięwzięcia. 4.3. Wobec ustalenia, że projekt decyzji o warunkach zabudowy narusza zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały, przy braku możliwości zastosowania odstępstw od tego zakazu wynikających z § 4 ust. 1a Uchwały, sąd a quo ocenił za zgodne z prawem stanowisko organów o odmowie uzgodnienia przedłożonego projektu decyzji o warunkach zabudowy. 5.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł skarżący, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając tenże wyrok w całości. 5.2. Na podstawie art. 174 pkt 2 "p.p.s.a." (strona skarżąca kasacyjnie nie wyjaśnia użytego skrótu, przyjdzie jednak przyjąć, - uwzględniając także datę wniesienia środka odwoławczego – że chodzi o ustawę z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2023, poz. 259, Ppsa – uwaga Sądu), sformułowano zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 w zw. z art. 138 § 1 "ust. 1" (winno być "pkt 1" – uwaga Sądu) K.p.a., polegające na oddaleniu skargi w związku z błędnym przyjęciem, że organ podjął wszelkie dostępne dla niego środki dla ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz, że dokonana została przez organ prawidłowa ocena materiału dowodowego, która dawała podstawę do uznania, że zadrzewienie na działce [...] znajduje się wśród pól uprawnych, a w związku z tym jest zadrzewieniem śródpolnym, podczas gdy w bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się jezioro, inne zadrzewienia, droga i pojedyncze budynki, a nie pola uprawne; 2) art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 w zw. z art. 138 § 1 "ust. 1" (winno być "pkt 1" – uwaga Sądu) K.p.a., polegające na oddaleniu skargi w związku z błędnym przyjęciem, że dokonana została prawidłowa ocena materiału dowodowego, prowadząca do uznania, że przedmiotowy drzewostan nie jest plantacją, gdyż nie jest nastawiony obecnie na osiągnięcie celu gospodarczego i nie jest poddawany zabiegom pielęgnacyjnym; 3) art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 Ppsa, polegające na nierozpoznaniu wszystkich zarzutów skargi podczas, gdy rozpoznanie tych zarzutów miało istotne znaczenie dla oceny prawidłowości zaskarżonej "decyzji". 5.3. Na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa, zarzucono naruszenie prawa materialnego: 1) § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały polegające na błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że wycinka części drzew, przy pozostawieniu większości drzewostanu, stanowi likwidację lub niszczenie tego drzewostanu; 2) § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że każde zadrzewienie, bez względu na jego cechy charakterystyczne, cel, stanowi zadrzewienie śródpolne, mimo że zadrzewienia śródpolne powinny cechować się m.in. różnorodnością gatunków i luźniejszą więźbą; 3) § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały poprzez błędną subsumpcję polegającą na przyjęciu, że otoczenie działki [...] stanowią działki wykorzystywane rolniczo, co przesądza o śródpolnych charakterze zadrzewienia, podczas gdy nieruchomości sąsiednie nie są wykorzystywane rolniczo. 5.4. Z uwagi na powyższe zarzuty strona skarżąca kasacyjnie wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie, w przypadku uznania przez sąd, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona - o przekazanie sprawy do WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto, wniesiono o rozpoznanie skargi na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, według norm prawem przepisanych. 5.5. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną brak jest jakichkolwiek dowodów na to, że działka inwestycyjna jest wykorzystywana rolniczo, jak twierdził sąd pierwszej instancji. Również tereny bezpośrednio do niej przyległe i znajdujące się w najbliższym otoczeniu nie są wykorzystywane rolniczo. Przede wszystkim sam fakt sklasyfikowania w ewidencji gruntów dz. nr [...] jako użytku rolnego nie przesądza, że jest ona wykorzystywana rolniczo. Co więcej, w materiale dowodowym sprawy brak jest informacji z ewidencji gruntów o charakterze użytków odnośnie działek sąsiednich. Tym samym w przekonaniu skarżącego kasacyjnie, WSA w Warszawie błędnie uznaje, że na podstawie sklasyfikowania dz. ew. [...] jako rolnej i zdjęć, w oparciu o które sąd ocenił, że otoczenie działki stanowią łąki i tereny zadrzewione, działka znajduje się pośród terenów wykorzystywanych rolniczo, tj. wśród pól przeznaczonych do uprawy. 5.6. Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2026 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącego kasacyjnie popierał skargę kasacyjną w całości wraz z zarzutami i wnioskami w niej zawartymi. Przyznał, że oczywiście omyłkowo przedmiot skargi został określony jako "decyzja", a ma być "postanowienie", zaś używane skrótowce "p.p.s.a." i "kpa" oznaczają odpowiednio ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Ppsa) i Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 Ppsa, a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 Ppsa, które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza ograniczenie tejże kontroli wyłącznie do tych zarzutów, które expressis verbis zostały podniesione w środku zaskarżenia. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego. 6.2. Zarzut naruszenia art. 151 Ppsa tylko wówczas okazałby się usprawiedliwiony, gdyby trafne były z kolei zarzuty naruszenia przepisów dopełnienia, a to oznaczonych przepisów K.p.a., sformułowanych w poszczególnych podstawach kasacyjnych. Przepis art. 151 Ppsa ma naturę ogólną i wynikową, oznaczającą formę orzekania wyrokiem, gdy sąd administracyjny nie uznaje skargi za uzasadnioną w całości lub w części. 6.3. Niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 "ust. 1" K.p.a. Przywołanie w podstawie kasacyjnej "art. 138 § 1 ust. 1" K.p.a. jest oczywiście wadliwie, co trafnie podniesiono w odpowiedzi Spółki na skargę kasacyjną. Przyjdzie jednak uznać takie określenie jednostki redakcyjnej K.p.a. jako oczywistą omyłkę pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, albowiem istotnie w cyt. ustawie art. 138 § 1 nie dzieli się dalej na ustępy, a jedynie na punkty. W rzeczywistości chodzi więc o zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., który jest również tzw. przepisem wynikowym, traktującym o tym, jakie rozstrzygnięcie podejmuje organ odwoławczy, gdy utrzymuje w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję, stosowany odpowiednio do spraw z zażalenia (art. 144 K.p.a.). Powołane w ramach tej podstawy kasacyjnej pozostałe przepisy K.p.a. określają obowiązki organów administracji publicznej w ramach administracyjnego postępowania dowodowego. Dlatego też dla skuteczności takiego zarzutu niezbędne jest wykazanie jakie okoliczności faktyczne nie zostały ustalone w toku postępowania, jakie dowody nie zostały ocenione przez organ prawidłowo i jakie tego typu uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Treść zarzutów, które skarżący kasacyjnie stawiają zaskarżonemu wyrokowi, sprowadza się w istocie do zakwestionowania stanowiska wyrażonego przez organy obu instancji i zaaprobowanego przez sąd wojewódzki, co do braku zgodności planowanej inwestycji z regulacjami wynikającymi z utworzenia Obszaru Chronionego Krajobrazu "Dolina Rospudy", zawartymi w Uchwale, wydanej na podstawie Uop, w szczególności w kontekście obowiązujących na tym obszarze zakazów związanych z ochroną przyrody. 6.4. Trafnie zaznaczył GDOŚ i zaakceptował sąd pierwszej instancji, że inwestycja, której dotyczy projekt decyzji o warunkach zabudowy, planowana jest na działce o nr ew. [...] położonej w obrębie [...], gmina [...], w granicach projektowanego specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Dolina Górnej Rospudy (PLH200022) oraz Obszaru Chronionego Krajobraz "Dolina Rospudy", którego funkcjonowanie reguluje Uchwała. Zdaniem Sądu Naczelnego, rację mają również organy ochrony środowiska, i w ślad za nimi sąd pierwszej instancji twierdząc, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia narusza zakaz określony w § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały. Co się zaś tyczy uznania spornych zadrzewień za "zadrzewienia śródpolne", to wnioski takie wynikają choćby z zapisów projektu decyzji o warunkach zabudowy, gdzie wskazano że "na działce o nr ew. [...] o powierzchni 1,1578 ha występują użytki rolne, oznaczone symbolami: RV, RVI, PsVI (...). Inwestycja zlokalizowana jest na gruntach rolnych częściowo zadrzewionych" (pkt 10 ust. 4 projektu decyzji). Powyższe potwierdza również otoczenie terenu inwestycji, które stanowi łąki i teren zadrzewione. Nadto, wbrew temu co podnosi skarżący kasacyjnie, fakt, że zadrzewienia posadzone zostały w celu produkcyjnym nie stanowi o tym, że były one plantacją. Z historycznych zdjęć satelitarnych ogólnodostępnych w Google Earth Pro wynika, że część z drzew została na analizowanym terenie posadzona, a cześć najprawdopodobniej stanowi samosiewki. W ocenie organu skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających, że zadrzewienia zlokalizowane na działce o nr ew. [...] stanowiły plantację. Fakt, że usunięte zadrzewienia nie stanowiły plantacji potwierdza również zezwolenie na wycinkę wydane przez Wójta, które nie jest wymagane dla drzew zlokalizowanych na plantacji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedłożony projekt decyzji o warunkach zabudowy Nr BIO.6730.49.2021.AP był sprzeczny z zakazem określonym w § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały i jednocześnie nie było możliwe zastosowanie odstępstw od tego zakazu. 6.5. Za niezasadne należało także uznać zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 134 § 1 Ppsa w zw. z art. 141 § 4 tej ustawy. Zgodnie z art. 141 § 4 Ppsa uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że jedynie niezajęcie przez sąd pierwszej instancji stanowiska co do zarzutów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, może prowadzić do stwierdzenia, że doszło do istotnego naruszenia art. 141 § 4 Ppsa, co z kolei mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego wyroku z tego powodu (por. np. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., II OSK 1683/17; LEX nr 2679273). Nadto wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 Ppsa zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. Z kolei art. 134 § 1 Ppsa stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzyganie "w granicach danej sprawy", o jakim mowa w przywołanym przepisie oznacza jedynie to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Brak związania zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada wzorcowi formalnemu określonemu w art. 141 § 4 Ppsa, pozwalając na odtworzenie toku myślowego sądu i kontrolę instancyjną orzeczenia. Sąd I instancji dokonał także prawidłowej kontroli sprawy, w jej granicach, mając na uwadze, że nie jest on związany ani zarzutami, ani podstawą prawną. Sformułowanie zarzutów i ich uzasadnienie w omawianym zakresie nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 Ppsa nie można skutecznie kwestionować dokonanej przez sąd wojewódzki oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez ten sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. Okoliczność zaś, że stanowisko zajęte przez sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej. 6.6. Naczelny Sąd Administracyjny nie uznaje również, by zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. przepisu § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały. Jak słusznie wyjaśniał GDOŚ "przez likwidację zadrzewienia" należy rozumieć wycinkę drzew i krzewów stanowiących owo zadrzewienie. Natomiast przez niszczenie zadrzewienia należy rozumieć zmniejszenie liczby drzew i krzewów stanowiących zadrzewienie. Dopuszczalne jest zmniejszenie liczby drzew i krzewów, jeśli działanie takie jest wykonywane w ramach prac pielęgnacyjnych związanych z utrzymaniem zadrzewień w należytym stanie" (podobnie: prawomocny wyrok WSA w Warszawie z 11 kwietnia 2022 r., VII SA/Wa 440/22, LEX nr 3354578). W takiej sytuacji uznać należy, że działania przeprowadzone przez inwestora w granicach terenu inwestycji polegały na niszczeniu zadrzewień, co stoi w sprzeczności z zakazem zawartym w § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały, zgodnie z którym na omawianym obszarze chronionym zakazuje się likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych, jeżeli nie wynikają one z potrzeby ochrony przeciwpowodziowej i zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Z pewnością przeprowadzonych prac nie można – jak chciałaby tego strona skarżąca kasacyjnie – uznać za prace pielęgnacyjne, które miałyby polegać m. in. na przerzedzeniu drzew w celu zapewnienia im dostępu do światła i możliwości prawidłowego rozwoju. Powyższe działania miały na celu całkowite usunięcie drzew z części terenu inwestycji tj. ich zniszczenie umożliwiające zarazem posadowienie obiektów budowlanych. Zgodnie ze stanowiskiem organów, które Sąd Naczelny w całości aprobuje, na zadrzewienie śródpolne na działce nr ew. [...] wskazują ogólnodostępne zdjęcia lotnicze i satelitarne (https://www.geosenwis.gdos.gov.pl oraz Google Earth Pro), na których widoczny jest drzewostan jak również dane z Banku Danych o Lasach (https://www.bdl.lasy.qov.pl/portal/mapy). Także protokół z wizji terenowej wykonanej w ramach zgłoszenia o wycinkę drzew, przekazany przez Wójta Gminy [...] potwierdza, że sporny teren porośnięty był drzewostanem sosnowym. Z analizy zdjęć historycznych dostępnych w Google Earth Pro wynika, że część drzew została celowa posadzona, a część najprawdopodobniej stanowiła samosiewki. Zgodnie z art. 5 pkt 27 Uop przez zadrzewienia rozumie się pojedyncze drzewa, krzewy albo ich skupiska niebędące lasem w rozumieniu ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach lub plantacją wraz z terenem, na którym występują, i pozostałymi składnikami szaty roślinnej tego terenu. Jako zadrzewienia śródpolne należy uznać z kolei takie, które znajdują się wśród pól, niezależnie czy pochodzą z planowanych nasadzeń, czy wyrosły jako samosiewki, a także bez względu na fakt, czy znalazło to odzwierciedlenie w ewidencji gruntów. W związku z powyższym, sam teren na którym występują zadrzewienia, jak i pozostałe składniki szaty roślinnej, są chronione ww. zakazem określonym w § 4 ust. 1 pkt 2, którym wprowadzono na obszarze chronionego krajobrazu zakaz likwidowania i niszczenia zadrzewień śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych. Na gruncie niniejszej sprawy projekt decyzji o warunkach zabudowy zezwala na zabudowę działki, gdzie zadrzewienia, które pełniły funkcje przyrodniczą zostały usunięte z terenu, co w sposób oczywisty kolidowało z powyższym zakazem. Zatem, usunięcie tych zadrzewień spowodowało złamanie zakazu obowiązującego w obszarze chronionego krajobrazu. Trzeba mieć na uwadze, że zadrzewienia śródpolne, przydrożne i nadwodne, o których mówi § 4 ust. 1 pkt 2 Uchwały, mogą zostać usunięte tylko, jeżeli jest to konieczne dla ochrony przeciwpowodziowej, zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego lub wodnego lub budowy, odbudowy, utrzymania, remontów lub naprawy urządzeń wodnych. Nie zostały one również usunięte na potrzeby wykonywania zadań wynikających z planu ochrony, zadań ochronnych lub planu zadań ochronnych, wykonywania zadań na rzecz obronności kraju i bezpieczeństwa państwa, prowadzenia akcji ratowniczej oraz działań związanych z bezpieczeństwem powszechnym ani realizacji inwestycji celu publicznego. Ponadto zadrzewienia te nie należały do gatunków obcych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 120 ust. 2f Uop. Jeżeli natomiast nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych okoliczności (a co ma miejsce w niniejszej sprawie), usunięcie drzew i krzewów śródpolnych, przydrożnych i nadwodnych jest zabronione. Nadto, nawet jeżeliby przyjąć, jak to podnosi skarżący w złożonej skardze kasacyjnej, że działki sąsiednie nie są aktualnie wykorzystywane rolniczo, nie wyklucza to istnienia na nieruchomości skarżącego zadrzewień śródpolnych w rozumieniu uchwały krajobrazowej. O kwalifikacji zadrzewień decydują ich cechy oraz funkcja w krajobrazie, a nie sposób użytkowania gruntów sąsiednich. Z przepisów Uchwały nie wynika, aby dla bytu zadrzewienia śródpolnego, otaczające je "pola" miały mieć charakter "pola uprawnego". Zebrany materiał dowodowy potwierdza istnienie na działce skarżącego zadrzewień objętych ochroną. Planowana zabudowa zagrodowa doprowadziła do ich likwidacji, co pozostaje w sprzeczności z zakazem wynikającym z Uchwały. Organ uzgadniający był zatem zobowiązany do odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczność, że inwestycja ma charakter zabudowy zagrodowej nie uchyla obowiązywania w obszarze planowanej inwestycji przepisów dotyczących ochrony przyrody. Na konieczność respektowania zamieszczonych w aktach prawa miejscowego oznaczonych zakazów celem ochrony wskazuje judykatury (por. np. wyrok NSA z 5 lipca 2017 r., II OSK 1894/16 (CBOSA.nsa.gov.pl). 7. Skoro skarga kasacyjna pozbawiona była usprawiedliwionych podstaw, orzeczono jak w sentencji, o jej oddaleniu po myśli art. 184 Ppsa.

Informacje o sprawie

Data wpływu
18 sierpnia 2023
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Sędziowie
Paweł Miładowski Piotr Broda Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny