II OSK 1541/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2135/22 w sprawie ze skargi A.K., D N. i K.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 5 sierpnia 2022 r. znak KOA/2202/Ar/22 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2135/22 oddalił skargę A.K., D N. i K.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 5 sierpnia 2022 r. nr KOA/2202/Ar/22 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy N. z 4 kwietnia 2022 r. nr GG.6725.1.29.2020.AP, którą ustalono jednorazową opłatę z tytułu wzrostu wartości nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] i udział w działce nr [...], położonej we wsi U., na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd I instancji oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły, iż w sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki do nałożenia opłaty planistycznej, o której mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503, dalej upzp). Podkreślono, że wzrost wartości nieruchomości został wykazany w operacie szacunkowym, który nie budził zasadniczych zastrzeżeń, a podniesione przez skarżących argumenty dotyczące stanu faktycznego nieruchomości (jej zalewanie, obniżenie terenu) nie mogły podważyć faktu, iż zmiana planistyczna obiektywnie zwiększyła możliwości inwestycyjne działki. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego błędnego oznaczenia numeru działki w decyzji Kolegium, Sąd uznał to za oczywistą omyłkę pisarską, która nie miała wpływu na wynik sprawy. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła A.K. (dalej skarżąca), zaskarżając go w całości. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 4 upzp poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy roszczenie Wójta Gminy N. w postaci wydania decyzji zostało zgłoszone po upływie przewidzianego w tym przepisie terminu 5 lat od dnia uchwalenia zmiany planu zagospodarowania przestrzennego (uchwała z 30 września 2015 r. a decyzja wskazująca na roszczenie z 14 stycznia 2021 r.). 2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy: a) § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie w wyroku WSA pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną w niniejszej sprawie; b) art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej Ppsa) w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej Kpa) poprzez bezzasadne oddalenie skargi, pomimo wydania decyzji bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym przyjęciem przez organ, iż w sprawie dopłata dotyczy działki nr [...] i udziału w działce [...], gdy w rzeczywistości należało rozpoznać sprawę w zakresie dopłaty do działki nr [...] i udziału w działce [...]. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm prawem przepisanych, powiększonych o należny podatek VAT, za postępowanie przed Sądem Wojewódzkim oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. 3.2. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a strona przeciwna po doręczeniu odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia. 3.3. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Przy tym zgodnie z art. 193 zd. drugie Ppsa uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się wyłącznie do oceny zarzutów skargi kasacyjnej w oparciu o stan faktyczny przyjęty w orzeczeniu przez Sąd I instancji. 3.4. Chybiony jest zarzut naruszenia art. 36 ust. 4 w zw. z art. 37 ust. 4 upzp. Skarżąca błędnie utożsamia moment zgłoszenia roszczenia przez organ z datą doręczenia stronie decyzji ustalającej opłatę. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, termin 5 lat od dnia, w którym plan miejscowy albo jego zmiana stały się obowiązujące, należy rozumieć jako termin prawa materialnego, w którym organ może wszcząć postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia opłaty. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje z dniem pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie przez uprawniony organ, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę (por. wyrok NSA z 25 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1679/10). Dla zachowania terminu decydująca jest zatem data podjęcia przez organ działania inicjującego postępowanie (np. data sporządzenia i nadania zawiadomienia), a nie data doręczenia tego zawiadomienia stronie, czy też w dalszej kolejności podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Data zawiadomienia stron jest nieistotna przy wykładni art. 37 ust. 4 upzp, albowiem organ wszczynając postępowanie z urzędu nie jest w stanie przewidzieć daty doręczenia samego zawiadomienia, w szczególności przy doręczeniach zagranicznych (por. wyroki NSA z 25 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 1679/10, 26 października 2023 r., sygn. akt II OSK 187/21). W niniejszej sprawie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wszedł w życie 7 listopada 2015 r. Postępowanie w sprawie ustalenia opłaty planistycznej zostało wszczęte pismem Wójta Gminy N. z 29 października 2020 r. Oznacza to, że organ administracji zmieścił się w 5-letnim terminie przewidzianym w art. 37 ust. 4 upzp, a zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie jest bezzasadny. 3.5. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 Kpa. Skarżąca upatruje naruszenia tych przepisów w fakcie, iż Sąd I instancji zaakceptował decyzję Kolegium, w której błędnie oznaczono numer ewidencyjny działki ([...] zamiast [...]). Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie ocenił tę nieprawidłowość jako oczywistą omyłkę pisarską, która nie miała wpływu na wynik sprawy. Zarówno z treści decyzji organu I instancji, jak i z całokształtu materiału dowodowego, w tym z operatu szacunkowego, bezsprzecznie wynika, że przedmiotem postępowania była nieruchomość stanowiąca działkę nr [...] i udział w działce nr [...]. Błąd Kolegium w oznaczeniu numeru działki w sentencji i uzasadnieniu własnej decyzji, przy jednoczesnym prawidłowym określeniu przedmiotu sprawy, która również wynikała z uzasadnienia rozstrzygnięcia oraz z pozostałej części akt, nie stanowił naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju uchybienie podlega sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 Kpa i nie mogło stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji. 3.6. Na koniec należy odnieść się do zarzutu naruszenia § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Zarzut ten jest nietrafny, albowiem Sąd I instancji nie był władny orzekać o wynagrodzeniu dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu w sentencji wyroku kończącego postępowanie w sprawie. Orzeka o tym referendarz sądowy w drodze odrębnego postanowienia, wydanego na posiedzeniu niejawnym, (art. 258 § 2 pkt 8 Ppsa) albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 16 § 2 Ppsa). Tym samym Sąd I instancji, nie zamieszczając w sentencji wyroku rozstrzygnięcia o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie naruszył prawa, a zarzut skargi kasacyjnej w tym zakresie jest nieusprawiedliwiony. Również Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje wniosku pełnomocnika ustanowionego z urzędu o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym. Wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 258-261 Ppsa, przy czym wniosek o przyznanie prawa pomocy stosownie do art. 254 § 1 Ppsa składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. 3.7. Reasumując, wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. 3.8. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, orzekł jak w sentencji.