Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1713/22

Wyrok NSA z 12 grudnia 2023 r., II OSK 1713/22 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
12 grudnia 2023
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Dnia 12 grudnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 55/22 w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 13 października 2021 r., nr ZOA-VI.7721.25.2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Lu 55/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę L. P. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Lublinie z 13 października 2021 r., znak: ZOA-V.7721.25.2021, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w Białej Podlaskiej z dnia 24 sierpnia 2021 r., znak: PINB-SIO/7355/6/20, nakazującej na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej "P.b.", skarżącej rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej – domu letniskowego o wymiarach 5,30 m x 7,80 m na działce nr [...] położonej w K. w gminie T.. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 2 i nast. P.b. przez błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że skarżącej legalizację ww. samowoli budowlanej uniemożliwia brak zgodności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego przyjętego uchwałą nr [...] Rady Gminy T. z [...] grudnia 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Lubelskiego [...]), polegający na braku zachowania odległości 30 metrów od ściany lasu, podczas gdy prawidłowa ocena dokonana przez WSA w Lublinie wyrokiem o sygn. akt II SA/Lu 386/20 wskazuje, że w przypadku wszystkich działek położonych na terenie zabudowy jednorodzinnej mieszkaniowej – a więc również na działce stanowiącej własność skarżącej L. P. nr [...] – oznaczonym 104 MN ograniczenie zachowania 30 metrów odległości od ściany lasu nie obowiązuje, co prowadzi do odpadnięcia zarzutu tejże niemożliwości legalizacji samowoli budowlanej (w świetle art. 48 ust. 2 i nast. P.b.) z powodu niezachowania odległości 30 metrów od ściany lasu, a poprzez to skutkujące niezgodnością usytuowania samowolnie wzniesionego obiektu na działce o nr [...] z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na niedostrzeżeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, że: a) zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji naruszyły normy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem także przez WSA w Lublinie zaskarżonym wyroku, że przedmiotowy budynek został zrealizowany z istotnymi odstępstwami od planu zagospodarowania przestrzennego, tj. niezachowania odległości 30 m podczas gdy organ nadzoru wyrokiem o sygn. akt II SA/Lu 386/20 z dnia 8 października 2020 r. orzekł, iż ograniczenie w zakresie odległości budynków od lasu nie stanowi przeszkody w ich zagospodarowaniu co prowadzi do uchylenia nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego położonego na działce nr 8/1; b) wypełnione zostały przesłanki do stwierdzenia w okolicznościach zaskarżonego postępowania nieważności decyzji WINB z 13 października 2021 r., nr ZOA-VL7721.25.2021, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa bo utrzymującej w mocy decyzję PINB w Białej Podlaskiej z 24 sierpnia 2021 r., znak PINB-SIO/7355/6/20, obarczoną wadą nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 156 § 1 pkt 2 i 7 K.p.a.; ewentualnie, z ostrożności procesowej na wypadek nieuznania przez Sąd, iż powyższe niedostrzeżenie stanowiące naruszenie prawa miało charakter rażący stwierdzenie, iż zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji WINB w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.; c) niestwierdzenie nieważności decyzji PINB w Białej Podlaskiej poprzedzającej zaskarżoną decyzję WINB jako wydanej w oparciu o istotne naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego niedopuszczalnych z punktu widzenia prawidłowej legislacji i bezpieczeństwa prawnego, co oznaczałoby, że dla działki nr [...], choć objętej planem miejscowym, nie ma żadnego przeznaczenia pomimo to niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 2 i w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ab initio K.p.a. oraz w zw. z art. 135 p.p.s.a. ustanowionych na taką okoliczność; d) pominiecie istotnej okoliczności, iż rzekomo niedopuszczalna zdaniem organu odległość 30 metrów powstała dopiero po uchwaleniu planu zagospodarowania przestrzennego z dnia 22 grudnia 2003 r., zgodnie z uproszczonym Planem Urządzenia Lasu Obrębu K., który obowiązuje od 1 stycznia 2017 r. Wskazując na wyrok NSA z 24 października 2000 r., sygn. akt V SA 613/00, na podstawie art. 8 ust. 2 oraz art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wniesiono także o stwierdzenie, że w zakresie wskazanym w skardze uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem prawa, tj. art. 7 i art. 32 Konstytucji RP, art. 140 K.c. w związku z art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 80 poz. 717 ze zm.), zwanej dalej "u.z.p". Naruszenie to przejawiało się w przekroczeniu przez Radę Gminy władztwa planistycznego polegającego na ustaleniu zasad zagospodarowana dla działki nr [...] (nr [...] także) stanowiących własność skarżącej L. P. w taki sposób, że ich zastosowanie uniemożliwia realizację funkcji określonej w uchwale dla tej działki, co miało istotny wpływ na oddalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia 13 października 2021 r., nr ZOA-VL7721.25.2021 w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Ze względu na powyższe mając na względzie kognicję Naczelnego Sądu Administracyjnego obejmującą możliwość niezastosowania in concreto przepisu niezgodnego z treścią normy konstytucyjnej, wniesiono o niezastosowanie in concreto uchwały nr [...] Rady Gminy T. z dnia [...] grudnia 2003 r. w sprawie uchwalenia zmian miejscowego planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego Gminy T., w zakresie postanowień dotyczących działki o numerze ewidencyjnym nr [...] w szczególności § 4 pkt 17 lit. j wykluczającego realizację budynku w odległości mniejszej niż 30 m od ściany lasu. Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej wyrok WSA w Lublinie o sygn. akt II SA/Lu 386/20 dotyczy wyłącznie stanu prawnego innej działki, a także innego terenu, bo o symbolu "104 MN". Wydając ten wyrok Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał na istniejącą sprzeczność pomiędzy zapisami planu ustalającymi sposób zagospodarowania tej innej działki, i że sprzeczność ta występuje jedynie w odniesieniu do tej innej działki, z uwagi na jej specyficzne wymiary. Brak jest podstaw do twierdzenia, że ww. wyrok dotyczy także działki należącej do skarżącej. Skarżąca nadto nie wykazała aby podjęła próbę zaskarżenia planu miejscowego w zakresie dotyczącym jej nieruchomości. W okolicznościach niniejszej sprawy organy nadzoru budowlanego na etapie postępowania administracyjnego dotyczącego samowoli budowlanej nie są uprawnione do oceny legalności planu miejscowego. Tym samym Sądy Administracyjne oceniające legalność decyzji o nakazie rozbiórki w tego rodzaju postępowaniu z uwagi na "granice sprawy" nie są także uprawnione do oceny legalności planu miejscowego. Z uwagi na zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 K.p.a. oraz art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i art. 1 p.p.s.a.), zarówno organy administracyjne, jak i sądy administracyjne mogą działać tylko na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Do źródeł prawa należą też akty prawa miejscowego – obowiązujące miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). W głównej mierze argumentację skargi kasacyjnej należy oceniać zatem w kategoriach postulatów skierowanych do lokalnego normodawcy, jednak tego rodzaju argumentacja nie może w niniejszej sprawie stanowić skutecznej podstawy do podważenia obowiązywania planu miejscowego, który w odniesieniu do nieruchomości skarżącej, znajdującej na terenie o symbolu "20 MR", wyklucza realizację budynków w odległości mniejszej niż 30 metrów od ściany lasu (istniejącego lub przewidzianego w planie miejscowym) – z wyjątkiem ul. [...] w K. – § 4 pkt 17 lit. j planu miejscowego. W okolicznościach sprawy obiekt budowlany skarżącej jest usytuowany w odległości 15,70 m od ściany lasu znajdującej się na sąsiedniej działce nr [...]. Dlatego wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej w sprawie zasadnie oceniono, że legalizację ww. samowoli budowlanej uniemożliwia brak zgodności z ustaleniami obowiązującego planu miejscowego z tego powodu, że zrealizowany budynek letniskowy nie zachowuje odległości 30 metrów od ściany lasu. Ponadto w ramach argumentacji skargi kasacyjnej skarżąca nie wykazała aby z uwagi na ustalenia planu miejscowego i szerokość jej działki niemożliwym było zrealizowanie zabudowy w innym miejscu działki, w tym poprzez przeniesienie budynku w inne miejsce, tj. od strony sąsiedniej działki nr [...]. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 48 ust. 2 i nast. P.b. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jeśli zaś chodzi o wskazywane w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, należy wskazać, że w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej nie wskazują żadnego przepisu procedury sądowoadministracyjnej, którego naruszenia miałby dopuścić się Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku. W tym miejscu należy wskazać, że sądy administracyjne orzekają na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi, a nie – przepisów K.p.a. Już chociażby z tej przyczyny zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego – jako błędnie sformułowane – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Poza tym wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji wyrokując uwzględnił treść ww. wyroku o sygn. akt II SA/Lu 386/20, jak i inny wyrok, ustalając, że w wyniku tych wyroków nie stwierdzono nieważności § 4 pkt 17 lit. j planu miejscowego, ustanawiającego normę odległościową 30 m od ściany lasu, odnoszącą się m.in. do działki skarżącej. Ponadto w sprawie prawidłowo uwzględniono obowiązujący stan prawny i istniejący stan faktyczny na datę wydania zaskarżonej decyzji, a więc i plan miejscowy i plan urządzenia lasu. Dla wydania w okolicznościach niniejszej sprawy decyzji administracyjnej nie mają znaczenia zaszłości historyczne dotyczące lasu. Organy administracyjne z uwagi na obowiązującą zasadę legalizmu są obowiązane uwzględnić stan prawny na datę wydania zaskarżonej decyzji. W tym zaś zakresie skarżąca nie wykazała aby aktualnie granica lasu przebiegała w innym miejscu niż to wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym aby normy planistyczne odnosiły się do jakiegoś innego przebiegu "ściany lasu". W omawianym zakresie nie można doszukać się uchybień w zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, a tym bardziej aby zaskarżona decyzja o nakazie rozbiórki została obarczona którąś z wad nieważności z art. 156 § 1 K.p.a. Dlatego zarzuty naruszenia prawa procesowego nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Odnośnie do wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o stwierdzenie niezgodności planu miejscowego z Konstytucją, należy wskazać, że na poziomie oceny konstytucyjności możliwości ingerowania przez normy planistyczne w prawo własności, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie występuje wskazywana przez skarżącą niezgodność z Konstytucją. W żadnym wypadku usprawiedliwienia odstąpienia od obowiązywania norm planistycznych nie mogą stanowić art. 7 i art. 32 Konstytucji RP, art. 140 K.c. w związku z art. 3 i art. 4 u.z.p., tym bardziej w kontekście obowiązywania zasady praworządności. Zasadniczo normy planistyczne do doskonały przykład tego w jaki sposób dopuszczalne jest ograniczanie prawa własności, w tym prawa do zabudowy. Prawo własności nie jest prawem absolutnym i może doznawać licznych ograniczeń. Jest to zaś w głównej mierze istota zagadnienia prawnego dotyczącego planowania i zagospodarowania przestrzennego. Artykuł 21 ust. 2, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 3 Konstytucji RP dopuszczają możliwość ograniczenia prawa własności. Natomiast współkształtowanie przez normy prawa administracyjnego, w tym z zakresu planowania przestrzennego, treści prawa własności stanowi przewidziane w art. 140 K.c. przedmiotowe ograniczenie w sposobie wykonywania tego prawa – poddanie korzystania z nieruchomości rygorom wynikającym z treści wymogów planu miejscowego. Właściciel powinien mieć na względzie to, że ochrona przyznawana istniejącym stosunkom własnościowym (wynikająca z art. 21 ust. 1 Konstytucji RP) nie ma charakteru bezwzględnego, ponieważ obowiązujący system prawny wcale nie nadaje pierwszeństwa prawu własności nad innymi wartościami takimi jak: rozwój społeczno-gospodarczy państwa, wymagania ładu przestrzennego, czy też wymagania ochrony środowiska, w tym ochrony gruntów leśnych. Poza tym żaden właściciel nieruchomości, planując wykorzystanie swojej nieruchomości, określoną zabudowę, inwestycję, rodzaj działalności gospodarczej, nie ma zagwarantowanej przepisami prawa określonej możliwości zmiany otoczenia, które z uwagi na istniejące uregulowania prawne nie powinno ulegać zmianom. Ponadto należy skarżącej wskazać, że rozwiązania normatywne – w odniesieniu do ograniczenia skarżącej jej prawa własności – przewidują możliwość ochrony prawnej. To jednak od skarżącej zależy, czy i w jakim zakresie skorzysta z przysługujących jej uprawnień (np. zaskarżenia planu miejscowego w części dotyczącej jej nieruchomości). Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

Informacje o sprawie

Data wpływu
4 sierpnia 2022
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Sędziowie
Jan Szuma Paweł Miładowski /sprawozdawca/ Wojciech Mazur /przewodniczący/

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny