II OSK 1605/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon (spr.) Sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 19 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. D. i K. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Op 28/21 w sprawie ze skargi E. D. i K. D. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2020 r. nr ... w przedmiocie wstrzymania budowy oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 23 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 28/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę E.D. i K.D. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 8 grudnia 2020 r., nr 332/2020 w przedmiocie wstrzymania budowy. E.D. i K.D. złożyli skargę kasacyjną, którą zaskarżyli powyższy wyrok w całości, zarzucając: I. na podstawie art. 174 ust 1 p.p.s.a. (powinno być: art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 29 ust 1 pkt 2c oraz art. art. 29 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane przez ich wadliwe zastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie, że kontrolowany obiekt nie jest wiatą opisaną w art. 29 ust 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane a budynkiem gospodarczym opisanym w art. art. 29 ust 1 pkt 2 cyt. ustawy i przekracza dopuszczalny metraż 35 m2 przewidziany w tym przepisie, podczas gdy zastosowany winien być przepis art. 29 ust 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane (treść obowiązująca w dacie budowy), który dopuszczał budowę wiaty o powierzchni do 50 m2 zabudowy, bez pozwolenia na budowę, II. na podstawie art. 174 ust 2 p.p.s.a. (powinno być: art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) naruszenie przez Sąd przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ust 1 pkt c) p.p.s.a. (powinno być: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) w związku z art. 77 k.p.a. przez niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w ustawie mimo, że zebrany przez organ materiał dowodowy jest niewystarczający i budzący wątpliwości, które przy uzupełnieniu materiału dowodowego m. in. przez przesłuchanie stron i świadków oraz ponowne oględziny pozwoliłoby ustalić rzeczywiste przeznaczenie oraz sposób wykorzystywania wiaty, co mogły przechylić szalę na korzyść skarżącego. Sąd nie dostrzegł, że organ podatkowy nie zbadał jak przedmiotowa wiata jest wykorzystywana docelowo pomimo że zgodnie z orzecznictwem oraz twierdzeniami doktryny to sposób wykorzystania i przeznaczenie determinuje charakter budowli jako wiaty lub budynku, III. na podstawie art. 174 ust 2 p.p.s.a. (powinno być: art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) naruszenie przez Sąd przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 3 § 1 i art. 145 § 1 ust 1 pkt c) p.p.s.a. (powinno być: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) w związku z art. 7a § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. przez naruszenie zawartych w tych przepisach zasad pogłębiania zaufania i rozstrzygania wątpliwości interpretacyjnych na korzyść strony, przez niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji środka przewidzianego w ustawie mimo, że organ podatkowy wydając decyzję skorzystał z najwygodniejszego dla siebie rozwiązania i nie wyjaśniając praktycznie stanu faktycznego wydał postanowienie rozstrzygając wątpliwości interpretacyjne w najmniej korzystny dla strony sposób. Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki prawidłowo orzekł o oddaleniu skargi, złożonej na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 8 grudnia 2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 października 2020 r., którym na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: Prawo budowlane) wstrzymano budowę oznaczonego budynku gospodarczego. Zarówno w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, jak też Naczelnym Sądem Administracyjnym, zagadnieniem spornym w sprawie stała się dokonana przez organy nadzoru budowlanego kwalifikacja przedmiotowego obiektu jako budynku gospodarczego – wymagającego pozwolenia na budowę, podczas gdy zdaniem skarżących wykonali oni wiatę na podstawie wcześniejszego zgłoszenia. Jak zaznaczono w kontrolowanych decyzjach, zgodnie z art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Organy nadzory, kierując się ukształtowaną w orzecznictwie definicją wiaty wskazały, że jest to lekka budowla w postaci dachu wspartego na słupach. Organ odwoławczy dodał trafnie, że wiatę od budynku odróżnia to, że jest ona pozbawiona wszystkich albo większości przegród zewnętrznych, a najczęściej jej podstawowym elementem konstrukcyjnym, na którym osadzony jest dach, są słupy wiążące budowlę z gruntem. Organ odwoławczy zaakcentował zwłaszcza, że zasadniczym kryterium zakwalifikowania danego obiektu jako wiaty jest stwierdzenie, że obiekt nie jest zamknięty, a więc nie jest obudowany ze wszystkich albo z większości stron. Akceptując przedstawione w decyzjach rozumienie pojęcia wiaty, Sąd Wojewódzki zasadnie zgodził się z organami obu instancji, że sporny obiekt stanowi budynek gospodarczy. Przede wszystkim Sąd Wojewódzki słusznie stwierdził, że stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony. Wbrew zarzutom kasacyjnym (punkty II i III petitum skargi kasacyjnej), organy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające z pełnym poszanowaniem zasad ustanowionych w Kodeksie postępowania administracyjnego, a zwłaszcza wymogów określonych w art. 8 i art. 77. Niewątpliwie zebrany wyczerpująco materiał dowodowy pozwolił na jednoznaczne ustalenie charakteru przedmiotowego obiektu budowlanego, a zatem nie zachodziła potrzeba podejmowania dalszych czynności wyjaśniających. Podkreślić należy, że organy obu instancji, kierując się zasadami logiki i doświadczenia życiowego, wykazały w decyzjach niewiarygodność twierdzeń skarżących co do przeznaczenia zrealizowanego obiektu jako wiaty o funkcji rekreacyjnej. W rezultacie uprawnione było też wnioskowanie Sądu Wojewódzkiego, że inwestorzy zrealizowali budynek w rozumieniu art. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, skoro posiada on fundament oraz dach wsparty na trzech ścianach murowanych i jednej z zamontowaną bramą segmentową. W szczególności trafnie uznał Sąd Wojewódzki, że nie ma oparcia w materiale dowodowym deklarowana przez skarżących funkcja spornego obiektu jako rekreacyjnej wiaty. Natomiast z protokołu oględzin i dokumentacji zdjęciowej w sposób oczywisty wynika, że inwestorzy zrealizowali budynek gospodarczy, a jego konstrukcja i wyposażenie świadczą o dostosowaniu go do funkcji garażowej. Należy ponadto zauważyć, że fakt czasowego wymontowania bramy z budynku nie mógł uczynić z niego wiaty, gdyż nadal jest to obiekt wydzielony z przestrzeni fundamentem i murowanymi ścianami oraz dachem. Bez znaczenia w sprawie była też okoliczność wcześniejszego zgłoszenia budowy wiaty, w sytuacji gdy w rzeczywistości wybudowano budynek gospodarczy. W takim stanie faktycznym trafnie przyjęły organy obu instancji, że ustalona powierzchnia zabudowy przedmiotowego obiektu (41,15 m²) wykluczała zastosowanie w sprawie art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a zatem jego budowa wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie w przypadku, gdy zrealizowany obiekt nie stanowił wiaty, nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego. Tym samym chybiony okazał się zarzut kasacyjny, w ramach którego podniesiono naruszenie wymienionych przepisów prawa materialnego. Z przyczyn omówionych wyżej nie mogły odnieść skutku zarzuty sformułowane w ramach podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (w skardze kasacyjnej błędnie w skazano na przepis "art. 174 ust. 2 p.p.s.a."). Dla porządku wskazać trzeba, że w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły wątpliwości co do treści norm prawnych stanowiących podstawę podjętych rozstrzygnięć, a zatem nie zachodziła potrzeba skorzystania z regulacji art. 7a § 1 k.p.a. Organy obu instancji wyjaśniły wszechstronnie istotne okoliczności sprawy, które determinowały zastosowanie trybu legalizacji co do przedmiotowej samowoli budowlanej. Z tych wszystkich względów zasadnie przyjął Sąd Wojewódzki, że w sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ powiatowy postanowienia określonego w art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W konsekwencji skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zgodnie z art. 184 p.p.s.a. ----------------------- 2