Sygnatura
II OSK 1216/24
II OSK 1216/24 - Wyrok NSA z 2025-07-15
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 15 lipca 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ł.O., D.G., A.G. i G.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Op 161/23 w sprawie ze Ł.O., D.G., A.G. i G.G. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 27 marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Op 161/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Ł.O., D.G., A.G. i G.G. (dalej: "skarżący") na decyzję Wojewody Opolskiego z 27 marca 2023 r., nr IN.I.7721.3.12.2022.AS w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Od powyższego wyroku skarżący wnieśli skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości skarżący zarzucili: I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. i art. 144 § 4 p.p.s.a, przez oddalenie skargi przez Sąd i niewyjaśnienie w uzasadnieniu wszystkich przesłanek rozstrzygnięcia pomimo, iż postępowanie prowadzone przez organ, zawierało wady dotyczące przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a których zauważenie przez Sąd winno spowodować uwzględnienie skargi i stanowić osnowę sporządzonego uzasadnienia, 2. art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 1 § 1 p.p.s.a. polegające na niedokładnym zbadaniu sprawy oraz niepełnym i błędnym ustaleniu stanu faktycznego będącego przedmiotem skargi, przy równoczesnym bezkrytycznym przyjęciu ustaleń organu jako prawidłowych, tj. uznanie, że skarżącym nie przysługiwał status strony, 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7 i 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775, ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez błędne uznanie, że wydanie rozstrzygnięcia z pomięciem skarżących nie stanowi o wadliwości uzasadniającej wyeliminowanie przez Sąd z obrotu prawnego orzeczenia, podczas, gdy zaskarżone rozstrzygnięcie prowadzi do utrzymania w mocy orzeczenia naruszającego zasady postępowania, a mianowicie zasadę praworządności, zasadę prawny obiektywnej, a także zasadę pogłębiania zaufania obywateli, 4. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz w zw. z art. 151 p.p.s.a. i w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez brak sporządzenia przez WSA w Opolu dokładnego i szczegółowego uzasadnienia faktycznego i prawnego skarżonego wyroku, co podaje w wątpliwość i uniemożliwia sprawdzenie, czy Sąd dokonał dogłębnej kontroli legalności działalności administracji publicznej i wydanych przez te organy rozstrzygnięć, którą miał obowiązek przeprowadzić, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w praktyce uniemożliwia skarżącej ocenę i kontrolę toku rozumowania Sądu, a co za tym idzie, pozbawia stronę możliwości polemizowania z oceną stanu faktycznego i prawnego sprawy, uniemożliwiając również kontrolę instancyjną wydanego rozstrzygnięcia, co przejawia się w szczególności w błędnym uznaniu, że okoliczności podnoszone przez skarżącego we wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, były już podnoszone przez niego w skardze do sądu, a co za tym idzie były przez Sąd już oceniane, 5. art. 145 § 1 pkt a p.p.s.a. w zw. z art. 7a § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na pominięciu zasady rozstrzygania wszelkich wątpliwości interpretacyjnych postępowania na korzyść strony, poprzez przyjęcie, że organ I instancji prawidłowo ustalił krąg stron, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, w sytuacji gdzie Sąd dokonał samodzielnej nadinterpretacji zakresu twierdzeń skarżących, 6. art. 1 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na całkowitym braku rozpoznania i dokonania oceny prawnej podniesionych przez skarżących zarzutów w przedmiocie niezgodności zamierzenia inwestycyjnego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także nieskonfrontowanie ww. zarzutów ze zgromadzonym materiałem dowodowym, 7. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia naruszenia przez organy przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik postępowania, tj.: a) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu taktycznego sprawy i wydanie decyzji opartej na okolicznościach, które nie zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego wynika, że gdyby okoliczności sprawy zostały wyjaśnione w sposób prawidłowy, nie doszłoby do wydania zaskarżonej decyzji w takim kształcie, b) art. 7, 11, 76 § 1, art. 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się zwłaszcza w: - zaniechaniu przez organ I jak i II instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto na dokonaniu oceny zebranego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych, - nieuzasadnionym nieuwzględnieniu twierdzeń skarżących w zakresie posiadania przez nich statusu strony postępowania, - nie poczynieniu wystarczających ustaleń stanu taktycznego sprawy, w szczególności w zakresie twierdzenia, iż obszar oddziaływania zamierzenia budowlanego nie obejmuje nieruchomości skarżących, w związku z czym skarżącym nie przysługuje status strony postępowania, - nie odniesieniu się przez organ do podnoszonych przez skarżących twierdzeń, mimo, że organ I jak i II instancji powinien ustosunkować się do stanowiska podnoszonego przez stronę, braku wnikliwego rozpoznania sprawy i wydaniu decyzji w oparciu o nieprawidłowe ustalenia i hipotetyczne założenia, a nie wyraźne i podlegające weryfikacji fakty, co skutkowało wydaniem skarżonej decyzji, podczas gdy nie było podstaw do takiego rozstrzygnięcia, c) art. 7a § 1 k.p.a. poprzez nierozstrzyganie pozostających w sprawie wątpliwości na korzyść strony mimo, że z uwagi na nieoczywisty charakter sprawy wydanie decyzji o określonej treści nie było właściwym rozwiązaniem, d) art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób obniżający zaufanie do władzy publicznej i sprzeczny z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, przede wszystkim poprzez przeprowadzenie postępowania dowodowego z pominięciem skarżących jako strony postępowania, e) art. 9 k.p.a. poprzez nienależyte i niewyczerpujące informowanie skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich obowiązków i praw będących przedmiotem postępowania, f) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności poprzez niedopuszczenie strony do szeregu czynności i niezawiadomienia każdej ze strony o nich, g) art. 28 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji uznanie, iż stroną postępowania są wyłącznie właściciele nieruchomości ubiegający się o pozwolenie na budowę, mimo że postępowanie administracyjne dotyczyło interesu prawnego właścicieli nieruchomości sąsiednich, a w szczególności, że zamierzenie budowlane polegające na budowie kurników oraz dwóch silosów (będące przedmiotem pozwolenia na budowę nr 1/203/2022 z dnia 2 grudnia 2022 roku) będzie oddziaływało na interes prawny właścicieli nieruchomości pobliskich, w konsekwencji czego organ wadliwie oznaczył kategorię podmiotów uprawnionych do bycia stroną postępowania, h) art. 61 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania administracyjnego bez jego skutecznego wszczęcia w stosunku do wszystkich stron, a tym samym działanie bez podstawy prawnej, i) art. 81 w zw. z art. 10 k.p.a. polegające na usankcjonowaniu przez organ II instancji działania organu I instancji polegającego na uniemożliwieniu stronie postępowania wypowiedzenia się co do dopuszczonych i przeprowadzonych dowodów, uznaniu okoliczności taktycznych wynikających z przeprowadzonych dowodów za udowodnione, podczas gdy obowiązkiem organu administracyjnego jest zagwarantowanie wszystkim stronom możliwości wypowiedzenia się w zakresie przeprowadzanych dowód, a za udowodnione mogą zostać uznane jedynie okoliczności, co do których strona zajęła stanowisko, j) art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w efekcie czego zaczęła obowiązywać norma indywidualna w kształcie ustalonym przez organ pierwszej instancji w sytuacji, gdzie decyzja ta oparta została na niewyjaśnionym stanie faktycznym i jako taka pozostawała wadliwa w stopniu przesądzającym jej uchylenie, k) art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 28 k.p.a. z powodu odmowy uznania skarżących za stronę postępowania w przedmiotowej sprawie, II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo Budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 z późn. zm.), dalej: "p.b." - poprzez jego wadliwe zastosowanie i w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że nieruchomości skarżących nie znajdują się w obszarze oddziaływania zamierzenia inwestycyjnego, którego dotyczy decyzja z 2 grudnia 2022 r., nr 1/203/2022 o udzieleniu pozwolenia na budowę, co doprowadziło do błędnego uznania, że skarżący nie są stroną w postępowaniu, 2. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 p.b. poprzez wadliwe uznanie, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę, 3. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 20 p.b. poprzez zastosowanie nieprawidłowej wykładni definicji zawartej w ustawie, zgodnie z którą w obszarze oddziaływania obiektu mogą również znajdować się nieruchomości, wobec których, zgodnie z założeniami projektowymi, nie dochodzi do ograniczeń w ich zagospodarowaniu i na które przedsięwzięcie budowlane może oddziaływać w inny sposób, w sytuacji gdzie prawidłowo zastosowały przytoczony wyżej przepis prawa powinien prowadzić do takich wniosków, czyniąc tym samym skarżone orzeczenie wadliwym, 4. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 a w związku z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. jak również w związku z art. 140 oraz art. 144 kc oraz w związku z art. 21 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, poprzez nie zbadanie przez organy prowadzące postępowanie kompletności projektu budowlanego w trybie art. 35 ust. 1 przed wydaniem zaskarżonej decyzji w szczególności nie sprawdzenie projektu budowlanego z punktu widzenia zgodności z ustaleniami z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, a także zasadami prawa budowlanego, wyrażonymi w art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b., a w szczególności nie zbadanie, czy na skutek wydania pozwolenia na budowę nie dojdzie do naruszenia uzasadnionych interesów osób trzecich występujących w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu budowlanego, 5. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. w zw. z art. 140 kc w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w wyniku błędnego uznania przez organ odwoławczy, iż skarżący nie posiadają interesu prawnego uzasadniającego ich udział w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Kędzierzyńsko - Kozielskiego o udzieleniu pozwolenia na budowę mimo, iż skarżący wykazali w postępowaniu odwoławczym, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania zamierzenia budowlanego, 6. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b. w zw. z art. 140 kc w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez umorzenie postępowania odwoławczego w wyniku błędnego uznania przez organ odwoławczy, iż skarżący nie posiadają interesu prawnego uzasadniającego ich udział w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Kędzierzyńsko - Kozielskiego o udzieleniu pozwolenia na budowę mimo, iż skarżący wykazali w postępowaniu odwoławczym, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania zamierzenia budowlanego, 7. art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1a w zw. z § 118 pkt 4-6 uchwały nr IX/98/2003 Rady Miasta Kędzierzyn - Koźle z dnia 22 maja 2003 r. poprzez jego niezastosowanie w sprawie w konsekwencji czego zatwierdzony przez organ I instancji projekt budowlany narusza ustalenia obowiązującego dla terenu zamierzenia budowlanego, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 8. art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i 135 p.p.s.a. w zw. z § 4 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (obowiązującego w dacie wydania decyzji przez organ I instancji) poprzez wydanie pozwolenia na budowę, które jest niezgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który w § 118 pkt 4 i 5 dopuszcza na terenach oznaczonych symbolami przeznaczenia RP zabudowy oraz zagospodarowanie terenu w sytuacji, gdy powierzchnia minimalna działki rolnej wynosi 1 ha oraz gdy powierzchnia zabudowy siedliska nie jest większa niż 10% powierzchni działki rolnej - organ w żadnym stopniu nie wyjaśnił przyczyn, z powodu których odstąpił od wymogu dysponowania przez inwestora działką rolną co najmniej 1 ha oraz od maksymalnej powierzchni 10% zabudowy siedliska. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w sprawie dokonano błędnej wykładni art. 28 ust. 2 w związku z art. 3 pkt 20 p.b. W konsekwencji nieprawidłowo założono, że skarżący – będący właścicielami nieruchomości sąsiednich – nie mają interesu prawnego w sprawie pozwolenia na budowę budynku kurnika oraz dwóch silosów paszowych, ponieważ ich nieruchomości nie znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, a zatem nie mogą być stroną postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę. W ocenie skarżących nie można uznać, że zachowanie odległości dla danego rodzaju obiektu, unormowanych w przepisach określających warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, przesądza o tym, iż oddziaływanie tego obiektu nie wykracza poza obszar nieruchomości inwestora, a w konsekwencji nieruchomość sąsiednia nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. Skarżący podkreślili, że przez ograniczenie możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej należy rozumieć także utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Zwrócono uwagę na pogorszenie warunków sanitarnych, hałas, wibracje, zanieczyszczenia. Ponadto wskazano, że decyzja w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę została wydana z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego w szczególności dotyczących zgodności zamierzenia budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zaznaczono, że zgodnie z MPZP minimalna działka rolna musi mieć powierzchnię 1 ha, a w przedmiotowej sprawne jedna działka rolna ma jedynie 0,2317 ha, druga zaś - 0,2513 ha, zatem nie można uznać, aby działki spełniały wymóg powierzchni. Skarżący zarzucili również, że powierzchnia zabudowy siedliska nie może być większa niż 10% powierzchni działki rolnej, w związku z czym powierzchnia zabudowy nie może przekraczać 483 m2, natomiast z projektu wynika, że powierzchnia planowanej zabudowy wynosi 752,60 m2. Ponadto zwrócono uwagę, że na jednej działce rolnej można zrealizować tylko jedno siedlisko (pkt 6 § 118 MPZM) zaś w przedmiotowej sprawie jedno siedlisko będzie zlokalizowane na dwóch działkach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy kwestią było dokonanie przez Sąd I instancji oceny, czy Wojewoda Opolski zasadnie uznał, że skarżącym nie przysługiwał przymiot stron postępowania w sprawie decyzji z dnia 2 grudnia 2022 r. udzielającej pozwolenia na budowę budynku inwentarskiego – kurnika o obsadzie 39,9 DPJ i dwóch silosów paszowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie uznał, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w tej sprawie, a w konsekwencji, że prawidłowo Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze. Wykładnia pojęcia "strony" w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, jest nierozerwalnie związana z definicją "obszaru oddziaływania obiektu", zawartą w art. 3 pkt 20 p.b. Należy w pełni zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ma nowelizacja Prawa budowlanego, która weszła w życie 19 września 2020 r. Ustawodawca w sposób świadomy i celowy dokonał zawężenia definicji obszaru oddziaływania obiektu. Poprzednie brzmienie przepisu mówiło o "ograniczeniach w zagospodarowaniu, w tym zabudowy", co pozwalało na szerszą interpretację obejmującą różnego rodzaju uciążliwości. Obecna definicja odnosi się wyłącznie do "ograniczeń w zabudowie". Ta zmiana legislacyjna miała na celu usprawnienie procesu inwestycyjnego i ograniczenie kręgu stron postępowań do podmiotów, których prawo do zabudowy własnej nieruchomości jest bezpośrednio i realnie zagrożone przez nową inwestycję. W związku z realizacją inwestycji musi rzeczywiście wystąpić prawne ograniczenie w możliwości zabudowy innej nieruchomości, a nie tylko potencjalna możliwość jakiegokolwiek oddziaływania danego obiektu. Wobec tego, sama w sobie okoliczność, że dany podmiot jest właścicielem sąsiedniej nieruchomości nie jest wystarczająca do przyjęcia, że podmiotowi temu przysługuje status strony. Nie wystarczy subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie. Potencjalna możliwość oddziaływania projektowanej inwestycji, aby mogła uzasadniać występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu, musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą zbadania w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Skarżący winni byli zatem wykazać, że planowana inwestycja, spowoduje ograniczenia zabudowy ich działek z uwagi na przewidziane w przepisach odrębnych uregulowania dotyczące zasad zabudowy. Nie chodziło zatem o jakiekolwiek oddziaływanie planowanej inwestycji ale takie jej oddziaływanie, które na podstawie przepisów prawa powoduje, że działki skarżących będą ograniczone w możliwości ich zabudowy. W odniesieniu do powyższego wskazać należy, że chybiony jest zarzut błędnej wykładni art. 3 pkt 20 p.b. Skarżący domagają się takiej wykładni tego przepisu, która w istocie ignoruje wspomnianą nowelizację. Podnoszone kwestie uciążliwości, takie jak odór, hałas, czy spadek wartości nieruchomości, jakkolwiek subiektywnie dotkliwe, nie stanowią "ograniczeń w zabudowie" w rozumieniu p.b. Ograniczenie w zabudowie musi wynikać z konkretnego, powszechnie obowiązującego przepisu prawa (np. przepisów techniczno-budowlanych, przeciwpożarowych), który wprost stanowiłby, że z powodu powstania kurnika na działce sąsiedniej, skarżący nie będą mogli, np. wybudować na swojej działce określonego obiektu lub będą musieli zachować większe odległości, niż wynikało to ze stanu poprzedniego. Skarżący takiego przepisu nie wskazali, wskazali natomiast, że "w przepisach brak jest ustawy określającej standardy zapachowe jakości powietrza", a powoływanie się na ogólną normę z art. 144 kc nie jest wystarczające do wykazania istnienia konkretnego ograniczenia w zabudowie. Odnosząc się natomiast do zarzut dotyczącego niezgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wyjaśnić należy, że na obecnym etapie nie może on odnieść oczekiwanego przez skarżących skutku. Kwestia, czy podmiotowi przysługuje status strony, jest zagadnieniem wstępnym, warunkującym możliwość merytorycznego badania sprawy, w tym zgodności projektu z MPZP. Podmiot musi najpierw wykazać swój własny, indywidualny interes prawny (czyli że jego nieruchomość znajdzie się w obszarze oddziaływania), aby móc skutecznie podnosić zarzuty merytoryczne. Inna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której każdy mógłby kwestionować pozwolenie na budowę, podnosząc zarzut jego niezgodności z prawem, co jest sprzeczne z celem art. 28 ust. 2 p.b. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że badanie tych zarzutów byłoby możliwe dopiero po skutecznym wniesieniu odwołania przez podmiot do tego uprawniony. Analiza załączonych do akt dokumentów potwierdza ustalenia organów. Nieruchomości niektórych skarżących graniczą z terenem inwestycji jednak sama bliskość i usytuowanie, widoczne na mapie, nie przesądzają o istnieniu oddziaływania w sensie prawnym. Mapa obrazuje stan faktyczny, natomiast dla przyznania statusu strony konieczne jest wykazanie skutków prawnych dla nieruchomości skarżących, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Skarżący nie wskazali bowiem żadnego przepisu prawa, który w związku z realizacją inwestycji wprowadzałby ograniczenia w możliwości zabudowy należących do nich nieruchomości. Skarżący podnoszą argumenty dotyczące uciążliwości związanych z zapachem, czy hałasem, a więc ogólnie rzecz biorąc pogorszeniem się warunków życia, a także spadkiem wartości nieruchomości. Nie są to jednak okoliczności związane z realizacją inwestycji pod względem budowlanym oparte na przepisach prawa, które miałyby wprowadzać ograniczenia w zabudowie nieruchomości sąsiadującej z inwestycją. Okoliczności, które zdaniem skarżących nie zostały wzięte pod uwagę przez Sąd nie miały żadnego wpływu na ustalenie obszaru oddziaływania inwestycji i w konsekwencji na przyznanie skarżącym statusu strony w postępowaniu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Słusznie organ odwoławczy a następnie Sąd I instancji uznał, że skarżącym nie przysługiwał status strony postępowania. Nie mogli oni zatem wnieść odwołania od decyzji, a wniesione odwołania jako niedopuszczalne skutkować musiały umorzeniem postępowania odwoławczego. W konsekwencji, zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez zaniechanie zbadania powyższych kwestii jest bezzasadny. Jednocześnie należy zauważyć, że choć Sąd I instancji dokonał prawidłowej wykładni art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 p.b., to błędnie uznał, że zachowanie minimalnych odległości nowej zabudowy do granic nieruchomości sąsiedniej przesądza automatycznie o uznaniu, że nieruchomości sąsiednie nie leżą w obszarze oddziaływania. Zachowanie odległości określonych w rozporządzeniu świadczy jedynie, że inwestycja nie narusza norm technicznych. W tym zakresie można przyznać rację skarżącym. Dla oceny, czy skarżący są stroną postępowania niezbędnym było jednak wykazanie przepisu, który w wyniku realizacji inwestycji, ograniczy możliwość zabudowy nieruchomości sąsiednich. Pomimo obszernej argumentacji przedstawionej w skardze kasacyjnej, nie wskazano w niej kwestii najistotniejszej z punktu widzenia art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 – przepisów odrębnych, wprowadzających związane z obiektem budowlanym ograniczenia w zabudowie terenu. Natomiast powołując się na orzecznictwo NSA skarżący kasacyjnie zdają się pomijać aktualne brzmienie art. 3 pkt 20 p.b. Raz jeszcze podkreślić należy, że wskazana nowelizacja wprowadziła zmianę o charakterze fundamentalnym, mającą wpływ na ustalenie kręgu stron w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę. Podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości (z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego, mogą obecnie powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego (zob. wyroki NSA: z 15 grudnia 2021 r., II OSK 34/19 i z 5 grudnia 2023 r., II OSK 2282/23). Skarżący powołują się ogólnie na kwestie odoru, które co zrozumiałe stanowią pewnego rodzaju uciążliwość ale nie wprowadzają ograniczeń w zabudowie. Sam autor skargi kasacyjnej przyznaje, że w przepisach brak ustawy określającej zapachowe standardy jakości powietrza. Również powołując się na art. 144 kc skarżący nie wykazali, że realizowana inwestycja w jakikolwiek sposób ograniczy możliwość zabudowy ich nieruchomości. Nie mają również racji skarżący, że ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji z uwagi na niezgodność inwestycji z MPZP. W tym zakresie argumentacja dotyczy zgodności inwestycji z planem, która na tym etapie postępowania nie jest oceniana. Sprawa dotyczy umorzenia postępowania odwoławczego, zatem kontroli Sądu nie podlegała ocena organu I instancji w zakresie, o jakim mowa w art. 35 ust. 1 pkt 1 p.b. Za niezasadny, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznać należy również zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Obowiązkiem sądu jest zatem wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Może to w praktyce oznaczać konieczność odniesienia się do zarzutów ale nie oznacza to, że sąd administracyjny musi szczegółowo w uzasadnieniu odnosić się do wszystkich zarzutów nawet jeśli są one oczywiście niezasadne lub niezwiązane ze sprawą. Wojewódzki Sąd Administracyjny sporządzając uzasadnienie wyroku nie naruszył wymogów wynikających z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd ten wskazał podstawę prawną wydanego rozstrzygnięcia oraz ją wyjaśnił jak również odniósł się w wystarczający sposób do zarzutów skargi. Uzasadnienie wyroku pozwala na odtworzenie toku rozumowania Sądu I instancji oraz ocenę prawidłowości wydanego przez ten Sąd rozstrzygnięcia. W świetle powyższego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że Wojewoda trafnie ustalił, że skarżącym nie przysługiwał przymiot strony w postępowaniu o pozwolenie na budowę. W konsekwencji decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego była zgodna z prawem, a wyrok WSA oddalający skargę na tę decyzję odpowiada prawu. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 3 czerwca 2024
- Symbol z opisem
- 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Jerzy Stankowski /sprawozdawca/ Piotr Broda Roman Ciąglewicz /przewodniczący/
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny