II OSK 126/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego Łukasz Pilip po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej V. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 3829/15 w sprawie ze skargi V. G. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 3829/15, oddalił skargę V. G. (dalej jako skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w B. z dnia [...] sieronia 2015 r. znak: [...] o zobowiązaniu skarżącego do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania niniejszej decyzji. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r, poz. 718 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jaki stan faktyczny został przyjęty przez WSA w Warszawie za podstawę rozstrzygnięcia w sprawie oraz brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego w skardze, co w konsekwencji uniemożliwia zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego celem rozstrzygnięcia sprawy oraz przeprowadzenie kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku, 2. art. 145 § 1 pkt llit. a) i c) P.p.s.a. oraz art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i odmowę uchylenia decyzji szefa do Spraw Cudzoziemców w sytuacji, gdy została ona wydana z naruszeniem: a) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) ze względu na dokonanie ustaleń sprzecznych z twierdzeniami skarżącego wyłącznie poprzez stwierdzenie braku wykazania istotnych dla sprawy okoliczności, pomimo tego, że wcześniej nie wezwano Skarżącego do uzupełnienia i sprecyzowania swoich twierdzeń, b) art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy przejawiające się w braku dokonania ustaleń w zakresie: - możliwości poszukiwania skutecznej ochrony na terenie Ukrainy przez skarżącego i jego bliskich, - tego, czy stwierdzone w opracowaniu WIKP możliwości naruszenia praw człowieka mogą dotknąć skarżącego, - możliwości poszukiwania skutecznej ochrony przed zemstą rodową na terenie Gruzji oraz okoliczności, czy choroba skarżącego nie stanowi przeszkody do wykonania przedmiotowej decyzji, w szczególności zaś, czy brak obywatelstwa ukraińskiego nie uniemożliwi skarżącemu leczenia na terenie Ukrainy, - braku dokonania jakichkolwiek ustaleń w zakresie istotnym dla stwierdzenia możliwości naruszenia praw dziecka, przy przyznaniu przez organ, że sytuacja migracyjna może wpłynąć negatywnie na psychofizyczny rozwój dzieci, c) art. 62 w zw. z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., poprzez rozdzielenie postępowania strony niniejszego postępowania od prowadzonego w tym samym trybie i na tej samej podstawie prawnej postępowania toczącego się wobec jego małżonki - I. I. (znak sprawy: [...]), co doprowadziło do braku jakichkolwiek ustaleń dotyczących tego, czy ze względu na różne obywatelstwo małżonków, po wykonaniu decyzji nie zostaną oni rozdzieleni ze względu na regulacje związane z legalizacją pobytu na Ukrainie i w Gruzji i tym samym czy nie zostanie naruszone prawo do życia rodzinnego. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych, a nadto o rozpozanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca potwierdzać zasadność postawionych wyżej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Nadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 193 P.p.s.a. zdanie drugie uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Zdaniem NSA, skarga kasacyjna V. G. jest niezasadna i jako taka podlega oddaleniu. Zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. jest niezasadny albowiem wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd ten w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie uchybił obowiązkowi wypowiedzenia się co do tego jaki stan faktyczny ustalony przez organy administracji stanowił podstawę rozstrzygnięcia. NIe ulega wątpliwości, że w uzasadnieniu szczegółowo zreferowano przebieg postępowania prowadzonego przez organy I i II instancji, w tym podstawy faktyczne i prawne zajętego przez organy stanowiska czego były wyrazem wydane decyzje. Sąd przytoczył obszerne wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej zawarte w decyzji organu odwoławczego. Wśród nich znajdują się przesłanki, które zaważyły na wydaniu rozstrzygnięcia o zobowiazaniu skarżącego do powrotu i nałożenia na niego zakazu wjazdu na terytorium RP i innych pństw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania decyzji. Analizując część uzasadnienia wyroku poświęconą zwięzłemu przedstawieniu stanu sprawy możliwe jest ustalenie jaki stan faktyczny stanowił podstwę rozstrzygnięcia organów i z jakich powodów tak ustalony przez organy stan faktyczny rzutował na zastosowanie przez nie przepisów prawa materialnego tj. art. 302 ust. 1 pkt 7 i pkt 16 oraz art. 303 ust. 1 w zw. z art. 348 i art. 351 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2013 r. poz. 1650, ze zm.). Sąd I instancji w części uzasadnienia wyroku stanowiącego rozważania na stronie 14 stwierdza, że "biorąc pod rozwagę przedstawiony wyżej stan faktyczny nalezy stwierdzić, iż organ I instancji prawidłowo wszczął wobec skarzącego postępowanie w trybie art. 302 ust. 1 pkt 7 i pkt 16 u.c." Dalej Sąd uzasadnia dlaczego wskazane przepisy ustawy w zestawieniu ze stanem faktycznym ustalonym przez organy miały zastosowanie. Z tego wynika, że Sąd I instancji właśnie za organem przyjął stan faktyczny, który stanowił podstawę wydanego wyroku. Dalej (str. 16) Sąd wskazał, że podstawę przy budowaniu stanu faktycznego w niniejszej sprawie może stanowić ostateczna decyzja o odmowie nadania statusu uchodźcy wydana względem skarżącego. Sąd przywołał ustalenia organów z tej decyzji, z których wynikało, że za niewiarygodne uznano zezenia skrżącego co do rzekomego jego prześladowania i jego obawy przed powrotem do kraju pochodzenia. Sąd zauważył, że stanowisko wyrażone w tym postępowaniu mogło służyć do oceny wiarygodności skarżącego w kontrolowanym obecnie postępowaniu. Z tych powodów Sąd uznał, że nie było potrzeby ponownego rozpatrywania zasadności udzielenia zgody na pobyt tolerowany ze względów humanitarnych w powołaniu na te same okoliczności faktyczne, które zostały ocenione uprzednio jako nie mające miejsca. Sąd uznał, że sięgnięcie po ustalenia z innego postępowania było słuszne i organ nie miał obowiązku dokładnego analizowania materiału dowodowego w zakresie twierdzeń skarżącego i zamieszczania w uzasadnieniu odrębnych rozważań. Sąd podzielił stanowisko organów, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie pozwala przyjąć, że skarżący w toku przedmiotowego postępowania nie przedstawił nowych istotnych okoliczności mogących stanowić podstwę do zmiany dotychczasowego stanowiska. Tym samym chybiony jest zarzut, że Sąd nie wskazał w uzasadnieniu wyroku jaki stan faktyczny został przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia. Z treści uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd przyjął stan faktyczny ustalony przez organy. Sąd stwierdził, że organy przeanalizowały każdą z określonych w art. 348 i art. 351 u.c. przesłanek w odniesieniu do podnoszonych przez skarżącego okoliczności i trafnie wywiodły, że nie zachodzą podstawy do zastosowania ww. przepisów. Sąd uznał, że wydalenie skarżącego nie spowoduje zagrożenia dla życia prywatnego bowiem przebywał on w Polsce z rodziną stosunkowo krótko - od kwietnia 2014 r. Nie ucierpi też życie rodzinne albowiem skarżący zostanie wydalony wraz z całą rodziną. W takiej sytuacji jedność rodziny nie zostanie naruszona. Z wyroku wynika, że Sąd podzielił też ustalenia organu w kwestii stanu zdrowia skarżącego tj. że stan zdrowia nie uniemożliwia powrotu do kraju pochodzenia lub ostatniego pobytu. Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, że brak jest możliwości zamieszkania rodziny na terenie Gruzji czy też Ukrainy. Zaznaczył, iż postępowanie o nadanie statusu uchodźcy nie wykazało by groziło mu niebezpieczeństwo zarówno na Ukrainie , jak i w Gruzji. Sąd stwierdził, że skarżący nie nie przedstawił nowych okoliczności poza okolicznościami ocenionymi w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Z powyższej analizy treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, iż to stan faktyczny ustalony przez organy w postępowaniu o zobowiązaniu do powrotu oraz w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy był podstawą oceny Sądu i w oparciu o ten stan faktyczny, uznany za prawidłowy Sąd wydał wyrok. Nie można zatem przyjąć, że Sąd I instancji nie wyraził własnego stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego przez organ. Okoliczność, że stanowisko to Sąd w całości podzielił nie dowodzi, że uchylił się od zajęcia stanowiska w tym zakresie. Stwierdzenie na stronie 18 wyroku, że Sąd w pełni podziela wywody zawarte w zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, przyjmując je za własne jest jedynie podsumowaniem i powtórzeniem stanowiska Sądu, które zostało już wcześniej wyartykułowane. W ocenie NSA, stanowisko Sądu co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zawartego w wyroku rozstrzygnięcia może stanowić część rozważań dotyczących oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu zwłaszcza kiedy kwestionuje się legalność ustaleń stanu faktycznego dokonanych przez organy. Sąd wówczas wskazuje jaki stan faktyczny przyjęły organy i ocenia czy ustalenia te są zgodne z prawem. W niniejszej sprawie Sąd wskazał jaki stan faktyczny stanowił podstawę dokonanej w wyroku oceny legalności zaskarżonej decyzji a zatem możliwa była ocena czy przepisy prawa materialnego zostały zastosowane prawidłowo. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej możliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku albowiem treść uzasadnienia zawiera wszystkie elementy wskjazane w art. 141 § 4 P.p.s.a. i daje możliwość prześledzenia rozumowania sądu stojącego u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Bezzasadne są twierdzenia sugerujące, że uzasadnienie nie poddaje się kontroli instancyjnej. W ocenie NSA, uzasadnienie wyroku odnosi się do zarzutów skargi, jest jasne, spójne i pozwala odczytać motywy jakie legły u podstaw wydanego rozstrzygnięcia. Wbrew temu co sugeruje skarga kasacyjna Sąd I instancji odniósł się do wszystkich zarzutow skargi. Nie wskazał wprost, że odnosi się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. czy art. 62 k.p.a. ale wyraził w uazasdnieniu stanowisko, z którego wynika, że nie dosszło do naruszenia tych przepisów. Na stronie 18 Sąd stwierdza, że rozdzielenie postępowania co do małżonków i wydanie odrębnych decyzji (na różnych podstawach prawnych) pozostaje bez wpływu na wynik sprawy. W ocenie NSA, Sąd I instancji postąpił prawidłowo oddalając skargę. Sąd wykazał, że nie doszło do naruszenia przez organy wskazanych w skardze przepisów postępowania w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego. W świetle uzasadnienia wyroku jaki i wydanych w sprawie decyzji uznać należało, że organy w sposób wyczerpujący zgromadziły materiał dowodowy, który pozwolił na dokonanie istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń, dokonały jego oceny pod względem wiarygodności uwzględniając zasadę swobodnej oceny dowodów i logicznego myślenia. Możliwe było uznanie zeznań skarżącego za niewiarygodne w zakresie istnienia zagrożeń z art. 351 ustawy o cudzoziemcach bowiem wskazywane okoliczności były tożsame z ocenionymi już wcześniej w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy, gdzie stwierdzono, że nie ma podstaw do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Skarżący w postępowaniu o zobowiazaniu do powrotu nie przedstawił żadnych nowych istotnych okoliczności, które uzasadniałyby odmienną ocenę jego sytuacji po powrocie na Ukrainę czy do Gruzji. W kontekście dokonanych ustaleń nie było także podstaw do udzielenia mu zgody na pobyt ze względów humanitarnych bowiem nie wykazano, że w razie jego wydalenia wystąpią zagrożenia, o których mowa w art. 348 ustawy o cudzoziemcach. W szczególności nie wystąpi naruszenie prawa do życia prywatnego bowiem skarżący jak i jego rodzina przebywają w Polsce dość krótko (niespełna 2 kata). Nie ucierpią prawa dziecka chronione konwencją bowiem dzieci skarżącego urodziły się poza Polską i uczęszczają do polskiej szkoły zaledwie od września 2015 r. (3 miesiące do wydania decyzji) a zatem nie zaistniała znacząca integracja z polskim społeczeństwem. Wykonanie decyzji nie zagrozi ich rozwojowi psychofizycznemu. Decyzja o zobowiązaniu do powrotu została wydana wobec skarżącego a odrębne postępowanie w tym przedmiocie toczyło się wobec żony i dzieci. Wobec tego można było stwierdzić, że w tych samych okolicznościach także pozostali członkowie rodziny zostaną wydaleni a zatem nie zachodzi zagrożenie dla życia rodzinnego. Cała rodzina może bez przeszkód osiedlić się na Ukrainie lub w Gruzji, bowiem nie ma przeciwskazań prawnych dla legalizacji pobytu obywatela Gruzji wraz z rodziną w Gruzji czy dla obywatelki Ukrainy wraz z rodziną na Ukrainie. Na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy nie mogół mieć wpływu brak oceny zapewnienia realnej ochrony skarżącego na terenie Ukrainy czy ochrony na terenie Gruzji (przed zemstą krwi) bowiem już w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy zostało ustalone, że zagrożenia takie w istocie nie występują. Okoliczność prowadzenia przez organy odrębnych postępowań w stosunku do małżonków w zakresie zobowiązania do powrotu pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. W wyniku odrębnego postępowania przed tym samym organem zostaną wydane dwie decyzje skierowane do odrębnych osób, których sytuacja prawna została określona na podstawie tego samego stanu faktycznego i stanu prawnego. Łączne rozpozanie przez organ sprawy na zasadzie art. 62 k.p.a. nie doprowadzi do odmiennej oceny okoliczności sprawy a tylko taka ocena mogłaby spowodować wydanie odmiennego rozstrzygnięcia. W tej sytuacji nieskorzystanie przez organ z możliwości łącznego rozpozania sprawy nie będzie miało wpływu na wynik kontrolowanego przez sąd postępowania. Spowoduje jedynie, że organ od strony technicznej (procesowej) wyda, zamiast jednej, dwie decyzje oparte na tej samej podstawie prawnej w identycznym stanie faktycznym, skierowane do odrębnych podmiotów (małżonków). Należy zaznaczyć, że prowadzenie jednego postępowania dotyczącego więcej niż jednej osoby z art. 62 k.p.a. jest uprawnieniem a nie obowiązkiem organu. Jak ustaliły organy administracji legalizacja pobytu na Ukrainie czy w Gruzji obywatela tego państwa i jego rodziny (małżonka i dzieci) nie będzie utrudniona bowiem małżonek obywatela danego państwa ma prawo uzyskać legalizację swojego pobytu z uwagi na obywatelstwo swego małżonka. W okolicznościach sprawy wydalenie skarżącego czy to na Ukrainę czy do Gruzji nie spowoduje zatem rozdzielenia rodziny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał postawione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne i na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.