II OSK 1383/20

Dnia 25 kwietnia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędzia del. WSA Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 848/19 w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 sierpnia 2019 r., nr WOA.7722.121.2019.JG w przedmiocie nałożenia grzywny w celi przymuszenia oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 848/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. J. na postanowienie Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", z dnia 2 sierpnia 2019 r., nr WOA.7722.121.2019.JG, którym uchylono postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w C. w części dot. pkt 2 i w to miejsce orzeczono: - wzywam Pana K. J. do uiszczenia nałożonej grzywny w terminie do dnia 9 września 2019 r. na rachunek bankowy prowadzony w Banku Spółdzielczym w C. nr [...] dla Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w C., pouczając, że w przypadku nieziszczenia grzywny w terminie, zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych; oraz w części dotyczącej pkt 3 – w zakresie terminu wykonania obowiązku – i w tym zakresie orzeczono: obowiązek wykonania tytułu wykonawczego TW-2 nr 1/2019 z dnia 20 maja 2019 r. do dnia 09 września 2019 r. W pozostałej części utrzymano postanowienie PINB w mocy, tj. w zakresie nałożenia na K. J. grzywny w celu przymuszenia w wysokości 5000 zł. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie zaskarżonego postanowienia WINB; oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", przez niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu niedopuszczalności badania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w toku niniejszego postępowania kwestii możliwości wykonania obowiązku objętego tytułem wykonawczym; - art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w stanie faktycznym sprawy zachodziła konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu niewykonalności obowiązku. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez brak wszechstronnego i dokładnego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i niewystarczające dla wyjaśnienia sprawy ustalenia faktyczne i prawne; - art. 151 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy w sprawie zachodziły podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. W związku z zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego. Odnośnie podnoszonego w skardze kasacyjnej problemu prawnego związanego z badaniem z urzędu przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnego, Sąd I instancji niewadliwie ocenił, że w okolicznościach niniejszej sprawie, tj. przy ocenie legalności postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, po pierwsze, organ egzekucyjny nie jest władny podejmować działań ingerujących w treść decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego; po drugie, organ egzekucyjny nie jest władny do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku (art. 29 § 1 u.p.e.a.), ale i nie jest władny uchylać, zmieniać czy też w inny sposób weryfikować ostateczną decyzję administracyjną, która podlega wykonaniu; a po trzecie, niedopuszczalność badania podstawy egzekwowanego obowiązku w postępowaniu dotyczącym postanowienia w sprawie grzywny w celu przymuszenia wynika z zasady niekonkurencyjności środków zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W szczególności to ostatnie wskazanie Sądu I instancji ma znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy, ponieważ podnoszona przez skarżącego w niniejszej sprawie niedopuszczalność egzekucji z uwagi na skierowanie nakazu rozbiórki tylko do jednego ze współwłaścicieli nieruchomości, było w istocie przedmiotem oceny organów egzekucyjnych w wyniku wniesionego przez skarżącego zarzutu opartego na treści art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a. Zarzut ten zaś został ostatecznie oddalony postanowieniem Wielkopolskiego WINB z 16 lipca 2019 r., które to postanowienie było też przedmiotem oceny Sądów Administracyjnych. Wyrokiem z dnia 21 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 529/20, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu z 16 października 2019 r., II SA/Po 847/19, o oddaleniu skargi K. J. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lipca 2019 r. nr WOA.7722.130.2019.JG w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny przesądził, że argumentacja skarżącego, w której uwypukla on fakt nieobjęcia obowiązkiem rozbiórki drugiego współwłaściciela przedmiotu egzekucji, nie mogła być przedmiotem kontroli ze strony organu egzekucyjnego jako niedopuszczalna z mocy ww. przepisu. Ponadto, jak ocenił NSA, zasadnie podniesiono również, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania administracyjnego. W tych warunkach NSA stwierdził, że organy obu instancji słusznie uznały zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne i w tym zakresie przedstawiły właściwą i zgodną z prawem argumentację. Oznacza to, że w aktualnie rozpatrywanej skardze kasacyjnej skarżący nie może skutecznie powoływać się na kwestię niedopuszczalności egzekucji jako związanej ze skierowaniem nakazu rozbiórki do jednego współwłaściciela (a więc niewykonalnością obowiązku, o jakiej była mowa w art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.), jak i na to, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie badał dopuszczalności egzekucji. Nie znajdują więc potwierdzenia zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. oraz art. 151 p.p.s.a., skoro organ egzekucyjny przy nakładaniu grzywny w celu przymuszenia uwzględnił okoliczność dotyczącą odmownego rozpoznania zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (skierowanie nakazu rozbiórki do jednego współwłaściciela). Natomiast w skardze kasacyjnej skarżący nie wskazał aby w sprawie zaistniała niedopuszczalność egzekucji z jakichś "innych" względów. Skarżący zamiast wykazać najpóźniej w skardze kasacyjnej niedopuszczalność egzekucji, w tym zakresie zawarł wywody, które w sposób ogólny dotyczyły niedopuszczalności egzekucji, pomijając, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazuje przypadki, w których egzekucja jest niedopuszczalna. Natomiast zasadniczo kwestia prawidłowości określenia, czy też wskazania adresata nakazu rozbiórki dotyczy problematyki zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a do takiej oceny nie jest już uprawniony organ egzekucyjny, tym bardziej, że prawomocnym wyrokiem z 25 stycznia 2017 r., II SA/Po 760/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę K. J. na decyzję Wielkopolskiego WINB z dnia 25 lipca 2016 r., nr WOA.7721.152.2016.MJM, którą utrzymano w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia 30 marca 2016 r., znak: PINB-KIO.50.29.2015, nakazującą skarżącemu rozbiórkę części stacji LPG, tj. zbiornika gazu płynnego i urządzeń stacji napełniania samochodów gazem propan-butan: urządzenia dystrybucyjnego – odmierzacza paliw i pompy ssąco-tłoczącej z zabudową, na terenie posesji w C. przy ul. [...], działka nr ewid. [...] i [...]. Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a.; art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.; art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.; oraz art. 151 p.p.s.a. – nie zawierają usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.