II OSK 148/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 września 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 725/19 odrzucającego skargę D.F. na uchwałę Zarządu Spółki Wodnej do eksploatacji wodociągów w miejscowości [...] z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie zwrotu wkładu członkowskiego lub jego przejęcia na fundusz statutowy postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 12 września 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę D.F. (dalej: Spółka) na uchwałę Zarządu Spółki Wodnej do eksploatacji wodociągów w miejscowości [...] (dalej: Zarząd) z [...] kwietnia 2019 r. w przedmiocie zwrotu wkładu członkowskiego lub jego przejęcia na fundusz statutowy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że uchwałą z[...] kwietnia 2019 r. Zarząd postanowił dokonać zwrotu na rzecz skarżącej wkładu członkowskiego w wysokości 1150,00 zł na wskazane konto bankowe lub przekazem pocztowym, a w przypadku niewskazania numeru konta lub nieprzyjęcia zwrotu dokonanego przekazem – środki te przejąć na rzecz Spółki Wodnej i przekazać na fundusz statutowy. Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona uchwała nie należy do żadnej z kategorii aktów prawnych lub czynności mogących być przedmiotem skargi wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Dopuszczalność sądowoadministracyjnej kontroli nie została też ustanowiona przepisami ustaw szczególnych. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła skarżąca, która zarzuciła naruszenie art. 462 ust. 10 ustawy z 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2018 r. poz. 2268 ze zm., dalej: Prawo wodne) w związku z art. 441 ust. 1 i 3 tej ustawy, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. Sprawa tego rodzaju może być zatem przekazana do rozpoznania na rozprawie, jeżeli Sąd dojdzie do przekonania, że ma to znaczenie dla jej rozstrzygnięcia. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł takiej potrzeby, stąd też wniosek skarżącej o rozpoznanie sprawy na rozprawie nie został uwzględniony. Zakres działania sądów administracyjnych został ukształtowany w przepisach ustawy p.p.s.a. szeroko, obejmując praktycznie całokształt działalności administracji publicznej. Podstawowym kryterium, które określa i statuuje kognicję sądów administracyjnych do kontroli rozstrzygnięć administracyjnych jest rodzaj i charakter prawnej formy działania administracji publicznej, wyznaczony przez art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten enumeratywnie wymienia akty i czynności z zakresu administracji publicznej, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Nie ulega wątpliwości i nie jest kwestionowane, że zaskarżona uchwała Zarządu nie jest jednym z aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Rozstrzygnięcia zatem wymaga, czy podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego na podstawie przepisów szczególnych, do czego uprawnia art. 3 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 462 ust. 10 Prawo wodnego, "każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą organu spółki wodnej podjętą w zakresie działalności, o której mowa w art. 441 ust. 1 i 3, może - po bezskutecznym wezwaniu spółki wodnej do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego, chyba że w sprawie orzekał już na podstawie ust. 8 sąd administracyjny i skargę oddalił." Oznacza to, że dopuszczalność zaskarżenia uchwały organu spółki wodnej została z woli ustawodawcy ograniczona do ściśle określonych uchwał, przez odesłanie do zakresu działalności spółek wodnych określonego w art. 441 ust. 1 i 3 Prawo wodnego. Spółki wodne oraz związki wałowe są niepublicznymi formami organizacyjnymi, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, zrzeszają osoby fizyczne lub prawne na zasadzie dobrowolności i mają na celu zaspokajanie wskazanych przepisami ustawy potrzeb w zakresie gospodarowania wodami (art. 441 ust. 1 Prawa wodnego). Ponadto, spółki wodne mogą być tworzone w szczególności do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń, w tym urządzeń wodnych, służących do zapewnienia wody dla ludności, w tym uzdatniania i dostarczania wody (art. 441 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego). Jak wynika ze statutu Spółki Wodnej, jej celem jest zapewnienie wody dla ludności, a także utrzymywanie i eksploatacja urządzeń wodociągowych, co koresponduje z powołanym art. 441 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego. Jak wynika z treści zaskarżonej uchwały, skarżąca nie podłączyła swojej posesji do wodociągu głównego, zgodnie z warunkami podpisanymi przez skarżącą i Spółkę Wodną. Skutkowało to zwróceniem skarżącej wkładu członkowskiego. Sąd I instancji nie wyjaśnił, z jakiego powodu uznał, że taka treść uchwały nie mieści się w zakresie działalności spółki wodnej określonym w art. 441 ust. 3 pkt 1 Prawa wodnego. Sąd I instancji poprzestał na zacytowaniu przepisów art. 462 ust. 10 i art. 441 ust. 1 i 3 Prawa wodnego oraz lakonicznym stwierdzeniu, że uchwała nie dotyczy ani zaspokajania potrzeb w zakresie gospodarowania wodami ani wykonywania, utrzymywania eksploatacji urządzeń, wymienionych art. 441 ust. 3 w pkt 1-5 Prawa wodnego. Tego rodzaju ocena jest niewystarczająca, uwzględniając, że zwrot wkładu członkowskiego jest bezpośrednim skutkiem niewykonania przez skarżącą czynności związanych z podłączeniem posesji do wodociągu głównego, co miało umożliwić Spółce wykonanie podłączenia wodociągowego, a zatem realizację celów, dla których została powołana. W związku z tym zarzuty naruszenia art. 462 ust. 10 oraz art. 441 ust. 1 i 3 Prawa wodnego są uzasadnione, ponieważ stanowisko Sądu I instancji wyrażone w tym zakresie jest niepełne i wymaga uzupełnienia. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.