II OSK 1714/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku D. W. o wstrzymanie wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 30 lipca 2025 r. nr. ... w sprawie ze skargi kasacyjnej D. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Bk 1861/25 oddalającego skargę D. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 26 września 2025 r. nr ... w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych postanawia: wstrzymać wykonanie decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 30 lipca 2025 r. nr. ...

Wyrokiem z dnia 19 lutego 2026 r. sygn. akt II SA/Bk 1861/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę D. W. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 26 września 2025 r. nr ... w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. W skardze kasacyjnej D. W. zawarł wniosek o wstrzymania wykonania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 lipca 2025 r. nr. ... W uzasadnieniu wniosku zaznaczył, że upłynął już wskazany w decyzji termin wykonania obowiązku - 30 listopada 2025 roku. Skarżący winien zatem nałożone obowiązki wykonać, mimo że kwestionuje ich zasadność w niniejszym postępowaniu sądowym. Skarżący kwestionuje także powyższy termin wykonania obowiązków jako błędnie wyznaczony i zbyt krótki. Jednocześnie zaakcentował, że wykonanie wskazanych w decyzji robót budowlanych stwarza niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Wykonanie tych robót oznacza bowiem fizyczny demontaż (rozkucie, rozbiórkę) płyty balkonowej oraz okien i drzwi, a w miejsce powstałych otworów okiennych i drzwiowych wstawienie (wmurowanie) materiału przepuszczającego światło jak luksfery, cegły szklane lub inne przeszklenie. Zdaniem skarżącego oznacza to głęboką ingerencję w konstrukcję budynku, naruszenie jego integralności i zmianę istniejącego od blisko 20 lat stanu rzeczy. Po wykonaniu prac rozbiórkowych, przywrócenie dotychczasowego stanu rzeczy będzie niemożliwe, szczególnie w zakresie wiszącej płyty balkonowej wykonanej z żelbetu, która przecież musi być wykonana na prętach zbrojeniowych odpowiednio zakotwionych w betonie stropu, w którym jest ona zamocowana. Po usunięciu istniejących prętów zbrojeniowych nie będzie możliwe ich powrotne zamontowanie - zostaną nieodwracalnie ucięte. Ponowny montaż jakiejkolwiek płyty balkonowej wiązałby się z koniecznością głębokiej ingerencji w strop budynku, co w 20-letnim budynku mogłoby prowadzić do katastrofy budowlanej. Wskazując na powyższe okoliczności skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. W niniejszej sprawie decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 30 lipca 2025r. nakazano inwestorowi - D. W. w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych na budynku mieszkalnym jednorodzinnym umiejscowionym na działce nr geod. ..., do stanu zgodnego z prawem, wykonać w terminie do dnia 30 listopada 2025 r. określone czynności i roboty budowlane w ścianie budynku w odległości 1,6 m od strony działki nr geod. ... tj.: demontaż płyty balkonowej, demontaż okien i drzwi balkonowych, zamontowanie luksferów w powstałych otworach okiennych i drzwiowych. Z kolei decyzją z 26 września 2026 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpatrzeniu odwołania D. W. uchylił powyższą decyzję w części pkt 3, dotyczącego zobowiązania do wypełnienia istniejących otworów okiennych i drzwiowych od strony działki nr ew. gr. ... luksferami i orzekł, aby istniejące otwory okienne i drzwiowe wypełnić materiałem przepuszczającym światło takim jak: luksfery, cegły szklane lub inne przeszklenie, przy czym klasa odporności ogniowej wypełnień nie powinna być niższa niż E30, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wstępnie wskazać należy, że decyzja organu pierwszej instancji stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. może być przedmiotem wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Zawarty w tym przepisie zwrot "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a., który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i art. 135 p.p.s.a., które regulują zakres sądowej kontroli. Przepis art. 135 p.p.s.a. stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W związku z tym, dyspozycją art. 61 § 3 p.p.s.a. objęte są zarówno akty wydane w postępowaniu administracyjnym w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli (por. postanowienie NSA z 6 lipca 2023 r. II OZ 400/23 oraz wskazane tam orzecznictwo: postanowienia z 6 października 2021 r., II OZ 673/21; 3 lutego 2015 r., I OZ 54/15; z 12 sierpnia 2014 r., II FSK 2098/14). Rozpoznając wniosek o ochronę tymczasową w przedmiocie decyzji nakazującej wykonanie określonych robót budowlanych, nie chodzi o ocenę, czy nałożony obowiązek jest zasadny, czy też nie, ale o ocenę, czy może powstać znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wywołane wykonaniem decyzji, jeżeli okazałoby się, że w wyniku uwzględnienia skargi określone roboty nie muszą być wykonane. Słusznie podniesiono we wniosku, że demontaż płyty balkonowej, demontaż okien i drzwi balkonowych oraz wypełnienie niniejszych otworów materiałem przepuszczającym światło, ze swojej istoty, wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. W sprawach budowlanych, w których zazwyczaj chodzi o budowę lub rozbiórkę obiektu lub jego części, trwałe skutki wykonania decyzji administracyjnych są w istocie nieuniknione. Tak też mogłoby być w przypadku wykonania przez stronę skarżącą przedmiotowej decyzji. Niewątpliwie charakter nakazanych robót budowlanych skutkowałby koniecznością znacznych nakładów w celu ich wykonania i ewentualnie późniejszego przywrócenia stanu poprzedniego. Mając na uwadze zebrany w aktach materiał dowodowy, należało przyjąć, że zasadne w rozpoznawanej sprawie będzie zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania wskazanej we wniosku decyzji. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 193 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a.