II OSK 128/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 9 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku A. V. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej A. V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 919/20 w sprawie ze skargi A. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszary Schengen postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji

Postanowieniem z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 919/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. V. (dalej: skarżąca) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszary Schengen. Sąd nie dostrzegł w powoływanych przez skarżącą okolicznościach przesłanek wstrzymania wykonania decyzji z art. 61 § 3 P.p.s.a. Konieczność wyjazdu z Polski i związany z tym krótki zakaz ponownego wjazdu przez okres 6 miesięcy nie świadczy o tym, że skarżąca nie będzie w stanie po upływie tego czasu ponownie rozpocząć życia zawodowego i prywatnego w Polsce. Sąd uznał, że w dobie społeczeństwa cyfrowego, a także w aspekcie możliwości korzystania z pomocy pełnomocników na terenie kraju, we wspomnianym okresie skarżąca może również zajmować się ochroną swojego majątku, który posiada w Polsce. Dostrzegając niedogodności związane z opuszczeniem Polski w kontekście pobierania nauki na studiach podyplomowych w Polsce Sąd uznał tę okoliczność za logiczne i normalne następstwa wydanej decyzji, która jest konsekwencją naruszenia przez skarżącą reguł dotyczących legalnego pobytu na terenie Polski. Odnośnie do wziętej pod uwagę z urzędu przez Sąd obawy skarżącej przed wydaniem jej przez władze Ukrainy władzom Białorusi w związku z toczącym się na Białorusi postępowaniem w sprawie B. D., która to obawa stanowiła jedyny powód blokujący powrót skarżącej na Ukrainę, gdzie znajduje się centrum życiowe skarżącej, Sąd wskazał, że w momencie wyjazdu z Ukrainy 6 stycznia 2017 r. już była ona poszukiwana przez I. (wpis z 2 maja 2016 r.) a zatem przez pół roku nie była ona poszukiwana, ani prześladowana, nie ścigano jej, a ponadto pozwolono jej opuścić kraj zamieszkania. Teza skarżącej o grożącym jej niebezpieczeństwie nie znalazła potwierdzenia w aktach sprawy. Zgodnie z informacją Komendy Głównej Policji z [...] kwietnia 2019 r. na ten dzień skarżąca nie figurowała w bazie I.. Sąd uznał, że odpadła jedyna przesłanka, która powstrzymywała skarżąca przed powrotem na Ukrainę. Wobec tego uznał, że powrót skarżącej do kraju pochodzenia nie będzie stanowił zasady non-refoulement. Skarżąca Alexandra Voropaeva nie zaskarżyła powyższego postanowienia WSA w Warszawie. Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 919/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na A. V. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszary Schengen. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła go w całości i wniosła o jego uchylenie. Jednocześnie złożyła wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w K. z [...] czerwca 2018 r. [...] wskazując, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podkreślono, że skarżąca przebywa na terytorium Polski od ponad 4 lat. W tym okresie podjęła szereg kroków zmierzających do uregulowania stanu prawnego jej pobytu w Polsce, dobrowolnie zgłosiła się do Straży Granicznej oraz zainicjowała szereg postępowań przez Wojewodą M. mających na celu udzielenie jej zezwolenia na pobyt stały. Przez cały ten okres skarżąca musiała również podjąć odpowiednie decyzje ekonomiczne zapewniające jej możliwość utrzymania się w Polsce, znaleźć miejsce zamieszkania i utrzymania w Polsce. Skarżąca nie zgadza z się z twierdzeniami Sądu I instancji zawartymi w postanowieniu z dnia 2 czerwca 2020 roku, sygn. IV SA/Wa 919/20 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, że mając na uwadze krótki okres zakazu ponownego wjazdu, nie sposób przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie po upływie tego okresu ponownie rozpocząć życia zawodowego i prywatnego w Polsce. Skarżąca wskazała, że w obecnej sytuacji epidemiologicznej w kraju powyższy argument traci na aktualności. Epidemia koronawirusa się rozprzestrzenia, jak wynika z powszechnie dostępnych źródeł obecnie odnotowywany jest wzrost wykładniczy. Powoduje to, że nie jest możliwe oszacowanie jak długo będą obowiązywały liczne obostrzenia związane m.in. z wyjazdem lub wjazdem do Polski. Jak wynika z informacji ze strony internetowej Straży Granicznej, obecnie na polskiej granicy stanowiącej jednocześnie granicę zewnętrzną UE wciąż obowiązują obostrzenia związane z zapobieganiem COVID-19. Są to zarówno ograniczenia dotyczące wjazdu cudzoziemców do Polski, jak i obowiązek poddania się kwarantannie po przekroczeniu granicy i jedynie enumeratywnie wymienione grupy ludzi mogą wjechać z Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Istnieje zatem uzasadniona obawa, że skarżąca nie będzie w stanie ponownie rozpocząć życia zawodowego i prywatnego w Polsce, pomimo orzeczenia jedynie 6 miesięcznego okresu zakazu ponownego wjazdu na terytorium Polski, a tym samym jej powrót i zakaz ponownego wjazdu do Polski spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyż będzie musiała pozostawić tu dobrze prosperującą spółkę oraz mieszkanie bez nadzoru. Za istotny dla rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji skarżąca uznała również fakt, że z posiadanych przez nią informacji wynika, że po wycofaniu jej osoby z bazy I. Białoruś podjęła kroki zmierzające do powtórnego umieszczenia jej jako osoby poszukiwanej w bazach międzynarodowych (m.in. w Rosji, która na mocy umowy dwustronnej łączącej ją z Białorusią miałaby prawną możliwość ekstradycji skarżącej na Białoruś), a tym samym w przypadku jej powrotu na Ukrainę czy do Rosji grozi jej niebezpieczeństwo związane z jej ekstradycją na terytorium Białorusi, gdzie nie będzie miała zagwarantowanych praw do rzetelnego i uczciwego procesu sądowego. Wobec tego całkowicie uzasadnionym jest wniosek o zwrócenie się do Komendy Głównej Policji o przedłożenie informacji, czy skarżąca widnieje jako osoba poszukiwana w bazie I. oraz w innych bazach, do których Policja ma dostęp w ramach współpracy międzynarodowej w celu zweryfikowania ww. informacji, a tym samym ustalenia, czy niniejszy wniosek o wstrzymanie i przedmiotowa skarga są zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie. Z art. 61 § 3 P.p.s.a. wynika, że podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że w okolicznościach sprawy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek wykazania okoliczności świadczących o zaistnieniu przesłanek ww. wstrzymania spoczywa na wnioskodawcy. Powinien on wykazać we wniosku o wstrzymanie wykonania okoliczności, które powiązane z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogą w jego aktualnej sytuacji doprowadzić do wystąpienia przesłanek wstrzymania. Rolą Sądu jest ocena całości materiału zgromadzonego w sprawie pod kątem wykazania przez wnioskodawcę zaistnienia przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. W postępowaniu tym Sąd ocenia wyłącznie czy zachodzą w sprawie okoliczności, które w związku z wykonaniem aktu lub czynności mogą doprowadzić do sytuacji odpowiadającej przesłankom wstrzymania tj. do prawdopodobieństwa wyrządzenia stronom znacznej szkody czy wywołania w ich sytuacji trudnych do odwrócenia skutków. Za okoliczność uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zobowiązującej skarżącą do powrotu do kraju jej pochodzenia nie można uznać okoliczności przeniesienia prowadzonej dotychczas na Ukrainie działalności biznesowej oraz trudności związanych z prowadzeniem spraw założonej przez nią w Polsce Spółki E. Sp. z o.o. , która jak wskazuje prężnie się rozwija i w 2019 r. osiągnęła przychód w wysokości 22.500 zł. Oczywiście prowadzenie spraw Spółki przez skarżącą na odległość z terenu Ukrainy będzie utrudnione ale nie jest to niemożliwe. Decyzje biznesowe oraz prowadzenie bieżącej działalności mogą być oparte na działaniach związanych z wykorzystaniem powszechnie dostępnych sposobów komunikowania się na odległość (elektroniczna wymiana wiadomości, ofert, ustalanie szczegółów kontraktów, podejmowanie uchwał Zarządu czy Zgromadzenia Wspólników z wykorzystaniem komunikatorów internetowych, obsługa księgowa). Umowa najmu mieszkania może zostać wypowiedziana lub opiekę nad mieszkaniem można powierzyć ustanowionemu w tym celu pełnomocnikowi. Zważywszy na stosunkowo krótki okres zakazu ponownego wjazdu skarżącej na terytorium RP wynoszący jedynie 6 miesięcy należy przyjąć, że w tak krótkim okresie sprawy prowadzenia Spółki można powierzyć zaufanemu zastępcy spośród władz Spółki (drugiemu wspólnikowi) lub osobie z zewnątrz, która zajmuje się profesjonalnie taką samą działalnością. Skarżąca nie musi rezygnować z funkcji Prezesa Spółki przebywając na Ukrainie, co również pozwoli otrzymywać ze Spółki stosowne wynagrodzenie. Jak wynika z listów referencyjnych załączonych do skargi kasacyjnej kontakt z nowoczesnymi technologiami nie sprawia skarżącej trudności skoro jest ona "uznanym ekspertem w nowoczesnych technologiach mających zastosowanie w bankowości internetowej i mobilnej", ma unikalne doświadczenie w zakresie innowacyjnych technologii, sztucznej inteligencji, block-chain i projektach start-up, ma ogromną wiedzę i doświadczenie w rozwiązaniach informatycznych dla bankowości i systemów płatniczych. Można tym samym zasadnie wnioskować, że jest ekspertem w dziedzinie nowych technologii informatycznych. Kwestia posiadanego na terenie Polski majątku w postaci zakupionego w 2019 r. mieszkania w W. przy ul . T. [...] m [...] także nie stanowi znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Ten składnik majątku może zostać sprzedany lub podlegać wynajęciu ewentualnie można ustanowić osobę, która profesjonalnie będzie prowadzić sprawy związane z mieszkaniem i dbać o jego niepogorszony stan przez czas wymuszonej nieobecności skarżącej w Polsce (6 miesięcy). Także okoliczność przerwy w uczęszczaniu na studia podyplomowe, rozpoczęte w 2019 r. na Uniwersytecie W., nie stanowi o znacznej szkodzie lub trudnych do odwrócenia skutkach. Oczywiście jest niemożliwe uczęszczanie na zajęcia osobiście będąc na terenie Ukrainy ale w dobie powszechnie stosowanej nauki zdalnej czy nawet zdalnego zdawania egzaminów przebywanie przez 6 miesięcy poza Polską nie spowoduje konieczności przerwania nauki. Nawet jednak jeśli tak by się stało to nie jest to skutek o charakterze wyjątkowym a tylko takie skutki wykonania decyzji mogą być podstawą wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Przerwanie nauki na okres 6 miesięcy nie spowoduje znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem NSA rozpoznającego wniosek o wstrzymanie w aktualnej sytuacji skarżącej nie występuje zagrożenie, że powrót z Ukrainy do Polski po upływie orzeczonego zakazu będzie niemożliwy. Oczywiście mogą wystąpić ograniczenia w przekraczaniu granicy z uwagi na sytuację epidemiologiczną związaną z pandemią koronawirusa ale okoliczność ta jest niepewna a przede wszystkim nie jest bezpośrednio powiązana ze skutkami jakie niesie wykonanie decyzji a te właśnie należy brać przy ocenie zasadności wniosku o wstrzymanie. Ograniczenia w przekraczaniu granicy z uwagi na pandemię nie mają jakiegokolwiek związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Nie wpływają zatem na możliwość wstrzymania wykonania przedmiotowej decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Podstawy wstrzymania nie może również stanowić też niczym nieuzasadniona obawa skarżącej, że z Ukrainy zostanie wydalona w trybie ekstradycji na Białoruś w związku z toczącym się tam postępowaniem w sprawie B. D.. Skarżąca w tym zakresie opiera się na niczym nie potwierdzonych relacjach jej ukraińskich adwokatów, którzy mają jakoby wiedzę, że takie postępowanie ma miejsce i nie ma możliwości go powstrzymać. Z informacji przekazanych przez Komendę Główną Policji [...] kwietnia 2019 r. wynika, że skarżąca nie figurowała na ten dzień w bazie I. Skarżąca nie była również ścigana, prześladowana, poddawana torturom, przemocy fizycznej, psychicznej czy też przemocy seksualnej. W chwili kiedy wpis do bazy I. był aktywny nie była poszukiwana, ścigana, prześladowana a nadto pozwolono jej opuścić Ukrainę zatem niezasadne są obawy, że obecnie gdy wpisu nie ma należy liczyć się z takimi działaniami ze strony władz Ukraińskich. Jeżeli pełnomocnicy skarżącej mają informacje o ponownym wpisie danych skarżącej do bazy I. lub innej bazy danych osób poszukiwanych w ramach międzynarodowej współpracy organów ścigania, to należałoby tę tezę udokumentować choćby ich oświadczeniem. W przeciwnym razie twierdzenia o ponownym wpisie danych skarżącej do baz I. przez władze Białorusi i związana z tym obawa prowadzenia na Ukrainie postępowania ekstradycyjnego są niewiarygodne i nie mogą stanowić rzeczywistej podstawy wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Należy zauważyć, że Statut I. (art. 3 Statutu I.) zabrania tej Organizacji podejmowania działań o charakterze politycznym, rasowym, religijnym lub militarnym. Skoro Sąd w Polsce uznał, że podnoszone wobec skarżącej we wniosku o jej ekstradycję zarzuty w okolicznościach sprawy świadczą o wystąpieniu przesłanek niedopuszczalności wydania ściganej (nie uprawdopodobniono popełnienia przez ściganą zarzucanych jej czynów z uwagi na stanowisko jakie zajmowała w strukturach b. D. oraz zasadę indywidualizacji odpowiedzialności karnej), to należy uznać, że nie ma podstaw do postawienia skarżącej zarzutów karnych a zatem nie ma podstaw do jej ścigania. Wobec tego uznać należy, że również struktury I. analizując ewentualny ponowny wniosek o ściganie wystawiony przez Białoruś przed wpisem danych skarżącej do baz osób poszukiwanych dojdą do takich samych wniosków i odmówią wpisu. NSA nie zna powodów jakie stanęły u podstaw anulowania wpisu skarżącej do baz danych I. ale skoro zostały anulowane to ich ponowny wpis będzie podlegał szczególnej weryfikacji przez właściwe organy I. To zaś uzasadnia twierdzenie, że mało prawdopodobne jest aby dane skarżącej ponownie pojawiły się w bazach I. Ponownie należy zaznaczyć, że to wnioskodawca ma obowiązek uprawdopodobnić we wniosku o wstrzymanie wystąpienie okoliczności, które w jego ocenie należy uznać za zagrożenie wystąpieniem znacznej szkody czy trudnych do odwrócenia skutków. Skoro skarżąca nie wskazuje żadnych okoliczności, na których można by opierać jej uzasadnione obawy o ponowny wpis jej danych do baz I. przez władze Białorusi, to NSA nie może jedynie na podstawie niepotwierdzonych informacji formułować wniosków odnośnie do wystąpienia w sytuacji skarżącej podstaw do wstrzymania wykonania decyzji. W ocenie NSA, skarżąca powołując się na zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia jej ochrony tymczasowej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.