Sygnatura
II OSK 1351/24
Wyrok NSA z 29 września 2026 r., II OSK 1351/24 – pozwolenie na budowę
Wynik
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 29 września 2026
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Jan Szuma (sprawozdawca) Protokolant: asystent sędziego Anna Krupa po rozpoznaniu w dniu 29 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] sp. j. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 2043/23 w sprawie ze skargi [...] S.A. z/s w W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 czerwca 2023 r. znak: DOR.7111.10.2023.ACK, DOA.7111.47.2023 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od [...] S.A. z/s w W. na rzecz [...] sp. j. z siedzibą w G. kwotę 477 (czterysta siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2043/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi [...] S.A. z siedzibą w W., uchylił postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (zwanego dalej "Głównym Inspektorem") z dnia 23 czerwca 2023 r., znak DOR.7111.10.2023.ACK, DOA.7111.47.2023, w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę. Sąd zasądził również od Głównego Inspektora na rzecz skarżącej kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powyższy wyrok wydano w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Decyzją z dnia 7 marca 2022 r., znak AB.6740.10.193.2021.5, Starosta W. (zwany dalej "Starostą") zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił [...] sp.j. z siedzibą w G. pozwolenia na budowę trzech budynków mieszkalnych wielorodzinnych, jednego budynku mieszkalnego wielorodzinnego z częścią usługową, zbiornika przeciwpożarowego, drogi wewnętrznej oraz zewnętrznej kanalizacji deszczowej wraz ze zbiornikiem na wody opadowe, na działkach nr [...] i [...], obręb [...], w R. W toku postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Wojewoda Pomorski (zwany dalej "Wojewodą"), postanowieniem z dnia 24 marca 2023 r., wstrzymał jej wykonanie. Tego samego dnia wydał również decyzję stwierdzającą nieważność pozwolenia na budowę. [...] sp.j. zakwestionowała oba rozstrzygnięcia. Po rozpoznaniu odwołania Główny Inspektor decyzją z dnia 20 czerwca 2023 r. uchylił decyzję Wojewody i odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty. Następnie Główny Inspektor postanowieniem z dnia 23 czerwca 2023 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (na datę zaskarżonego postanowienia tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm., zw. dalej "K.p.a."), uchylił postanowienie Wojewody wstrzymujące wykonanie pozwolenia na budowę. Wyjaśnił, że zastosowanie art. 159 § 1 K.p.a. wymaga uprawdopodobnienia wystąpienia jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Podkreślił jednak, że postępowanie nieważnościowe zostało już zakończone decyzją odmawiającą stwierdzenia nieważności. W konsekwencji postępowanie dotyczące wstrzymania wykonania decyzji stało się bezprzedmiotowe, co uzasadniało uchylenie postanowienia Wojewody z uwzględnieniem art. 105 § 1 K.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] S.A. zarzuciła naruszenie art. 159 § 1, art. 105 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Utrzymywała, że nadal zachodzi prawdopodobieństwo nieważności pozwolenia na budowę, a postępowanie w tej sprawie nie zostało prawomocnie zakończone. Podniosła także zarzuty dotyczące usytuowania stanowisk postojowych, wysokości stopni schodów, nasłonecznienia oraz zgodności inwestycji z planem miejscowym. Główny Inspektor wniósł o oddalenie skargi. Uwzględniając skargę, Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Głównego Inspektora o zabezpieczającym charakterze instytucji określonej w art. 159 § 1 K.p.a. oraz braku potrzeby udzielania takiej ochrony po ostatecznym zakończeniu postępowania nieważnościowego. Uznał jednak, że podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia stanowi wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2042/23, uchylającego decyzję Głównego Inspektora z dnia 20 czerwca 2023 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Okoliczność tę zakwalifikował jako przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Odwołał się w związku z tym do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., zw. dalej "P.p.s.a."). W końcowej części uzasadnienia jako podstawę uchylenia postanowienia wskazał natomiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła [...] sp.j., zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. w zw. z art. 159 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez: a. przyjęcie, że wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyroku z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2042/23, stanowi nową okoliczność uzasadniającą wznowienie postępowania administracyjnego, b. uznanie, że zachodzi podstawa wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., pomimo że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne ani nowe dowody istniejące w dniu wydania rozstrzygnięcia i nieznane organowi, c. uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a., pomimo braku przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, d. zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. bez wskazania przepisów postępowania, które organ miał naruszyć w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oraz uchylenie postanowienia, pomimo że nie było ono obarczone takim naruszeniem. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Wniosła również o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej [...] sp.j. podniosła przede wszystkim, że wyrok wydany niemal pół roku po zaskarżonym postanowieniu nie może stanowić okoliczności istniejącej w dniu jego wydania. Zwróciła również uwagę na sprzeczność między zaakceptowaniem przez Sąd działania Głównego Inspektora a uchyleniem jego postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania. Dodatkowo wskazała na wydanie przez Wojewodę postanowienia o wstrzymaniu wykonania pozwolenia w tym samym dniu co decyzji stwierdzającej jego nieważność. Twierdziła także, że pozwolenie na budowę nie podlega wykonaniu, ponieważ nie zobowiązuje inwestora do realizacji inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą okoliczności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Kontroli zaskarżonego wyroku należało zatem dokonać w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej i ich uzasadnieniem. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c P.p.s.a. w zw. z art. 159 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. wymagają łącznego rozpoznania. Dotyczą bowiem podstaw uchylenia postanowienia Głównego Inspektora w związku z rozstrzygnięciem sprawy nieważności pozwolenia na budowę. Zasadnicze znaczenie ma to, że wyrokiem z dnia 29 września 2026 r., sygn. akt II OSK 1350/24, wydanym przed rozpoznaniem niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2042/23, i oddalił skargę [...] S.A. na decyzję Głównego Inspektora z dnia 20 czerwca 2023 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Wyrok ten jest prawomocny. Stosownie do art. 170 P.p.s.a. wiąże również Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę. Nie można zatem opierać rozstrzygnięcia na założeniu, że decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności została wyeliminowana z obrotu prawnego, a sprawa nieważności pozwolenia wymaga dalszego rozpoznania przez organ. Zgodnie z art. 159 § 1 K.p.a. organ właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wstrzymuje jej wykonanie z urzędu lub na żądanie strony, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia jednej z wad wymienionych w art. 156 § 1 K.p.a. Jest to ochrona tymczasowa, służąca zabezpieczeniu postępowania nieważnościowego. Jej stosowanie nie wymaga uprzedniego stwierdzenia nieważności, ale pozostaje związane z tokiem postępowania, w którym kwestia ta podlega rozstrzygnięciu. Ostateczne zakończenie tego postępowania odmową stwierdzenia nieważności usuwa podstawę dalszego stosowania takiej ochrony. Nie jest w tym celu konieczne oczekiwanie na prawomocne zakończenie kontroli sądowej decyzji. Już w dacie wydania zaskarżonego postanowienia postępowanie nieważnościowe było zakończone ostateczną decyzją Głównego Inspektora z dnia 20 czerwca 2023 r. Organ zasadnie przyjął więc, że nie ma podstaw do dalszego wstrzymywania wykonania pozwolenia w trybie art. 159 § 1 K.p.a. Prawidłowość tej oceny co do zasady zaakceptował również Sąd pierwszej instancji. Niezależnie od powyższego zasadnie skarżąca kasacyjnie kwestionuje zastosowanie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Przepis ten, stosowany do zaskarżalnych postanowień odpowiednio na podstawie art. 126 K.p.a., wymaga, aby nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia, a jedynie nie były wówczas znane organowi. Wyrok z dnia 11 grudnia 2023 r. nie istniał w dniu wydania postanowienia z dnia 23 czerwca 2023 r. Sam fakt jego późniejszego wydania nie mógł zatem stanowić wskazanej przez Sąd przesłanki wznowienia postępowania. W konsekwencji nie uzasadniał zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Sąd pierwszej instancji przyjął, że na wynik niniejszej sprawy rzutuje wydanie w sprawie VII SA/Wa 2042/23 nieprawomocnego wyroku uchylającego decyzję Głównego Inspektora odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. Wyrok ten został jednak następnie uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny, który zarazem oddalił skargę na wskazaną decyzję. Tym samym okoliczność, którą Sąd pierwszej instancji uczynił podstawą uwzględnienia skargi w niniejszej sprawie, utraciła znaczenie i nie wymaga szerszych rozważań. Prawomocne zakończenie kontroli odmowy stwierdzenia nieważności nie pozostawia podstaw do ponownego badania w niniejszej sprawie zarzutów dotyczących kwalifikowanej wadliwości pozwolenia na budowę. Postępowanie dotyczące jego wstrzymania nie stanowi odrębnej drogi weryfikacji tych zarzutów po zakończeniu sprawy, której zabezpieczeniu miało służyć. Istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a zaskarżone postanowienie nie wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 P.p.s.a., zasądzając od [...] S.A. na rzecz [...] sp.j. kwotę 477 zł. Na kwotę tę składają się wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł, wynagrodzenie adwokata w wysokości 360 zł oraz opłata skarbowa od dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Wynagrodzenie adwokata ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity Dz. U. z 2026 r. poz. 215). Ponieważ adwokat, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną, nie prowadził sprawy przed Sądem pierwszej instancji i nie uczestniczył w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, należne wynagrodzenie odpowiada 75% stawki minimalnej wynoszącej 480 zł, a więc 360 zł.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 18 czerwca 2024
- Symbol z opisem
- 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
- Hasła tematyczne
- Administracyjne postępowanie
- Skarżony organ
- Inspektor Nadzoru Budowlanego
- Sędziowie
- Grzegorz Czerwiński Jan Szuma /sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144, art. 159 § 1, art. 105 § 1, art. 156 § 1 pkt 2 · Dz.U. 2023 poz. 775
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II SA/Łd 244/19 · 29 września 2026
Wyrok WSA w Łodzi z 29 września 2026 r., II SA/Łd 244/19 – pozwolenie na budowę
Sygnatura: II SA/Bk 611/26 · 29 września 2026
Wyrok WSA w Białymstoku z 29 września 2026 r., II SA/Bk 611/26 – pozwolenie na budowę
Sygnatura: II SA/Bk 609/26 · 29 września 2026
Wyrok WSA w Białymstoku z 29 września 2026 r., II SA/Bk 609/26 – pozwolenie na budowę
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny