II OSK 1329/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.K. i Z.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Po 104/25 o odrzuceniu skargi M.K. i Z.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 25 listopada 2024 r. znak: IR-IV.7721.361.2024.7 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Poznaniu postanowieniem z 26 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Po 104/25 odrzucił skargę M.K. i Z.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 25 listopada 2024 r. znak: IR-IV.7721.361.2024.7 w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem z 7 stycznia 2025 r. M.K. i Z.K., reprezentowani przez pełnomocnika wnieśli do WSA w Poznaniu skargę na powołaną na wstępie decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 25 listopada 2024 r. w rozpoznaniu odwołania A.K., uchylającą decyzję Starosty Poznańskiego nr 1296/24 z 6 maja 2024 r. w części zatwierdzonego projektu zagospodarowana terenu, projektu architektoniczno-budowlanego i orzekającą o zatwierdzeniu projektu zagospodarowania terenu z 1 grudnia 2023 r. ze zmianą z 20 października 2024 r. oraz projektu architektoniczno-budowlanego z 19 października 2023 r. ze zmianami z 20 lutego 2024 r. oraz z 23 września 2024 r., a w pozostałej części utrzymującą w mocy decyzję Starosty Poznańskiego nr 1296/24 z 6 maja 2024 r., znak: AB.6740.9.26.2024.XXIII zatwierdzającą projekt zagospodarowania działki oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę wieży jako telekomunikacyjnego obiektu budowlanego [...] w miejscowości [...], ul. [...], gmina [...], dz. Nr ewid. [...] (jedn. Ewid. [...], obręb ewid. [...]). W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej odrzucenie. Sąd wojewódzki zwrócił uwagę, że Wojewoda Wielkopolski rozpoznając odwołanie m. in. M.K. i Z.K., oddzielną decyzją z 25 listopada 2025 r. umorzył postępowanie odwoławcze wykazując, że nie posiadają oni statusu strony toczącego się postępowania administracyjnego (nie brali oni również udziału w postępowaniu przed organem I instancji). Wskazując na powyższe, w ocenie sądu pierwszej instancji skarżący nie posiadają interesu prawnego pozwalającego skutecznie formalnie wnieść skargę w niniejszej sprawie, ponieważ nie byli stronami toczącego się postępowania głównego, a ponadto nie wykazali w treści skargi, że posiadają interes prawny rozumiany w sposób przedstawiony powyżej. Zaskarżona decyzja Wojewody nie była doręczana M.K. i Z.K., nie wywierała bezpośredniego wpływu na sferę ich praw tak, jak decyzja Wojewody Wielkopolskiego umarzająca postępowanie z ich odwołania. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia odrzucającego skargę wywiedli M.K. i Z.K. – oboje reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. W pierwszej kolejności zaskarżonemu postanowieniu, który został zaskarżony w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024, poz. 935 ze zm., Ppsa) zarzucają: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe zastosowanie, w szczególności przepisu art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w skardze kasacyjnej powołano nieaktualny publikator – Dz. U. 1994, Nr 89, poz. 414 z późn. zm., uPb) poprzez uznanie za uzasadnione, że skarżący nie są stronami postępowania toczącego się przed Starostą Poznańskim, w następstwie czego nie przysługiwała im legitymacja do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji oraz skargi do WSA, co miało istotny wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 Ppsa w zw. z art. 133 § 1 Ppsa poprzez brak merytorycznego rozpoznania zarzutów zawartych w skardze, polegających na nie uznaniu skarżących za stronę w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę obiektu budowlanego [...] w miejscowości [...], co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze skarżący kasacyjnie wnoszą o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Wielkopolskiego, względnie: 2) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania w całości; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych; 4) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zdaniem skarżących kasacyjnie ich interes prawny w niniejszej sprawie opiera się na stwierdzeniu, że planowany obiekt ma, lub co najmniej może mieć wpływ na ich nieruchomość, a zatem spełniona została przesłanka z art. 28 ust. 2 uPb. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Przy czym podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 182 § 1 Ppsa skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie zaskarżonym postanowieniem WSA w Poznaniu odrzucił skargę M.K. i Z.K. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z 25 listopada 2024 r. w rozpoznaniu odwołania A.K. w przedmiocie pozwolenia na budowę. Podjęte przez sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcie wynikało z prawidłowej oceny charakteru oddzielnej decyzji Wojewody Wielkopolskiego z 25 listopada 2025 r., która zapadła na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. i polegała na umorzeniu postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem m. in. M.K. i Z.K. od decyzji Starosty Poznańskiego nr 1296/24 z 6 maja 2024 r., z uwagi na stwierdzenie, że wnoszący odwołanie nie mają interesu prawnego w skarżeniu odwołaniem decyzji organu I instancji. Skoro decyzja Wojewody Wielkopolskiego częściowo zmieniająca, a w pozostałej części utrzymująca w mocy decyzję Starosty Poznańskiego z 6 maja 2024 r., nr 1296/24, w przedmiocie zatwierdzenia zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę opisanej na wstępie inwestycji, nie dotyczyła praw i obowiązków procesowych skarżących, osoby te nie są stronami postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Z tych względów powoływane przez skarżących w skardze kasacyjnej okoliczności nie mogły stanowić skutecznej podstawy do wykazania i stwierdzenia, że posiadali oni interes prawny w zaskarżeniu ww. decyzji Wojewody Wielkopolskiego znak: IR-IV.7721.361.2024.7 w rozpoznaniu odwołania A.K., skoro nie dotyczyła ona ich praw i obowiązków procesowych. Oddzielnie wydana decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego nie jest zdolna wpłynąć w jakikolwiek sposób na sferę praw i obowiązków podmiotów innych niż podmiot wnoszący odwołanie. Rozstrzyga ona tylko co do legitymacji wnoszącego odwołanie (zob. postanowienie NSA z 25 maja 2023 r. II OSK 820/23, LEX nr 3569080). O interesie prawnym w rozumieniu art. 50 § 1 Ppsa można mówić natomiast tylko wówczas, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. Najczęściej wynika on z przepisów prawa materialnego, czasami procesowego, czy przepisów ustrojowych. Posiadanie interesu prawnego i tym samym uprawnienia wniesienia skargi do sądu powinno być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, aktualna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie wykazali zaś, aby istniał przepis prawa, który uprawniałby ich do skutecznego zaskarżenia do sądu administracyjnego ww. decyzji Wojewody Wielkopolskiego, która dotyczyła praw i obowiązków innych podmiotów, a więc nie dotyczyła w żadnym razie praw i obowiązków skarżących (por. postanowienie NSA z 5 maja 2023 r., II OSK 650/23, LEX nr 3572637). Dlatego też sąd pierwszej instancji niewadliwie zastosował konstrukcję prawną z art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa i art. 50 Ppsa, uznając, że skarga M.K. i Z.K. jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. W konsekwencji powyższego nieusprawiedliwione okazały się zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 28 ust. 2 uPb oraz art. 134 § 1 Ppsa w zw. z art. 133 § 1 Ppsa. Wskazać bowiem należy, że zgodnie z art. 28 ust. 2 uPb stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są wyłącznie: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Jeżeli nawet pojęcie strony postępowania sądowoadministracyjnego jest pojęciem szerszym niż wynikające z definicji strony według art. 28 ust. 2 uPb (lex specialis w stosunku do art. 28 K.p.a.), to nie oznacza to, iż między obu pojęciami nie ma ścisłego związku. Stroną postępowania sądowoadministracyjnego będzie mianowicie strona postępowania administracyjnego (odpowiadająca właściwościom określonym w art. 28 ust. 2 uPb), jeśli wyczerpie środki przewidziane w art. 50 § 1 Ppsa, ale również podmiot nieuczestniczący w postępowaniu administracyjnym, o ile ma interes prawny we wniesieniu skargi. Przy czym jak już wyżej wskazano, interes prawny należy wykazać tak w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowoadministracyjnym, by zyskać możność bycia stroną tych postępowań (być legitymowanym do wniesienia skargi w postępowaniu sądowym). Jak wynika z analizy akt sprawy skarżący nie wnieśli w terminie skargi od decyzji Wojewody Wielkopolskiego o umorzeniu postępowania odwoławczego wywołanego m. in. ich odwołaniem, decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym. Skarżący nie posiadają zatem interesu prawnego pozwalającego wnieść skargę w niniejszej sprawie, a ponadto nie wykazali w treści skargi, że posiadają interes prawny, brak jest bowiem łączności między treścią zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, a prawną sytuacją skarżących. W okolicznościach tej sprawy charakter rozstrzygnięcia o niedopuszczalności skargi nie wymagał odniesienia się do zarzutów natury merytorycznej. Z tego powodu chybione okazały się także zarzuty naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 Ppsa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.