Sygnatura
II OSK 1433/24
Wyrok NSA z 25 marca 2025 r., II OSK 1433/24 – wizy
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok w części i skargę w tym zakresie oddalono
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 25 marca 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 187/23 w sprawie ze skargi M. S. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1, 2, 3, 5 i w tym zakresie oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2024 r., sygn. akt IV SAB/Po 187/23, po rozpoznaniu skargi M. S. (skarżący, cudzoziemiec - obywatel [...] na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego (Wojewoda) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: 1. zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy z wniosku cudzoziemca z 3 lutego 2023 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w terminie 60 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy; 2. stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności w sprawie, o której mowa w punkcie pierwszym wyroku; 3. stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałej części skargę oddalił; 5. zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Sąd I instancji ustalił, m.in. że wniosek cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, w celu wykonywania pracy, został złożony 3 lutego 2023 r. i tego samego dnia zostało wszczęte w tej sprawie postępowanie. 28 czerwca 2023 r. skarżący złożył ponaglenie, które organ 1 września 2023 r. pozostawił bez rozpoznania. 29 listopada 2023 r. skarżący złożył skargę na bezczynność organu w przedmiotowej sprawie. Sąd Wojewódzki, rozważając w pierwszej kolejności kwestię dopuszczalności skargi, stwierdził, że okoliczność, że Wojewoda pozostawił ponaglenie bez rozpoznania, powołując się na art. 37 § 3a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. z 2023 r. poz. 103 ze zm., zwana dalej: "u.p.o.U."), nie ma znaczenia dla oceny dopuszczalności skargi, ani jej skuteczności. Podkreślił, że do skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania nie mają zastosowania terminy do wniesienia skargi ustalone w przepisach art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."); zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Sąd I instancji podzielił prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie podgląd, że przepisy art. 100c i art. 100d u.p.o.U. znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nich spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, ale do takichże spraw z udziałem wszystkich cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo. Pomimo przyjęcia tego zapatrywania uznał, że przepisy art. 100 c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.U. nie mają zastosowania w kontrolowanej sprawie, albowiem są sprzeczne z art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie procedury jednego wniosku o jedno zezwolenie dla obywateli państw trzecich na pobyt i pracę na terytorium państwa członkowskiego oraz w sprawie wspólnego zbioru praw dla pracowników z państw trzecich przebywających legalnie w państwie członkowskim (Dz.U.UE.L. z 2011 r. nr 343, str. 1, zwana dalej: "dyrektywą 2011/98/UE"). W ocenie Sądu, przepisy dyrektywy 2011/98/UE nie dopuszczają możliwości generalnego wydłużania terminów załatwiania wszystkich spraw o wydanie jednolitego zezwolenia, ani - tym bardziej - generalnego lub "automatycznego" wstrzymania (nie rozpoczynania lub zawieszenia) ich biegu. Sąd zauważył, że implementacji ww. przepisów dyrektywy służył m.in. art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2021 r. poz. 2354 ze zm.), w którym zakreślono 60-dniowy termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Przy czym podkreślił, że modyfikacja terminu - jego skrócenie (do 60 dni) w stosunku do maksymalnej długości terminu określonej w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE (4 miesiące) - była możliwa w ramach autonomii proceduralnej państwa członkowskiego, jako korzystniejsza dla strony. Sąd Wojewódzki uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie mogły znaleźć zastosowania również przepisy art. 100c ust. 3 i 4 oraz art. 100d ust. 3 i 4 u.p.o.U. - jako nie dające się pogodzić z konstytucyjnymi oraz konwencyjnymi gwarancjami prawa do sądu oraz prawa do skutecznego środka zaskarżenia. Odwołał się do art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78 poz. 483 ze zm.), art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284 ze zm.), art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C. z 2007 r. nr 303, str. 1 ze zm., zwana dalej: "KPP"). W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że organ był związany terminem załatwienia sprawy wynikającym wprost z art. 5 ust. 2 zd. pierwsze dyrektywy 2011/98/UE, wynoszącym 4 miesiące od daty złożenia wniosku (przedłożone Sądowi akta administracyjne sprawy nie dawały podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa sprawa miała charakter "skomplikowany" w rozumieniu art. 5 ust. 2 zd. drugie ww. dyrektywy). Sąd I instancji, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3, art. 149 § 1a, art. 151, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, mając na względzie, że dnia wyrokowania nie został poinformowany przez Wojewodę aby ten wydał decyzję kończącą postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego z 3 lutego 2023 r., że okoliczności podnoszone przez Wojewodę - dotyczące zwłaszcza dużej, a w ostatnim czasie (tj. od marca 2022 r.) dodatkowo istotnie zwiększonej liczby wpływających wniosków cudzoziemców (zwłaszcza z Ukrainy) - nie mogą wprawdzie usprawiedliwiać zaistniałej bezczynności organu, gdyż są to okoliczności leżące po stronie administracji publicznej, jednakże można (a w tym przypadku należy) brać je pod uwagę przy ocenie, czy stwierdzona bezczynność naruszała prawo w stopniu rażącym, że organ, opierając się na literalnym brzmieniu art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 u.p.o.U. mógł pozostawać w przekonaniu - wprawdzie błędnym, ale jednak znajdującym także pewne oparcie w niejednolitym orzecznictwie sądowym - że termin załatwienia przedmiotowej sprawy w ogóle nie rozpoczął biegu, a także brak w skardze merytorycznej argumentacji mającej przemawiać za przyznaniem skarżącemu rekompensaty we wnioskowanej kwocie (1000 zł). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda zaskarżając go w zakresie punktów 1, 2, 3 i 5 oraz wnosząc o jego uchylenie w zaskarżonej części i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 53 § 2b oraz "149 § 1 i 2" w zw. z art. "149 § 1 ust. 1" (powinno być 149 § 1 pkt 1 - dopisek NSA) w zw. z art. 133 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z: art. 100c ust. 1 i 100d ust. 1 pkt 1 u.o.p.U.; "ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach"; art. 35 i 37 § 3a k.p.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na przyjęciu, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku z 3 lutego 2023 r. o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, podczas gdy: - w myśl art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, jednakże "Skarżąca" wniosła je przed upływem terminu do załatwienia sprawy, dlatego zostało pozostawione bez rozpoznania; - ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa wprowadziła zasadę, że do 30 sierpnia 2024 r. będzie trwał okres spoczywania terminów na załatwienie spraw wymienionych w pkt 1-3, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres; ten termin został zmieniony art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. i zgodnie z nim w okresie do 30 czerwca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw wymienionych w pkt 1-3 w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres; - "skarżąca" przez cały czas procedowania "jej" wniosku przebywał i nadal przebywa legalnie, ma więc możliwość świadczenia pracy, nie "doznała" w tym zakresie żadnego uszczerbku i nie pozostaje w niepewności prawnej; - prowadzone postępowanie na podstawie ustawy o cudzoziemcach wymaga dokonania szeregu czynności weryfikacyjnych, także we współpracy z innymi organami administracji publicznej, a czas jego prowadzenia nie wynikał z celowego działania organu lecz z sukcesywnego załatwiania spraw w miarę posiadanych obiektywnych możliwości w relacji do ogromnej liczby procedowanych w tych sprawach wniosków. W odpowiedzi na skargę kasacyjną cudzoziemiec wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych wraz z kwotą 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, z ostrożności procesowej w przypadku uwzględnienia skargi o nie obciążanie kosztami postępowania przed WSA i NSA, albowiem stan bezczynności organu i konieczność złożenia skargi kasacyjnej nie były zawinione przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, któremu druga strona nie sprzeciwiła się, Sąd rozpoznał kasację poza rozprawą. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutów skargi kasacyjnej opartych na naruszeniu art. 53 § 2b p.p.s.a. w zw. z art. 35 i art. 37 § 3a k.p.a. oraz art. 133 i art. 141 § 4 p.p.s.a., a także ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. Z art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z kolei w art. 37 § 3a k.p.a. stanowi się, że jeżeli ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu określonego w art. 35 albo przepisach szczególnych, organ prowadzący postępowanie pozostawia ponaglenie bez rozpoznania. Wówczas, jak wynika ze zdania drugiego powołanego przepisu, nie stosuje się art. 37 § 4-8 k.p.a. W związku z tym brak podstaw do przyjęcia, aby pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania miało ten skutek, że nie jest to ponaglenie, o którym mowa w art. 53 § 2b p.p.s.a. W szczególności nie wynika to z art. 37 § 3a k.p.a., w którego ostatnim zdaniu określono skutki pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania, sprowadzające się do niestosowania art. 37 § 4-8 k.p.a. W związku z tym, skoro w rozpoznawanej sprawie ponaglenie przed wniesieniem skargi zostało wniesione, to spełniono warunek dopuszczalności skargi przewidziany w art. 53 § 2b p.p.s.a., a pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania nie ma dla oceny spełnienia tego warunku dopuszczalności istotnego znaczenia (zob. wyrok NSA z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1419/24). Co zaś dotyczy art. 35 k.p.a., art. 133 i art. 141 § 4 p.p.s.a., to autor środka zaskarżenia nie wyjaśnił w jaki sposób powyższe przepisy zostały naruszone, Naczelny Sąd Administracyjny zwolniony jest zatem od czynienia pogłębionych rozważań w tym zakresie. Wypada jedynie zaznaczyć, że ww. normy z p.p.s.a. nie są właściwą podstawą do kwestionowania przyjętego stanu faktycznego i jego oceny przez pryzmat przepisów prawa materialnego, a do tego zmierza autor skargi kasacyjnej redagując zarzuty oparte na tych przepisach. Zauważyć także trzeba, że obowiązkiem autora środka zaskarżenia jest właściwe i precyzyjne przytoczenie podstaw kasacyjnych. Polega ono na wskazaniu konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu) oraz wyjaśnieniu wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Samo przywołanie aktu normatywnego (ustawy o cudzoziemcach) nie realizuje ww. warunku. Istotny błąd w konstrukcji skargi kasacyjnej uniemożliwia merytoryczną ocenę zarzutu opartego na naruszeniu ustawy o cudzoziemcach. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, usprawiedliwiony okazał się zarzut naruszenia art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (art. 149 § 2 p.p.s.a. przywołano zapewne na zasadzie omyłki - dotyczy on możliwości zawarcia w wyroku dodatkowego rozstrzygnięcia o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej) w zw. z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 pkt 1 u.o.p.U. Zdaniem składu orzekającego wadliwe jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że ww. przepisy u.o.p.U. nie mogły znaleźć zastosowania w kontrolowanej sprawie, z uwagi na sprzeczność z art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE. Przy czym należy zaakcentować, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy, z uwagi na datę złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, przedmiotem rozważań powinien być art. 100d u.o.p.U. Ww. zagadnienie było już poruszone w orzecznictwie tutejszego Sądu - m.in. w wyrokach: z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24; z 9 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1590/24; z 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2476/24 - i należy się do niego odwołać. Otóż, NSA w pierwszym z przywołanych wyroków wskazał, że "jednym z podstawowych celów tej dyrektywy (w jej aspekcie proceduralnym) jest ustanowienie procedury jednego wniosku służącej wydawaniu obywatelom państw trzecich jednego zezwolenia w celu wykonywania pracy na terytorium państwa członkowskiego. To jedno zezwolenie ma łączyć w jednym akcie administracyjnym zezwolenie na pobyt i na pracę celem przyczynienia się do uproszczenia i zharmonizowania przepisów mających obecnie zastosowanie w państwach członkowskich (zob. motywy 3 i 30 dyrektywy 2011/98/UE). Procedura rozpatrywania wniosku o jedno zezwolenie powinna charakteryzować się skutecznością i funkcjonalnością, powinna uwzględniać zwykłe obciążenie pracą administracji państw członkowskich oraz powinna być przejrzysta i sprawiedliwa, po to by oferować zainteresowanym odpowiednią pewność prawa (zob. motyw 5 dyrektywy 2011/98/UE). Z kolei w art. 5 ust. 2 akapit pierwszy dyrektywy 2011/98/UE przewidziano, że właściwy organ wydaje decyzję w sprawie kompletnego wniosku w najkrótszym możliwym terminie, lecz w każdym razie w terminie czterech miesięcy od daty złożenia wniosku. W myśl zaś art. 5 ust. 2 akapit drugi wspomnianej dyrektywy wskazano, że termin, o którym mowa w akapicie pierwszym, można przedłużyć w wyjątkowych okolicznościach, jeżeli rozpatrywanie danego wniosku jest skomplikowane. Regulację art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE zamyka akapit trzeci, zgodnie z którym wszelkie skutki niepodjęcia decyzji w terminie przewidzianym w tym ustępie określa się w prawie krajowym. Z kolei w art. 5 ust. 4 dyrektywy 2011/98/UE przewidziano, że w przypadku niekompletności informacji lub dokumentów właściwy organ winien wyznaczyć stronie rozsądny termin na ich dostarczenie. Wówczas bieg terminu, o którym mowa w art. 5 ust. 2, wstrzymuje się do czasu otrzymania przez właściwy organ lub przez inne odpowiednie organy wymaganych dodatkowych informacji. Jeżeli dodatkowe informacje lub dokumenty nie zostaną dostarczone w wyznaczonym terminie, właściwy organ może odrzucić wniosek. (...) Analiza przywołanych wyżej postanowień dyrektywy 2011/98/UE prowadzi do wniosku, że ten akt prawny nie przewiduje prawa zaskarżania do sądu bezczynności lub przewlekłości organu rozpoznającego wniosek o jedno zezwolenie. Dyrektywa ta nie reguluje zresztą również zasad sądowej kontroli rozstrzygnięć wydanych na skutek rozpoznania wniosku o jedno zezwolenie, ograniczając się do obowiązku pouczenia strony, wobec której wydano negatywne rozstrzygnięcie, o sądzie lub organie administracyjnym, do którego dana osoba może złożyć odwołanie, oraz o terminie takiego odwołania (zob. art. 8 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE). Wspomniana dyrektywa w przywołanym wyżej art. 5 ust. 2 akapit trzeci wprost zresztą przewiduje, że wszelkie skutki niepodjęcia decyzji w terminie przewidzianym w tym ustępie określa się w prawie krajowym. Regulacja ta potwierdza tylko zasadę autonomii proceduralnej państw członkowskich, zgodnie z którą zagadnienia proceduralne związane ze stosowaniem prawa unijnego nieuregulowane wyraźnie w tym prawie podlegają prawu krajowemu. (...) W krajowym porządku prawnym zagadnienia związane z terminowym rozpoznawaniem wniosku u udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy zostały uregulowane przede wszystkim w art. 112a ustawy o cudzoziemcach oraz, w zakresie nieuregulowanym w tym przepisie, w odpowiednich przepisach k.p.a. dotyczących terminów załatwiania spraw oraz usuwania braków formalnych podań. W realiach niniejszej sprawy to jednak nie kwestia prawidłowej implementacji art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE w art. 112a ustawy o cudzoziemcach lub kwestia wykładni art. 112a ustawy o cudzoziemcach w zgodzie z postanowieniami wspomnianej dyrektywy miała kluczowe znaczenie z punktu widzenia oceny zasadności skargi na bezczynność lub przewlekłość. Zasadnicze znaczenie miał tu bowiem art. 100d ustawy o pomocy, a ściślej rzecz ujmując art. 100d ust. 1 i 4 tej ustawy. W art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy uregulowano instytucję okresowego wstrzymania biegu terminów na załatwienie m.in. spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy. Z kolei w art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy przewidziano, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. (...) W art. 100d ustawy o pomocy nie uregulowano kwestii długości terminów, w jakich powinien być rozpoznany wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy. Podobnie, przepis ten nie dotyczy zasad wydłużania terminów rozpoznania sprawy z uwagi na jej skomplikowany charakter, a także implikacji wynikających z braku przedłożenia przez stronę wymaganych przez prawo informacji lub dokumentów. Ergo, art. 100d nie dotyczy materii, która została uregulowana w art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE.". NSA podniósł także, że "ocena art. 100d winna uwzględniać cel oraz epizodyczny charakter tej regulacji, a także uwarunkowania systemowe, dotyczące praw gwarantowanych przez KPP. Otóż regulacje zawarte w art. 100d ustawy o pomocy, a wcześniej w art. 100c tej ustawy, miały na celu chociażby częściowe odciążenie służb migracyjnych w aspekcie kryzysu migracyjnego wywołanego masowym napływem do Polski obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską rozpoczętą 24 lutego 2022 r. (...) od wybuchu tej wojny do 30 listopada 2023 r. do Polski z Ukrainy wjechało 17,428 miliona osób, z czego blisko 1,767 miliona wystąpiło o ochronę czasową (zob. Raport na temat obywateli Ukrainy - stan na 30 listopada 2023 r., Urząd do Spraw Cudzoziemców 2023, https://www.gov.pl/attachment/666c43d8-3e85-41b9-a684-eaa6b04b811a). Regulacje zawarte w art. 100d ustawy o pomocy miały i mają nadal charakter czasowy (epizodyczny). W szczególności, na dzień wyrokowania przepis ten obowiązuje do dnia 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. poz. 854). (...) przedłużenie obowiązywania tego przepisu nie jest przy tym dowolne, ale skorelowane z przedłużaniem przez Radę Unii Europejskiej tymczasowej ochrony udzielanej wysiedleńcom z Ukrainy, o których mowa w art. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (zob. decyzję wykonawczą Rady (EU) 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r. przedłużającą ochronę czasową do 4 marca 2025 r., Dz.U. L. 2023/2409). (...) w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 342, X Kadencja, s. 68) wskazano m.in., że uzasadnieniem dla przedłużenia obowiązywania ustawy o pomocy do dnia 30 września 2025 r. jest zapewnienie sprawnego i nieobciążającego dodatkowo organów administracji rządowej, procesu przechodzenia przez obywateli Ukrainy, korzystających obecnie z ochrony czasowej, na pobyt czasowy.". NSA podkreślił także, że "w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE jest mowa o "zwykłym obciążeniu pracą administracji państw członkowskich". Z takiego brzmienia przepisu wynika, że nie dotyczy on problematyki sytuacji nadzwyczajnych, w tym poważnych kryzysów migracyjnych.". Stwierdził również, że "prawa zagwarantowane we wtórnym prawie unijnym oraz w Karcie Praw Podstawowych, w tym prawo do dobrej administracji oraz prawo do sądu (zob. art. 41 i 47 KPP), mogą podlegać ograniczeniom z uwagi na konieczność ochrony m.in. interesu publicznego (zob. art. 52 ust. 1 KPP). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionowana przez WSA w Poznaniu regulacja zawarta w art. 100d ustawy o pomocy stanowi proporcjonalne ograniczenie uprawnień cudzoziemców, uwzględniając opisane wyżej cele i charakter tej regulacji. (...) Te same racje, które legły u podstaw przyjęcia, że art. 100d ustawy o pomocy stanowi przejaw uzasadnionego, proporcjonalnego ograniczenia m.in. prawa do sądu gwarantowanego w art. 47 KPP, przemawiają za uznaniem, że wspomniany przepis ustawy o pomocy nie narusza art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPC". Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając powyższe, a przede wszystkim, wynikający z art. 100d ust. 1 pkt 1 i art. 100d ust. 4 u.o.p.U. czasowy charakter ograniczeń, nie uznaje zatem za zasadne odstąpienie od stosowania ww. przepisów na skutek rzekomej sprzeczności z art. 5 ust. 2 i 4 dyrektywy 2011/98/UE. Pominięcie tych przepisów przez Sąd Wojewódzki nie miało wystarczających podstaw faktycznych i prawnych. Jeszcze raz należy podkreślić, że zawarte w u.o.p.U. szczególne unormowania dotyczące terminów załatwiania spraw, w tym objętych zakresem normowania powołanej dyrektywy, zostały uchwalone z uwagi na szczególną sytuację związaną z wojną w Ukrainie, niewątpliwie zwiększającą obciążenie pracą organów administracji właściwych w sprawach cudzoziemców. Ta okoliczność uzasadnia czasowe odstępstwo od maksymalnego terminu załatwiania spraw określonego w art. 5 ust. 2 dyrektywy 2011/98/UE (zob. wyrok NSA z 22 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1419/24). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w punktach 1, 2, 3, 5 i w tym zakresie oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 207 § 2 p.p.s.a. mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni art. 100d u.o.p.U., jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 26 czerwca 2024
- Symbol z opisem
- 6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 658
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Magdalena Dobek-Rak Tomasz Zbrojewski /sprawozdawca/ Zdzisław Kostka /przewodniczący/
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: IV SAB/Wr 52/25 · 25 marca 2025
Postanowienie WSA we Wrocławiu z 25 marca 2025 r., IV SAB/Wr 52/25 – wizy
Sygnatura: IV SAB/Wr 39/25 · 25 marca 2025
Postanowienie WSA we Wrocławiu z 25 marca 2025 r., IV SAB/Wr 39/25 – wizy
Sygnatura: IV SAB/Wr 157/25 · 25 marca 2025
Postanowienie WSA we Wrocławiu z 25 marca 2025 r., IV SAB/Wr 157/25 – wizy
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny