II OSK 1231/26

Dnia 25 sierpnia 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Gdesz, Sędzia del. WSA Paweł Dańczak (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2026 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 marca 2026 roku, sygn. akt II SAB/Gl 243/25 w sprawie ze skargi M. G. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt stały 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wyrokiem z 13 czerwca 2026 r., sygn. akt II SAB/Gl 243/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: Sąd I instancji, WSA w Gliwicach), po rozpoznaniu sprawy ze skargi M.G., obywatela Wielkiej Brytanii (dalej: cudzoziemiec, strona, skarżący), na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ, skarżący kasacyjnie) w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt stały, stwierdził bezczynność organu, która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa (pkt 1); zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni (pkt 2); zasądził od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 300 złotych (pkt 3); oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4); zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt 5). Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z 27 maja 2025 r. (data wpływu do organu) cudzoziemiec wystąpił o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. 16 czerwca 2025 r. wprowadzono wniosek do systemu SI Pobyt. Strona złożyła ponaglenie, a następnie skargę z 3 grudnia 2025 r. na bezczynność Wojewody. Wskazanym na wstępie wyrokiem z 13 marca 2026 r., WSA w Gliwicach uwzględnił, co do zasady, skargę. W szczególności Sąd I instancji uznał i obszernie uzasadnił, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.; dalej: ustawa o pomocy lub specustawa ukraińska). Zdaniem WSA w Gliwicach z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu, bowiem nie wydał decyzji w terminie. Organ nie zwrócił się do organów współdziałających (Straży Granicznej, Policji i ABW) o przeprowadzenie stosownego postępowania wyjaśniającego (art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach - Dz. U. z 2023 r., poz. 519 ze zm., dalej: ustawa o cudzoziemcach lub u.o.c.). Brak zainicjowania dotąd tychże czynności spowoduje dalszą opieszałość, gdyż bez ich podjęcia wydanie decyzji załatwiającej sprawę co do istoty nie będzie możliwe. W ocenie Sądu I instancji w niniejszej sprawie zaniedbanie organu naruszało terminy zastrzeżone dla rozpoznania sprawy, jednak bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Sąd I instancji zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 30 dni. Będzie on liczony od dnia otrzymania akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Jest to czas adekwatny, by załatwić sprawę ww. cudzoziemca. W konsekwencji uznano, że przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej jest uzasadnione. Taka kwota została zasądzona w wysokości 300 złotych, która stronie zadośćuczyni. Kwota wyższa byłaby nieuzasadniona. Decyzja co prawda nie została wydana w terminie, jednak jej adresat mógł już wcześniej legalnie przebywać na terytorium Polski. Uzyskał bowiem w odrębnej procedurze zezwolenie na pobyt czasowy, którego termin w dacie wnoszenia skargi nie upłynął. W pozostałym zakresie, w którym nie uwzględniono żądań strony, skarga podlegała oddaleniu. Sąd I instancji zasądził również zwrot kosztów postępowania, obejmujących wpis od skargi i koszty zastępstwa procesowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w części, tj. co do punktu 1, 2, 3 i 5, zarzucając: I) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: 1) błędną wykładnię art. 100d ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 roku o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm.), dalej jako: "specustawa ukraińska", w związku z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.), dalej jako: "Konstytucja RP", polegającą na przyjęciu, że regulacje zwarte w art. 100d specustawy ukraińskiej powodują, że strona pozbawiona jest prawa do sądu, co narusza również zasadę proporcjonalności - podczas gdy ograniczenia opisane w art. 100d specustawy ukraińskiej stanowią środek proporcjonalny dla odciążenia służb migracyjnych w aspekcie kryzysu migracyjnego wywołanego masowym napływem do Polski obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską; 2) błędną wykładnię art. 100d ust. ust. 1-4 specustawy ukraińskiej w związku z art. 6 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm) dalej jako: "EKPCz", poprzez uznanie, że rozwiązania legislacyjne zawarte w art. 100d specustawy ukraińskiej powodują, że dostęp do sądu nie jest realny i skuteczny, a jedynie formalny, podczas gdy zgodnie z art. 100d ust. 2 specustawy ukraińskiej w okresie zawieszenia biegu terminu na załatwienie sprawy czynności dokonywane przez organ są skuteczne, natomiast art. 100d ust. 4 specustawy ukraińskiej nie zawiera zakazu wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości; 3) niewłaściwe zastosowanie art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 specustawy ukraińskiej w związku z art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 roku o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854), dalej jako: "ustawa zmieniająca z 2024 r." w związku z art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 1301), dalej jako: "ustawa zmieniająca z 2025 r.", w związku z art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r. poz. 203), dalej jako: "ustawa zmieniająca z 2026 r.", poprzez błędną ocenę zakresu stosowania tych przepisów skutkującą odmową ich zastosowania na gruncie niniejszej sprawy, polegającą na uznaniu, że ww. regulacje zawarte w ustawach zmieniających z 2024, 2025 i 2026 r. nie stanowią podstawy do przedłużenia obowiązywania art. 100d specustawy ukraińskiej po 30 czerwca 2024 roku z uwagi na ich niezgodność z art. 45 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, podczas gdy regulacje zawarte w art. 100d specustawy ukraińskiej obejmują środki proporcjonalne wobec sytuacji związanej z ciągle trwającą wojną na Ukrainie, a w konsekwencji brak było podstaw do odmowy zastosowania ww. przepisów, a także poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że ww. przepisy przedłużające obowiązywanie art. 100d ustawy naruszają art. 6 i art. 13 EKPCz, a w konsekwencji odmowę zastosowania na gruncie niniejszej sprawy regulacji zawartych art. 100d specustawy ukraińskiej; 4) niewłaściwe zastosowanie art. 184, art. 178 ust. 1 i art. 7, art. 2 i art. 8 ust. 2 oraz art. 31 ust. 3 i art. 37 ust. 2 Konstytucji RP, polegające na odmowie zastosowania na gruncie niniejszej sprawy art. 100d specustawy ukraińskiej w związku z art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r., art. 10 pkt 1 ustawy zmieniającej z 2025 r. oraz art. 17 pkt 50 ustawy zmieniającej z 2026 r., podczas gdy sądy administracyjne nie są co do zasady sądami powołanymi do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP, a w świetle zasady legalizmu sędziowie sądów administracyjnych są związani Konstytucją i ustawami, sądy powinny dążyć do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych, przy czym ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia przepisów Konstytucji RP, a ponadto ograniczenia dotyczące praw cudzoziemców, w tym te dotyczące prawa do sądu, mogą być dalej idące niż ma to miejsce wobec obywateli polskich; II) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 specustawy ukraińskiej polegające na uwzględnieniu skargi w sytuacji, gdy skarga powinna zostać oddalona, ponieważ w sprawie nie było podstaw do stwierdzenia bezczynności; 2) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, polegającego na odwołaniu się w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku do innych dokumentów (m.in. pytania prejudycjalnego do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 kwietnia 2025 roku, II SAB 19/25 oraz wyroku NSAzdnia 16 października 2025 roku, II OSK 49/25) przy jednoczesnym braku jednoznacznego wskazania, którą argumentację z przywołanych dokumentów Sąd przyjął i odniósł do realiów przedmiotowej sprawy oraz z jakich przyczyn Sąd odmówił zastosowania art. 100d specustawy ukraińskiej na gruncie niniejszej sprawy; 3) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 12 § 1, art. 35 § 4 i 5 i art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej jako: "k.p.a." w związku z art. 210 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 z późn. zm.), dalej jako: "u.o.c." przez błędne przyjęcie, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności w sprawie, podczas gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był okolicznościami niezależnymi od organu oraz charakterem sprawy, tj. znaczną ilością wpływających wniosków pobytowych, konfliktem zbrojnym na terytorium Ukrainy, dodatkowymi nowymi zadaniami oraz koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego, a wymienione okoliczności stanowiły przyczyny opóźnienia niezależne od organu, co w konsekwencji wyłącza stwierdzenie bezczynności w sprawie; 4) art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez zasądzenie od Wojewody Śląskiego na rzecz strony przeciwnej sumy pieniężnej w wysokości 300 złotych, podczas gdy w ocenie skarżącego kasacyjnie w sprawie nie miała miejsca bezczynność organu, ponieważ termin załatwienia sprawy jeszcze nie upłynął; 5) art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez zasądzenie od Wojewody Śląskiego na rzecz strony przeciwnej sumy pieniężnej w wysokości 300 złotych przy jednoczesnym braku dostatecznego wyjaśnienia, jakie okoliczności faktyczne i prawne stanowiły podstawę do zasądzenia przedmiotowej sumy pieniężnej, skoro w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd wskazał, że opieszałość organu nie była znaczna, a niejednolitość orzecznictwa sądowego mogła wpływać na interpretację przepisów dokonywaną przez organ; 6) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 12 § 1, art. 35 § 1–§ 5 i art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 210 ust. 1 i 2 u.o.c. w związku z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. b, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 specustawy ukraińskiej polegające na nieoddaleniu skargi na bezczynność organu, pomimo że na gruncie niniejszej sprawy nie upłynął jeszcze termin na załatwienie sprawy, a ponadto czas trwania postępowania spowodowany był okolicznościami niezależnymi od organu, co w konsekwencji oznacza, że organ nie dopuścił się bezczynności w sprawie. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie sprawy co do istoty poprzez oddalenie w całości skargi; ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie oświadczył, że zrzeka się rozprawy. Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości stawki minimalnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że zakres kontroli instancyjnej wyznaczają podstawy kasacyjne i wskazane w ich ramach zarzuty naruszenia prawa. Istota zarzutów dotyczących prawa materialnego sprowadza się do zakwestionowania możliwości odmowy zastosowania art. 100d specustawy ukraińskiej po 30 czerwca 2024 r. w następstwie rozproszonej kontroli konstytucyjności, a zarazem do twierdzenia, że także po tej dacie rozwiązanie polegające na zawieszeniu biegu terminów w postępowaniach pobytowych pozostawało środkiem proporcjonalnym, uzasadnionym trwającym konfliktem zbrojnym w Ukrainie, napływem obywateli tego państwa oraz obciążeniem organów prowadzących sprawy migracyjne. Z taką oceną nie można się zgodzić. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rzeczywiście przez pewien czas przyjmowano, że rozwiązania wynikające z art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej nie naruszają Konstytucji RP, prawa Unii Europejskiej, w tym Karty Praw Podstawowych, ani art. 6 i 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Takie stanowisko wyrażono m.in. w wyrokach NSA: z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24; z 30 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1303/24; z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24; z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1355/24; z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1123/24; z 18 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2057/24; z 20 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1961/24; z 26 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1287/24; z 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2470/24; z 2 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2316/24; z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1119/24; z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1280/24. Przyjmowano wówczas, że ustawodawca nie wyłączył prawa do sądu, lecz czasowo ograniczył możliwość skutecznego kwestionowania bezczynności lub przewlekłości w określonej kategorii postępowań, a środek ten pozostawał związany z nadzwyczajną sytuacją wywołaną wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Już w tym nurcie orzeczniczym podkreślano jednak, że ocena dopuszczalności takiego ograniczenia nie może abstrahować od okoliczności istniejących w czasie, w którym sąd bada bezczynność lub przewlekłość organu. Wskazywano, że zmiana okoliczności faktycznych może prowadzić do odmiennej oceny przesłanki niezbędności ograniczenia prawa do sądu (por. wyroki NSA: z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II OSK 1985/22; z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24; z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1123/24; z 20 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2212/24 i II OSK 2146/24; z 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2470/24; z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 1188/24). Jest to konsekwencją samej konstrukcji testu proporcjonalności: rozwiązanie wprowadzane ze względu na szczególne, nadzwyczajne warunki może być uznane za konieczne jedynie tak długo, jak długo warunki te rzeczywiście uzasadniają utrzymywanie ograniczenia. Przesłanka niezbędności, obok przydatności i proporcjonalności sensu stricto, stanowi konieczny element tego testu (zob. wyrok TK z 22 września 2005 r., Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Na tym tle ukształtowało się następnie jednolite stanowisko, zgodnie z którym dalsze przedłużanie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. nie znajdowało już wystarczającego uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej i konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawach dotyczących bezczynności i przewlekłości. Pogląd ten wyrażono m.in. w wyrokach NSA z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2927/24, II OSK 2587/24, II OSK 2930/24, II OSK 2924/24, II OSK 2626/24, II OSK 2740/24, II OSK 2817/24; z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24; z 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2940/24; z 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 3117/24; z 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 3111/24, II OSK 2743 oraz II OSK 2719/24; z 25 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 3109/24; z 3 marca 2026 r., sygn. akt II OSK 1588/25; z 13 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 1849/25; z 28 kwietnia 2026 r., sygn. akt II OSK 2140/25; z 13 maja 2026 r., sygn. akt II OSK 2451/25. W konsekwencji przedłużenie działania art. 100d najpierw na mocy art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej z 2024 r., a następnie kolejnych ustaw nowelizujących, należało ocenić jako naruszające zasadę proporcjonalności, a przez to art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych. Ocena bezczynności lub przewlekłości w sprawach wymienionych w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy powinna zatem uwzględniać zdarzenia zaistniałe od 1 lipca 2024 r. Nie jest również trafny zarzut, że przyjęcie takiego stanowiska oznacza wkroczenie sądu administracyjnego w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego. Orzekanie o zgodności ustawy z Konstytucją RP ze skutkiem właściwym kontroli abstrakcyjnej lub powszechnie wiążącym, o którym mowa w art. 188 Konstytucji RP, nie jest tym samym co ocena, czy konkretny przepis ustawy może zostać zastosowany przy rozstrzyganiu indywidualnej sprawy. Sąd, stosując prawo, ma obowiązek uwzględniać art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, a sędziowie w sprawowaniu urzędu podlegają Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Odmowa zastosowania w konkretnej sprawie przepisu ustawy, którego zastosowanie prowadziłoby do oczywistego naruszenia norm konstytucyjnych, nie oznacza zatem przejęcia kompetencji Trybunału Konstytucyjnego. Takie rozumienie relacji pomiędzy sądowym stosowaniem Konstytucji a kompetencjami Trybunału znajduje oparcie również w postanowieniu Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2024 r., sygn. akt II USK 81/23. Także art. 193 Konstytucji RP nie ustanawia bezwzględnego obowiązku przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego w każdym przypadku powstania wątpliwości konstytucyjnych. Sąd powinien najpierw ocenić, czy problem może zostać rozstrzygnięty w ramach przysługujących mu kompetencji, przy zastosowaniu reguł wykładni i kolizji norm. Dopiero gdy usunięcie wątpliwości na tej drodze nie jest możliwe, aktualizuje się potrzeba rozważenia wystąpienia z pytaniem prawnym (por. postanowienie TK z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt P 112/15; wyrok NSA z 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 78/14; wyrok NSA z 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 203/19). W rozpoznawanej sprawie nie było zatem podstaw do uznania, że Sąd I instancji, odmawiając zastosowania regulacji przedłużających skutki art. 100d po 30 czerwca 2024 r., naruszył art. 184, art. 178 ust. 1, art. 7, art. 2, art. 8 ust. 2, art. 31 ust. 3 lub art. 37 ust. 2 Konstytucji RP. Sam fakt, że sprawa dotyczy cudzoziemca, nie usuwa konieczności oceny ograniczenia prawa do sądu z punktu widzenia jego niezbędności i proporcjonalności. Powyższe rozważania przesądzają zarazem o niezasadności zasadniczej części zarzutów procesowych. Skoro po 30 czerwca 2024 r. art. 100d ustawy o pomocy nie mógł stanowić podstawy dalszego wyłączenia biegu terminów i sądowej kontroli bezczynności, to od 1 lipca 2024 r. działalność organu podlegała ocenie według ogólnych reguł wynikających z p.p.s.a., k.p.a. oraz ustawy o cudzoziemcach. Wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt stały z 22 maja 2025 r. wpłynął do organu 27 maja 2025 r. Do 30 czerwca 2024 r. terminy, zgodnie z art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, nie biegły, wobec czego tego okresu nie można zaliczać na niekorzyść organu przy ocenie bezczynności. Od 1 lipca 2024 r. nie istniała jednak podstawa do dalszego traktowania postępowania jako objętego konsekwencjami wynikającymi z ww. przepisu. Jednocześnie należy mieć na uwadze relację pomiędzy wszczęciem postępowania a rozpoczęciem biegu szczególnego terminu określonego w art. 112a ustawy o cudzoziemcach. Wniesienie podania, także obarczonego brakami formalnymi, co do zasady wywołuje skutek wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli nie zachodzą przesłanki z art. 61a § 1 k.p.a. (por. uchwała NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13). Czynności zmierzające do usunięcia braków wniosku, podejmowane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. lub właściwych przepisów ustawy o cudzoziemcach, są zatem czynnościami podejmowanymi już w toku postępowania. Uzupełnienie braków nie wszczyna postępowania na nowo, lecz może wyznaczać moment rozpoczęcia biegu 60-dniowego terminu do wydania decyzji, stosownie do art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c. Nie oznacza to jednak, że przed zaistnieniem zdarzeń wymienionych w art. 112a ust. 2 organ może pozostawać całkowicie bierny. Przeciwnie, ciąży na nim obowiązek podejmowania bez zbędnej zwłoki czynności niezbędnych do doprowadzenia sprawy do stanu umożliwiającego jej merytoryczne rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie stwierdził, że w dacie wydania wyroku organ pozostawał w stanie bezczynności. Nawet przy wyłączeniu okresu do 30 czerwca 2024 r., pomiędzy 1 lipca 2024 r. a dniem orzekania przez Sąd I instancji, tj. 13 marca 2026 r., upłynął okres wielokrotnie przekraczający termin przewidziany dla załatwienia sprawy o udzielenie zezwolenia na pobyt stały. Okoliczności wskazywane przez Wojewodę, takie jak znaczna liczba wpływających wniosków, dodatkowe zadania związane z sytuacją migracyjną, trwający konflikt zbrojny czy ogólne obciążenie urzędu, nie stanowią same przez się podstawy do wyłączenia stanu bezczynności. Są to okoliczności dotyczące organizacji i obciążenia administracji, które nie zastępują ustawowej podstawy do modyfikacji terminu załatwienia indywidualnej sprawy. Skarżący kasacyjnie nie wykazał przy tym takich konkretnych okresów lub zdarzeń, które na podstawie art. 35 § 5 k.p.a. należałoby wyłączyć z biegu terminu i które prowadziłyby do odmiennej oceny stanu postępowania. W konsekwencji nie można podzielić stanowiska, że skarga na bezczynność powinna zostać oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. ani że brak było podstaw do zastosowania art. 149 § 1 p.p.s.a. Stwierdzenie bezczynności pozostawało prawidłowe, podobnie jak zobowiązanie Wojewody do rozpoznania wniosku w terminie wskazanym w wyroku. Zarzuty procesowe, choć oparte na kilku przepisach k.p.a., p.p.s.a. i ustawy o cudzoziemcach, w istocie wyrastały z tego samego założenia co zarzuty materialnoprawne, a mianowicie z twierdzenia o dalszym obowiązywaniu skutków art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. Skoro założenie to było wadliwe, nie mogły one doprowadzić do podważenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy, które powinno zawierać uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów skargi, stanowisk stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia te wymagania i umożliwia przeprowadzenie kontroli kasacyjnej. Z jego treści wynika bowiem, że zawiera ono wszystkie elementy wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz pozwala na odtworzenie toku rozumowania sądu pierwszej instancji. Okoliczność, że sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, nie stanowi natomiast naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uznał rozstrzygnięcie Sądu I instalacji w zakresie przyznania skarżącemu sumy pieniężnej za prawidłowe. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że rozstrzygnięcie w sprawie sumy pieniężnej (pkt 3 zaskarżonego wyroku) nie ma charakteru pochodnego wobec stwierdzenia bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Jak bowiem wskazuje się w orzecznictwie, stwierdzenie rażącego charakteru bezczynności lub przewlekłości nie jest konieczną przesłanką przyznania sumy pieniężnej (zob. np. wyrok NSA z 9 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 786/23). Przyznanie sumy pieniężnej ma na celu przynajmniej częściowe zrekompensowanie stronie dolegliwości i uciążliwości, jakich doznała w związku z bezczynnością lub przewlekłością organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OSK 916/18). W niniejszej sprawie przyznanie sumy pieniężnej stanowiło rodzaj rekompensaty za czas oczekiwania na rozpoznanie złożonego wniosku i związane z tym niedogodności. Tym samym przyznanie w niniejszej sprawie sumy pieniężnej uznać należy za zasadne, a jej wysokość za niewygórowaną. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., odstępując od zasądzenia ich zwrotu w całości. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.