II OSK 1473/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. S. i S. S. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej M. S. i S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Ke 634/18 w sprawie ze skargi M. S. i S. S. na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

M. S. i S. S. (dalej jako skarżący) wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na decyzję Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] sierpnia 2018 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. Następnie w piśmie z dnia [...] listopada 2018 r., na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), wystąpili z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Argumentowali, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji, jeszcze przed rozpoznaniem sprawy przez sąd może spowodować dla nich negatywne, niemożliwe do odwrócenia konsekwencje. Wskazali, że są właścicielami działki, gdzie znajduje się budynek, którego dotyczy obowiązek wskazany w zaskarżonej decyzji. Skarżący zaznaczyli, że materiały zgromadzone w obiekcie budowlanym należą do G. Sp. z o.o. z siedzibą w K., która wydzierżawiła od nich tę nieruchomość. Podnieśli, że nie dysponując nakazem sądowym nie mogą legalnie opróżnić budynku z materiałów nie będących ich własnością. W ich ocenie takie działanie mogłoby łączyć się z ich odpowiedzialnością karną. Za istotne uznali też brak wiedzy na temat klasy i toksyczności zgromadzonego w budynku materiału. Wobec czego niemożliwym jest zlecenie oczyszczenia terenu odpowiednim służbom. Ponieważ powyższy wniosek został złożony na 8 dni przed wyznaczonym terminem rozprawy (29 listopada 2018 r.) Sąd pierwszej instancji nie zdążył wyznaczyć posiedzenia niejawnego w celu rozpoznania ww. wniosku jeszcze przed zaplanowaną rozprawą. Wyrokiem z dnia 29 listopada 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, sygn. akt II SA/Ke 634/18, oddalił skargę skarżących. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu ww. wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, odmówił wstrzymania jej wykonania. Sąd stwierdził, że wniosek nie spełniał ustawowych wymogów bowiem skarżący nie powołali się na okoliczności z art. 61 § 3 P.p.s.a. i nie uzasadnili w tym zakresie swego wniosku. Uniemożliwiło to sądowi ocenę czy faktycznie na tle konkretnych okoliczności sprawy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować wystąpienie zagrożeń z art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd uznał, że argumentacja wniosku dotycząca grożącej skarżącym odpowiedzialności karnej w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji nie mogła odnieść skutku. Tak samo Sąd ocenił brak wiedzy skarżących na temat klasy i toksyczności zgromadzonych materiałów. Sąd nie wypowiadał się co do zgromadzenia materiałów przez inny podmiot - G. Sp. z o.o. (dzierżawca), ponieważ były to kwestie dotyczące meritum niniejszej sprawy podnoszone w skardze, która wyrokiem z 29 listopada 2018 r. została oddalona. Sąd I instancji zaznaczył, że nie jest rolą Sądu szukanie za stronę argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. Na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności lub konkretnych zdarzeń przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji. Odpis postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżących w dniu 10 grudnia 2018 r. (zpo. k. 50 akt). W terminie do zaskarżenia tego postanowienia skarżący nie złożyli zażalenia, pomimo pouczenia ich o terminie i sposobie jego wniesienia. Postanowienie stało się prawomocne z upływem terminu do jego zaskarżenia. Skarżący wnosząc skargę kasacyjną od wyroku WSA w Kielcach z dnia 29 listopada 2018 r. wystąpili ponownie z wnioskiem o wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Powołali kolejny raz, iż podjęcie działań w celu wykonania zaskarżonej decyzji może skutkować ich odpowiedzialnością karną. Twierdzą, że nie mogą podjąć działań zmierzających do ustalenia klasy i toksyczności zgromadzonego w budynku materiału bez narażania się na odpowiedzialność cywilnoprawną. Ponadto wskazali, że nie dysponują środkami finansowymi umożliwiającymi przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego. Skarżący podnoszą, że Sąd Rejonowy w Pińczowie zobowiązał G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. jako właściciela odpadów do przewrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, że po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07; ONSAiWSA z 2007 r., Nr 4, poz. 77). Uwzględnienie takiego wniosku przez Sąd jest możliwe, jeżeli spełnione są przesłanki określone w art. 61 § 3 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżanego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ponownego wniosku skarżących o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożonego na etapie skargi kasacyjnej ma okoliczność, że w kwestii wstrzymania wykonania tej decyzji wypowiedział się wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny odmawiając uwzględnienia wniosku - postanowienie z dnia 29 listopada 2018 r. Sąd ten uznał wówczas, że wniosek nie został uzasadniony stosownie do wymogów ustawowych. Nie wskazano okoliczności, które można by było ocenić w kontekście zagrożenia spowodowania znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Za takie okoliczności nie zostały uznane przez Sąd ani możliwość spowodowania odpowiedzialności karnej skarżących za opróżnienie budynku z materiałów nie będących ich własnością ani brak wiedzy na temat klasy i toksyczności zgromadzonych materiałów. Skarżący nie wnieśli zażalenia na powyższe postanowienie co doprowadziło do jego uprawomocnienia się. W tej sytuacji NSA obecnie rozpoznając ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest związany granicami oceny takiego wniosku określonymi w art. 61 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd może zmienić lub uchylić postanowienie w sprawie wstrzymania wydane, na podstawie § 2 i 3, w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Zmiana okoliczności sprawy jest również przesłanką zmiany i uchylenia postanowienia prawomocnego niekończącego postępowania w sprawie o czym stanowi art. 165 P.p.s.a. Wobec tego NSA będzie uprawniony do zmiany zapadłego w niniejszej sprawie prawomocnego postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jeżeli w sprawie zmianie uległy okoliczności sprawy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że okoliczności powołane jako podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji są takie same jak w poprzednim wniosku odmownie rozpatrzonym przez Sąd I instancji. Kolejny raz skarżący upatrują zagrożenia wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków poprzez możliwość poniesienia przez nich odpowiedzialności karnej, odpowiedzialności cywilnej w przypadku przystąpienia do wykonania zaskarżonej decyzji. Podnoszą, że nie są właścicielami zgromadzonych na ich nieruchomości odpadów i nie dysponują środkami finansowymi aby przywrócić poprzedni sposób użytkowania budynku zgodnie z nakazem decyzji. Zasadniczo więc okoliczności, na których skarżący opierają swój kolejny wniosek o wstrzymanie odnosi się do tych samych okoliczności, które były już przedmiotem oceny Sądu. Wobec tego nie zaistniała zmiana okoliczności w sprawie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, która była warunkiem koniecznym aby zmienić lub uchylić poprzednio wydane postanowienie w tym zakresie. Brak podstawy do zmiany postanowienia na podstawie art. 61 § 4 P.p.s.a. powoduje, że niemożliwe jest uwzględnienie obecnie rozpatrywanego wniosku. Wobec braku wykazania zmiany okoliczności sprawy należało przedmiotowy wniosek oddalić. Na marginesie wskazać należy, że obawa przed odpowiedzialnością karną lub cywilną za usunięcie zgromadzonych na nieruchomości skarżących materiałów celem przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania jest pozbawiona podstaw bowiem podstawę działania skarżących stanowi ostateczna decyzja uprawnionego organu. Skarżący wykonując obowiązek z decyzji, będą działać na podstawie i w granicach prawa. Póki decyzja ta nie została podważona, w przewidziany prawem sposób, stanowi legalną podstawę uprawniającą do podjęcia określonego w niej, działania. Także okoliczność, że materiały zgromadzone na nieruchomości skarżących nie są ich własnością lecz własnością spółki G. Sp. z o.o. z siedzibą w K., czy też brak wiedzy o klasie i toksyczności zgromadzonych tam materiałów, nie powoduje tego, że skarżący działając w myśl decyzji nie będą uprawnieni do ich usunięcia. Brak własności tych przedmiotów nie stanowi przeszkody aby wykonać obowiązek stwierdzony przedmiotową decyzją. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, wskazywane przez skarżących tak w pierwotnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jak i w tym obecnie rozpatrywanym, uznać należało, że nie wystąpiła przesłanka z art. 61 § 4 P.p.s.a. a tym samym ponowny wniosek o wstrzymanie należało oddalić jako pozbawiony podstaw. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.