II OSK 1376/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 217/15 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od P. K. na rzecz Komendanta Głównego Policji kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 15 lutego 2016 r., sygn. akt: II SA/Wa 217/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie oddalił skargę P. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną sportową. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Jak wynika z ustaleń stanu faktycznego w zaskarżonym wyroku, Komendant Główny Policji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., K.p.a.) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r. poz. 576 z późn. zm., Ubia), w dniu 30 grudnia 2014 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] października 2014 r., nr [...], o cofnięciu P. K. pozwolenia na broń palną sportową. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swej decyzji podał, że skarżący wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt [...], został skazany za popełnienie czynu z art. 218 § 1 Kodeksu karnego (K.k.). Sąd Okręgowy [...] wyrokiem z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...], zmienił ten wyrok poprzez zmianę kwalifikacji czynu na art. 218 § 1a K.k. Organ odwoławczy eksponując, iż zważywszy że art. 18 ust. 1 pkt 2 Ubia ma charakter obligatoryjny stwierdził, że organy Policji mają obowiązek cofnięcia pozwolenia na broń w każdym przypadku ujawnienia, iż posiadacz pozwolenia na broń należy do grupy osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a Ubia. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości zachowania pozwolenia na broń osobie skazanej za przestępstwo umyślne, a takim jest przestępstwo z art. 218 § 1a K.k. Wyjaśniono, że z dniem 1 czerwca 2012 r. art. 218 § 1 K.k. utracił moc na skutek uznania za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt sygn. akt P 29/09. Uwzględniając powyższe, ustawą z dnia 10 maja 2012 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w art. 218 dodano § 1a. Zmiana ta nie miała wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż Sąd Okręgowy [...] w wyroku dokonał zmiany kwalifikacji prawnej dokonanej przez Sąd Rejonowy w [...]. Postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia przedmiotowego pozwolenia zostało wszczęte w dniu 15 marca 2013 r., a zatem już po wejściu w życie nowych przepisów, wprowadzonych ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (która weszła w życie 10 marca 2011 r.), co oznacza, że niniejsza sprawa mogła być rozpatrzona wyłącznie na podstawie nowych przepisów. P. K. wniósł do WSA w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2014 r. zarzucając, że została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez obrazę prawa materialnego w zakresie zastosowania i wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a Ubia, a tym samym błąd w ustaleniach faktycznych mających bezpośredni wpływ na treść zaskarżonej decyzji. Skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie skargę oddalił. W motywach tego wyroku stwierdzono, że okolicznością niesporną jest, iż skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa umyślnego. W związku z powyższym, organy Policji miały obowiązek wszcząć postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia skarżącemu pozwolenia na broń i wydać decyzję o jego cofnięciu. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawały zaś okoliczności dotyczące związku pomiędzy pozwoleniem na broń, a czasem popełnienia przestępstwa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł P. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając w/w orzeczenie w całości. Niniejszą skargę kasacyjną oparto na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., aktualnie: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., Ppsa), a mianowicie na naruszeniu prawa materialnego, tj. art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 42 ust. 1 w zw. z art. 8 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię i brak zastosowania w przedmiotowej sprawie oraz błędną wykładnię art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 Ubia z dnia 21 maja 1999 r. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o: 1. wydanie orzeczenia reformatoryjnego w trybie art. 188 Ppsa i uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie i poprzedzających go decyzji Komendanta Głównego Policji i Komendanta Stołecznego Policji jako niezgodnych z prawem; - ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nowelizacja Ubia z dnia 5 stycznia 2011 r. zawiera w art. 3 przepis przejściowy stanowiący, iż jedynie do spraw wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe. Do wszystkich spraw wszczętych po dniu wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy znowelizowane. Postępowanie wobec skarżącego zostało wszczęte przez organ w dniu 13 marca 2013 r., a zatem już po wejściu w życie znowelizowanych przepisów. W przepisach przejściowych przez ustawodawcę pominięte zostały wszelkie te przypadki, które odnoszą się do zdarzeń mających miejsce czasem nawet wiele lat przed wejściem w życie nowelizacji i zamkniętych czasowo, a nie zakończonych (często bez winy obywatela) prawomocnym wyrokiem, które pod rządami Ubia w "starym" jej brzmieniu nie dawały podstaw prawnych do zastosowania sankcji w postaci pozbawienia uprawnień do posiadania broni. W odpowiedzi Komendanta Głównego Policji na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi kasacyjnej, przeprowadzenie rozprawy, zwrot kosztów postępowania kasacyjnego wg norm przepisanych. W uzasadnieniu organ powołując się na orzecznictwo sądowe wskazuje, że jedyną przesłanką, od której uzależniona została możliwość stosowania przepisów znowelizowanej Ubia jest czas wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Postępowania, które rozpoczęły swój bieg pod rządami nowej ustawy muszą być rozpoznane również w oparciu o te regulacje. Zdaniem tegoż organu brak jest więc możliwości skutecznego wywodzenia, że istnieją inne bariery, uniemożliwiające stosowanie przez organ nowej ustawy w postępowaniu wszczętym pod jej rządami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które – zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną – zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 Ppsa, obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, opubl. ONSAiwsa z 2010 r., nr 1, poz. 1). A. Nie mógł zostać uznany za uzasadniony zarzut naruszenia prawa materialnego, a to błędnej wykładni art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 Ubia. Na wstępie rozważań należy wskazać na treść art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia Ubia, który stanowi, że właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-6. Przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy od dnia 1 stycznia 2004 r. do dnia 9 marca 2011 r. miał następujące brzmienie: "Pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw". Od dnia 10 marca 2011 r. art. 15 ust. 1 pkt 6 Ubia stanowi, że "Pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego: lit. a) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe, lit. b) skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za nieumyślne przestępstwo: przeciwko życiu i zdrowiu, przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia." Nowe brzmienie art. 15 ust. 1 pkt 6 Ubia zostało nadane przez art. 1 pkt 10 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o zmianie ustawy o broni i amunicji oraz ustawy o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. Nr 38, poz. 195), zw. dalej ustawą nowelizującą. Art. 7 ustawy nowelizującej stanowi o wejściu w życie tego aktu po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, tj. dnia 10 marca 2011 r. Artykuł 15 ust. 1 pkt 6 Ubia w brzmieniu sprzed 10 marca 2011 r., jak i po nowelizacji dotyczył wyeliminowania spośród osób ubiegających się o pozwolenie na broń w związku z art. 18 ustawy także osób owe uprawnienie posiadających, które stanowią zagrożenie dla dóbr priorytetowo ustawą chronionych – m.in. porządku i bezpieczeństwa publicznego. Zmianie uległy jedynie przesłanki, które zdaniem ustawodawcy wskazują, że osoba stanowi zagrożenie dla owych dóbr. Potwierdzeniem tego jest podjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwała z dnia 18 listopada 2009 r., sygn. akt II OPS 4/09, która wprowadziła zasadę prawną, zgodnie z którą "osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)". Oznacza to, że niezależnie od tego, które przepisy miałyby w sprawie zastosowanie, fakt skazania prawomocnym orzeczeniem za przestępstwo umyślne uprawniał organ do cofnięcia pozwolenia na broń. Niemniej w niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie mają zastosowanie przepisy po nowelizacji, która weszła w życie dnia 10 marca 2011 r. Zgodnie z art. 3 ustawy nowelizującej tylko do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie stosuje się przepisy dotychczasowe. W tym względzie brak jest innych regulacji w przepisach wprowadzających ustawę w życie. Nie ma podstaw do tego, aby z braku innej regulacji w odniesieniu do czynów i wyroków poprzedzających wejście w życie tej ustawy stosować inną zasadę niż ta, że organy administracji publicznej rozstrzygają sprawy w oparciu o przepisy obowiązujące w dacie wydawania decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z dnia 20 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 459/12, wyrok NSA z dnia 7 sierpnia 2013 r., sygn. akt II OSK 731/12, wyrok NSA z dnia 7 maja 2013r., sygn. akt II OSK 278/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Skarżący kasacyjnie wadliwie utożsamia czasokres popełniania przez niego przestępstwa, za które został prawomocnie skazany, z terminem wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia mu pozwolenia na broń. W niniejszej sprawie postępowanie w przedmiocie cofnięcia P. K. pozwolenia na broń zostało wszczęte w dniu 15 marca 2013 r., a więc po wejściu w życie wymienionej ustawy, decyzja organu I instancji wydana została w dniu [...] października 2014 r., zaś zaskarżona do sądu administracyjnego decyzja Komendanta Głównego Policji w dniu [...] grudnia 2014 r. Co więcej, również wyrok Sądu Rejonowego w [...] skazujący P. K. został wydany w dniu [...] marca 2012 r. Norma zrekonstruowana na podstawie przytoczonych powyżej przepisów abstrahuje zupełnie od tego, kiedy zostało popełnione przestępstwo umyślne. Oznacza to, że zarówno wszczęcie postępowania, jak i wydanie decyzji przez organ I, jak i II instancji nastąpiło po wejściu w życie ustawy nowelizującej, powołany zaś przepis przejściowy, który nakazuje stosować art. 15 ust. 1 pkt 6 Ubia w brzmieniu sprzed 10 marca 2011 r., nie miał w niniejszej sprawie zastosowania. Stanowisko skargi kasacyjnej w tym zakresie należy uznać za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło bowiem pod rządami znowelizowanych przepisów Ubia. B. Na uwzględnienie nie zasługiwały także pozostałe zarzuty związane z naruszeniem prawa materialnego, a to art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 42 ust. 1 w związku z art. 8 Konstytucji RP poprzez błędną ich wykładnię i brak zastosowania w sprawie. Skarżący powołuje się w skardze kasacyjnej na "zasadę zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez niego prawa oraz bezpieczeństwa prawnego obywatela jako pewności tego, iż w oparciu o obowiązujące prawo obywatel może kształtować swoje stosunki życiowe". Jednocześnie skarżący sam przyznaje w skardze kasacyjnej (s. 4 skargi kasacyjnej), że w okresie obejmującym lata 2005-2009 dopuścił się czynów zabronionych, za które to czyny został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt [...], a Sąd Okręgowy [...] wyrokiem z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...], zmienił ten wyrok poprzez zmianę kwalifikacji czynu na art. 218 § 1a K.k. Skarżący, który przez okres 4 lat świadomie naruszał obowiązujący porządek prawny, zarzuca teraz naruszenie zasady obowiązującej w demokratycznym państwie prawnym, tj. zasady zaufania obywatela do państwa. Stwierdzić należy zatem, że zarzut normy naruszenia wynikającej z art. 2 Konstytucji RP jest chybiony. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie w niniejszej sprawie zaskarżony wyrok nie narusza art. 42 ust. 1 Konstytucji RP. Przepis ten odnosi się bowiem do kwestii odpowiedzialności karnej, która nie była przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie. Jedynie w ramach ustaleń stanu faktycznego sprawy, z uwagi na treść art. 15 ust. 1 pkt 6 lit. a Ubia, konieczne było dokonanie ustalenia, czy P. K. takiej odpowiedzialności karnej podlega w związku z zapadłym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe. W niniejszej sprawie, niekwestionowany jest fakt, że skarżący kasacyjnie został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] marca 2012 r., za popełnienie czynu z art. 218 § 1 K.k. (przestępstwo umyślne), a Sąd Okręgowy [...] wyrokiem z dnia [...] stycznia 2013 r., sygn. akt [...], zmienił ten wyrok poprzez zmianę kwalifikacji czynu na art. 218 § 1a K.k.. A zatem sąd pierwszej instancji wyłącznie dokonał ustaleń, że P. K. w związku z popełnionym umyślnym przestępstwem podlegał odpowiedzialności karnej, ponieważ za takie przestępstwo został skazany ww. prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego. Z tych względów, zarzut dotyczący naruszenia art. 42 ust. 1 Konstytucji RP nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nie można też podzielić zarzutu w zakresie naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, tj. zasady równości wobec prawa w sytuacji, gdy organy w przedmiotowej sprawie działały na podstawie obowiązujących regulacji prawnych. Równość wobec prawa nie może być rozumiana jako obowiązek orzekania niezgodnie z prawem materialnym. Zdaniem Sądu zarzut naruszenia ww. przepisu mógłby być uznany za zasadny w sytuacji, gdy: 1. w dacie wydania przez organ II instancji zaskarżonej decyzji w stosunku do skarżącego pominięto by okoliczność, kiedy doszło do czynów zabronionych, 2. jednocześnie wydając w tożsamym stanie faktycznym i w tej samej dacie decyzję w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń wobec innej osoby, organ wziąłby pod uwagę czas popełnienia czynów zabronionych, abstrahując od tego, że prawomocny wyrok skazujący oraz wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło po dacie wejścia w życie ustawy nowelizującej. Takich sytuacji w niniejszej sprawie nie było, co czyni powyższy zarzut nieuzasadnionym. Nie została także naruszona zasada lex retro non agit wyprowadzana z brzmienia art. 2 Konstytucji RP. Wprowadzone bowiem przez nowelizację Ubia dokonanej ustawą z dnia 11 stycznia 2011 r. rozwiązanie polega na obligatoryjnym nakazie cofnięcia pozwolenia na broń w przypadku m. in. prawomocnego skazania za przestępstwo popełnione umyślnie. Nie jest kwestionowane przez skarżącego kasacyjnie, że w dacie wydawania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji był osobą prawomocnie skazaną za przestępstwo popełnione umyślnie. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia ze wstecznym działaniem prawa, lecz z jego bezpośrednim działaniem, polegającym na tym, że od dnia wejścia w życie nowych przepisów należy je stosować do wszelkich stosunków prawnych, zdarzeń zarówno tych, które dopiero powstają, jaki i tych, które powstały przed wejściem w życie przepisów, ale trwają w czasie dokonywania zmian prawa, tym samym nie zachodzi retroakcja (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2013 r., sygn. akt II OSK 908/12, LEX nr 1559942). Na koniec podkreślić należy, ze podmioty stosujące prawo, w tym sądy, mając na uwadze treść art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, winny - w razie wątpliwości - przyjmować takie znaczenie przepisów prawnych, które nie będzie kolidowało z normami konstytucyjnymi (tzw. prokonstytucyjna wykładnia przepisów prawa). Wykładnia ma jednak służyć interpretacji przepisu. Nie może natomiast zniekształcać jego brzmienia. W niniejszej sprawie – zdaniem Sądu – treść przepisów nie budziła rzeczywistych wątpliwości. C. Z powyższych względów i działając na podstawie art. 184 Ppsa oddalono skargę kasacyjną. D. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 Ppsa.