II OSK 1685/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 273/23 w sprawie ze skargi A. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r., sygn. akt I SAB/Wr 273/23, w wyniku rozpoznania skargi A. R. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy, stwierdził, że Wojewoda Dolnośląski przewlekle prowadził postępowanie (pkt I), zobowiązał Wojewodę Dolnośląskiego do zakończenia postępowania w terminie 60 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz ze zwrotem akt (pkt II), stwierdził, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt III), przyznał od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 150 złotych (pkt IV) oraz zasądził od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt V). Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy. W dniu 19 grudnia 2022 r. do Wojewody Dolnośląskiego (dalej: "Wojewoda" bądź "organ") wpłynął złożony pocztą wniosek obywatelki Republiki Armenii – A. R. (dalej: "strona" bądź "skarżąca") o zezwolenie na pobyt czasowy. Wraz z pismem z dnia 27 lutego 2023 r. strona przedłożyła dokumenty. W piśmie z dnia 28 kwietnia 2023 r. zawarła ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, które pozostawiono bez rozpoznania zawiadomieniem z dnia 22 czerwca 2023 r. W piśmie z dnia 19 maja 2023 r. strona wystosowała skargę do sądu administracyjnego, w której domagała się stwierdzenia przewlekłości postępowania mającej charakter rażącego naruszenia prawa, zobowiązania organu do załatwienia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, przyznania od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w kwocie 2000 złotych, skierowania sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 24 maja 2023 r. Wojewoda wezwał stronę do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu i okazania dokumentu podróży. Ponadto tego samego dnia, działając na podstawie art. 109 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519, ze zm.; dalej: "u.c."), wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji, Szefa Delegatury Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Komendanta Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej w Krośnie Odrzańskim o przekazanie informacji czy wjazd i pobyt cudzoziemca stanowi zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, a także poinformował stronę o przewidywanym terminie zakończenia postępowania i wezwał ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyjaśnił skutki zmian zaistniałych od 15 kwietnia 2022 r. wskutek wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r., poz. 103, ze zm.; dalej: "u.p.o.u."). W odniesieniu do art. 100c oraz art. 100d u.p.o.u. stwierdził, że nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż wskazane regulacje dotyczą tylko tych obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Podniósł, że skarżąca nie jest obywatelką Ukrainy, w konsekwencji czego wskazane przepisy pozostają bez wpływu na kontrolę legalności tego postępowania dokonywaną przez sąd administracyjny. Następnie Sąd Wojewódzki zdefiniował przewlekłość postępowania administracyjnego oraz odniósł się do terminów i zasad załatwiania spraw określonych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a."), a nadto wskazał, że kwestie dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców w Polsce określa ustawa o cudzoziemcach, przy czym zaznaczył, że przy ocenie zasadności skargi należy uwzględnić treść art. 112a u.c., dodanego do tej ustawy na podstawie art. 1 pkt 13 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r. poz. 91), z mocą obowiązującą od 29 stycznia 2022 r. Odnosząc treść tych przepisów do stanu faktycznego sprawy, stwierdził, że postępowanie Wojewody nosi znamiona przewlekłości i narusza zasady oraz terminy określone w art. 35 k.p.a. w zw. z art. 109 u.c., art. 36 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 6 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Wskazał, że pierwszą czynność organ podjął po upływie pięciu miesięcy od dnia wpłynięcia do organu wniosku, co było rezultatem złożenia przez stronę ponaglenia oraz skargi na przewlekłość postępowania. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że przewlekłość nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, co powiązał z czasem trwania postępowania, postawą organu oraz jego działaniem, które jest sprzeczne z zasadami postępowania administracyjnego, jak również art. 2, art. 30 i art. 37 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przyznając skarżącej sumę pieniężną w wysokości 150 zł Sąd wskazał na kompensacyjną i dyscyplinującą funkcję tego środka. Z uwagi na brak wydania aktu kończącego postępowanie w sprawie, zobowiązał organ do jego wydania w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Po wydaniu wyroku Wojewoda decyzją z dnia 22 marca 2024 r. udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 22 marca 2027 r. Skargę kasacyjną od wyroku z dnia 23 stycznia 2024 r. złożył Wojewoda, zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie przepisów, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1. art. 100c i art. 100d u.p.o.u. poprzez przyjęcie, że znajdują one zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, nie odnoszą się natomiast do innych cudzoziemców; 2. art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a i ust. 4 u.p.o.u. poprzez ich nieuwzględnienie i pominięcie, iż zgodnie z przepisami w okresie do 31 grudnia 2022 r., a następnie w okresie do 4 marca 2024 r. – według brzmienia art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.u. na dzień wyrokowania – oraz do 30 czerwca 2024 r. według aktualnego brzmienia tego przepisu, bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres oraz nieuwzględnienie tego, że zgodnie z ww. przepisami zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2024 r. nie mógł być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; 3. art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.u. w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w kwocie 150 złotych wbrew temu przepisowi, zgodnie z którego brzmieniem z daty wyrokowania do dnia 4 marca 2024 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach między innymi udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa; 4. art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.c. poprzez niewzięcie pod uwagę, że organ obowiązuje sześciomiesięczny termin na rozpatrzenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, którego bieg się nie rozpoczął się zgodnie z art. 100c i art. 100d. ww. ustawy, a ponadto, w sytuacji gdy braki formalne wniosku zostały uzupełnione dopiero w dniu 12 lutego 2024 r.; 5. art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 k.p.a. poprzez uznanie, że organ prowadził przewlekle sprawę o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy kiedy z okoliczności faktycznych i przepisów prawa wynika, że do przewlekłości nie doszło, a ponadto, że termin na załatwienie tej sprawy nawet nie rozpoczął biegu; 6. art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez stwierdzenie, że przewlekle prowadzone przez Wojewodę Dolnośląskiego postępowanie w sprawie udzielania skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy w sprawie nie doszło do przewlekłości, bowiem bieg terminu na załatwienie spraw nie rozpoczął się, a nawet jeżeli przyjąć, że do przewlekłości doszło, to nie była ona skutkiem rażącego naruszenia prawa; 7. art. 149 § 1 pkt 1 i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 112a u.c., art. 100c i art. 100d u.p.o.u. poprzez zobowiązanie Wojewody Dolnośląskiego do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, w sytuacji gdy sześciomiesięczny termin na jej załatwienie nawet nie rozpoczął swojego biegu oraz, w sytuacji gdy braki formalne wniosku zostały uzupełnione w dniu 12 lutego 2024 r.; 8. art. 141 § 4 i art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącej od Wojewody Dolnośląskiego sumy pieniężnej w kwocie 150 złotych, w sytuacji braku przewlekłości i rażącego naruszenia przez organ prawa, a ponadto wobec braku szczegółowego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku z jakich powodów i przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zdecydował się na zastosowanie tego rodzaju środka, podczas gdy przyznanie sumy pieniężnej jest jedynie fakultatywne i uzależnione od zaistnienia szczególnych okoliczności, w tym od ustalenia, że działania organu nosiły znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a ponadto poprzez niewyjaśnienia w uzasadnieniu dlaczego Sąd przyznał sumę pieniężną w takiej właśnie, a nie innej kwocie; 9. art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez zasądzenie od Wojewody Dolnośląskiego kosztów postępowania na rzecz skarżącego, mimo że nie było podstaw do uwzględnienia skargi na przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. W oparciu o powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie Wojewoda oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Skarżąca domagała się oddalenia skargi kasacyjnej oraz zasądzenia od skarżącego kasacyjnie organu na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kwoty 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Jako zasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 100c i art. 100d u.p.o.u. Stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, że wskazane przepisy nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, ze względu na to, że skarżąca nie jest obywatelką Ukrainy i nie przybyła na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, jest błędne. Obowiązywały bowiem wskazane przez Wojewodę przepisy, które w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy tamowały rozpoczęcie biegu terminu na załatwienie tej sprawy (art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. a oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.u.), a przede wszystkim uniemożliwiały wywodzenie środków prawnych dotyczących przewlekłości (art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.u.). Warto przypomnieć, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano art. 100c do przepisów u.p.o.u. Zgodnie z art. 100c ust. 1 u.p.o.u. w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej; 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie do przepisów u.p.o.u. – z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r. – został wprowadzony art. 100d, będący powieleniem regulacji art. 100c, ale wskazujący nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, początkowo do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy przedłużono ten termin: do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2023 r. poz. 1088), potem do 30 czerwca 2024 r. (art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych; Dz. U. z 2024 r. poz. 232), zaś aktualnie do 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2024 r. poz. 854). Przepis art. 100d u.p.o.u. przedłużył więc w istocie obowiązywanie określonych w art. 100c u.p.o.u. zasad biegu terminów załatwiania spraw prowadzonych od 15 kwietnia 2022 r. do 30 września 2025 r. W świetle zarzutów skargi kasacyjnej kluczowym zagadnieniem jest zakres podmiotowy zastosowania art. 100c i art. 100d u.p.o.u. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku przyjął bowiem, że przepisy powyższe dotyczą wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Natomiast Wojewoda twierdzi, że przepisy te odnoszą się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tym przepisie i zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest prawidłowe. Oznacza to, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania tych przepisów nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, które w pełni podziela Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.u. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.p.o.u. (zob. wyroki NSA: z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, z dnia 7 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1286/23, z dnia 16 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 2424/23, z dnia 8 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1551/23). Mianowicie przepisy art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.u. zezwoliły na tymczasowe, tj. od 15 kwietnia 2022 r., wstrzymanie biegu terminu na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę. Innymi słowy bieg tego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Jak przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, brzmienie art. 100c i 100d u.p.o.u. powinno być zestawione z celem wprowadzenia tych przepisów. Wykładnia omawianych regulacji – wbrew zasadom techniki prawodawczej określonym w § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) – nie może opierać się wyłącznie na jej umiejscowieniu w konkretnym akcie prawnym. Na etapie prac legislacyjnych wprost wyrażono bowiem stanowisko, że pomimo zawarcia w akcie prawnym dotyczącym określonej sytuacji faktycznej odnoszącej się do agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, przepisy dodane do ustawy o pomocy mają jednak dotyczyć wszystkich cudzoziemców. Przyczyną wprowadzenia takiego przepisu była ówczesna trudna sytuacja wojewodów i umożliwienie im, poprzez zawieszenie biegu terminów, rozpatrzenie w rozsądnych terminach toczących się spraw (zob. pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych nr 111 z dnia 7 kwietnia 2022 r. – na stronach sejmowych). Oznacza to, że celem ustawodawcy było niewątpliwie wprowadzenie rozwiązań regulujących bieg terminów określonych kategorii spraw dotyczących wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy objętych przepisami u.p.o.u. Poza kwestią celu wprowadzenia omawianego przepisu oraz pomijając prawidłowość zastosowania się do zasad techniki prawodawczej, na przyjętą wykładnię art. 100c i 100d u.p.o.u. wskazuje także wykładnia językowa wynikająca z ich odczytania w kontekście innych przepisów tej ustawy. Przede wszystkim w przepisach tych mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego obywatelstwa, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro przepisy u.p.o.u. nie wprowadzają odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 u.c., czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Zauważyć należy, że dodany tą samą nowelizacją z dnia 8 kwietnia 2022 r. art. 100a w ust. 1 wprost odsyła do pojęcia cudzoziemca, o którym mowa w art. 2 ust. 1 lub 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (Dz. Urz. U.E. L 71 z 4.3.2022, str. 1-6), czyli kategorii wysiedleńców, którzy musieli opuścić Ukrainę począwszy od 24 lutego 2022 r. w następstwie inwazji wojskowej rozpoczętej w tym dniu przez rosyjskie siły zbrojne. Takiego ograniczenia nie zawiera art. 100c oraz art. 100d u.p.o.u. Takie rozumienie pojęcia "cudzoziemiec" jak przedstawione wyżej jest spójne z szerokim zakresem spraw, których dotyczy przepis art. 100c i 100d u.p.o.u. Znaczna część tych spraw nie ma bowiem jakiegokolwiek związku z pomocą udzielaną obywatelom Ukrainy w związku z wojną – np. zezwolenia na pobyt stały czy cofnięcia posiadanych już zezwoleń. Zauważyć trzeba, że w odniesieniu do wniosku o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE jednym z warunków udzielenia takiego zezwolenia jest – zgodnie z art. 211 ust. 1 u.c. – legalny i nieprzerwany pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej co najmniej przez 5 lat bezpośrednio przed złożeniem wniosku. Jeśli zatem przyjąć, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.u. dotyczą wyłącznie osób przybyłych do Polski w związku z działaniami wojennymi w Ukrainie, to żadna z tych osób nie byłaby uprawniona do skutecznego złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, co prowadziłoby do wniosku, że przepis art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.u. jest bezprzedmiotowy. Objęcie zakresem art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c u.p.o.u. cudzoziemców, którzy z istoty nie mogą być osobami, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy, świadczy o zamiarze ustawodawcy, aby objąć tym przepisem wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich obywatelstwa oraz daty przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Z tych wszystkich przyczyn należy stwierdzić, że status skarżącej ze względu na obywatelstwo i okoliczności przybycia na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej pozostaje irrelewantny dla sprawy. Omawiane przepisy dotyczą bowiem każdego cudzoziemca w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.c., który inicjuje jedno z postępowań (udzielenia, zmiany, cofnięcia zezwolenia) wymienionych w art. 100c i art. 100d u.p.o.u. Oznacza to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył powyższe przepisy poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie. W efekcie doszło też do naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 k.p.a. oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez stwierdzenie przewlekłości postępowania i oceny przewlekłości jako rażąco naruszającej prawo, naruszenia art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.u. w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w kwocie 150 złotych, a także naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 112a u.c., art. 100c u.p.o.u. i art. 100d u.p.o.u. poprzez zobowiązanie organu do zakończenia postępowania administracyjnego. W świetle powyższych uwag pozbawiony jest doniosłości zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a., którego autor skargi kasacyjnej upatruje w braku szczegółowego uzasadnienia przyczyn przyznania sumy pieniężnej na rzecz cudzoziemca oraz nałożenia tej dolegliwości finansowej, pomimo że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny i w sytuacji gdy nie można stwierdzić przewlekłości postępowania i rażącego naruszenia prawa przez organ. Tym niemniej wyjaśnić trzeba, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach, a mianowicie gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08; CBOSA). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę kasacyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA: z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1605/09; z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1479/09; CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie niezbędne elementy określone we wskazanym przepisie. W uzasadnieniu wyroku jednoznacznie podaje się, jakie indywidualne okoliczności sprawy stanowiły podstawę przyznania skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 150 złotych. Odnośnie art. 149 § 2 p.p.s.a. wskazać należy, że jedyną przesłanką warunkującą zarówno wymierzenie przez sąd organowi grzywny, jak i przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej, jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skoro więc w wyniku kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku nie stwierdzono w przedmiotowej sprawie przewlekłości, tym samym nie było podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącej odpowiedniej sumy pieniężnej. Trafny jest zarzut naruszenia art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 3 u.c. Przepis ten wszedł w życie 29 stycznia 2022 r., a więc przed złożeniem przez stronę wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Zgodnie z jego treścią, decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Należy stwierdzić, że termin na rozpatrzenie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w ogóle nie zaczął biec. W tym okresie obowiązywał już art. 100c, który wszedł w życie 15 kwietnia 2022 r., zaś w dniu orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu art. 100d u.c. W okresie obowiązywania tych przepisów terminy na załatwienie spraw nie biegły, co wyklucza możliwość stwierdzenia przewlekłości postępowania. Sprawa opieszałości organu w sensie procesowym nadal jednak istniała do daty wydania decyzji. Z dołączonego do skargi kasacyjnej uwierzytelnionego odpisu decyzji Wojewody wynika, że sprawa z wniosku strony została załatwiona w dniu 22 marca 2024 r., gdyż tego dnia wydana została decyzja zezwalająca stronie pobyt czasowy do 22 marca 2027 r. Brak natomiast podstawy wywodzenia środków prawnych, o jakiej mowa w art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 u.p.o.u., powoduje, że skarga, z którą wystąpiła skarżąca, podlega oddaleniu (vide wyrok NSA z dnia 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 638/23). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, orzekając w przedmiocie kosztów postępowania Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z pierwszym z powołanych przepisów w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei w myśl art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W niniejszej sprawie w skardze na przewlekłość kontrolowanego postępowania został zawarty wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego od organu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponieważ Sąd pierwszej instancji w wydanym wyroku uwzględnił skargę, to w konsekwencji mógł obciążyć organ kosztami postępowania stosownie do wyniku sprawy. Z powyższych względów należy uznać, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie i winna skutkować stosownie do art. 188 p.p.s.a. uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i 100d u.p.o.u., które ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a.