II OSK 1687/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 12/21 w sprawie ze skargi M. H. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia posterowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 12/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.H. uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (zwanego dalej: WINB) z dnia [...] października 2020 r. nr [...] oraz zasądził od WINB na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Poddanym kontroli Sądu I instancji postanowieniem WINB, po rozpatrzeniu zażalenia K.H., uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ś. (zwanego dalej: PINB) z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] października 2019 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie WINB narusza art. 138 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.; zwanej dalej: k.p.a.) i w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1427; zwanej dalej: u.p.e.a.). W ocenie Sądu, WINB stwierdzając istnienie podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, winien był orzec na zasadzie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 k.p.a., a więc uchylić postanowienie PINB i rozstrzygnąć o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W skardze kasacyjnej M.H. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie żądania zawartego w pkt 1 skargi, tj. odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego przez Sąd, pomimo istnienia takiej podstawy prawnej. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, W ocenie skarżącej kasacyjnie błędne jest stanowisko Sądu I instancji, iż art. 145 § 3 p.p.s.a. nie daje możliwość umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przepis ten nie wskazuje, iż sąd administracyjny może umorzyć jedynie postępowanie administracyjne, wyłączając z takiej możliwości postępowanie egzekucyjne. Gdyby sądy administracyjne nie miały podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., zostałoby to wówczas wprost określone w tym przepisie. Dlatego też w ramach sądowoadministracyjnej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, Sąd zgodnie z żądaniem skargi winien umorzyć postępowanie egzekucyjne, w ramach którego wydano objęte skargą orzeczenie. Taką podstawę stanowi art. 59 § 1 pkt 3 i §2 u.p.e.a w zw. z art.105 § 1 k.p.a w zw. z art 145 § 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji. Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W myśl przepisu art. 145 § 3 p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca skarżąca, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Wprowadzając ten przepis ustawodawca kierując się zasadami ekonomiki procesowej, umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Przede wszystkim przepis ten daje możliwość Sądowi umorzenie postępowania na podstawie art.105 § 1 k.p.a.. W rozumieniu tego przepisu sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Przepis art. 145 § 3 p.p.s.a. jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. ,który nie ma zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd, wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek. Wydane orzeczenie sądu zastępuje więc rozstrzygnięcie organu administracji publicznej i pełni funkcję decyzji umarzającej postępowanie administracyjne w całości lub w części, kończąc postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty. W ten sposób, kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił, aby wyrok sądu administracyjnego w takiej sytuacji definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji publicznej tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Ustosunkowując się do argumentacji skarżącej kasacyjnie zaznaczyć należy, że postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania administracyjnego. Tak też traktuje je ustawodawca, co wynika wprost z treści art. 3 § 2 p.p.s.a. W toku postępowania administracyjnego dochodzi do ukształtowania praw i obowiązków strony postępowania. Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem następczym służącym wykonaniu obowiązków ustalonych w postępowaniu administracyjnym. Odrębnie uregulowane są też przesłanki umorzenia obu postępowań. Mając na uwadze powyższe przyjąć należy za prawidłowe stanowisko Sądu , że przepisy ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości umorzenia postępowania egzekucyjnego przez sąd administracyjny. Postępowanie egzekucyjne nie jest postępowaniem administracyjnym do którego zastosowanie znajduje art. 145 § 3 p.p.s.a. Zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, Sąd I instancji stwierdzając, że w sprawie wystąpiły przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego zasadnie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił postanowienie WINB. Uznając zarzuty skargi kasacyjnej za nieuzasadnione ,należało ją oddalić na podstawie art. 184 p.p.s.a.