II OSK 1138/15

Dnia 20 stycznia 2017 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Andrzej Gliniecki sędzia del. WSA Marek Leszczyński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. M. i S. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 grudnia 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 518/14 w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 518/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] maja 2014 r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy U. z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco. Decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., wydaną na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.), Wójt Gminy U. odmówił nakazania J. i S. M., właścicielom nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położonej w obrębie geodezyjnym G., usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na ich gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich. W uzasadnieniu decyzji organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania, w tym fakt wcześniejszego dwukrotnego wydawania przez niego decyzji, które następnie zostały uchylone przez SKO w S., a nadto wskazał, że przychylając się do wskazówek organu odwoławczego z decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r., dokonał analizy zebranego materiału dowodowego i stwierdził, że w sprawie istotnie mogą zachodzić przesłanki z art. 29 ust. 2 ustawy Prawo wodne, gdyż w dniu 12 listopada 2008 r. J. i S. M. nabyli nieruchomość wraz z rozpoczętą budową domu jednorodzinnego. Uwzględniając zmianę podstawy prawnej z art. 29 ust. 3 na art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, organ uznał, że brak jest podstaw do nakazania usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody powstałych na działce nr [...] wskutek przypadku lub działania osób trzecich ze szkodą dla gruntów sąsiednich, bowiem nie uległ zmianie ani stan faktyczny, będący podstawą rozstrzygnięcia poprzednią decyzją z dnia 6 listopada 2013 r., ani dowody zebrane w postępowaniu. Organ stwierdził przy tym, że J. i S. M. nabyli nieruchomość obciążoną wadą. Po rozpoznaniu odwołania, SKO w S. decyzją z dnia [...] maja 2014 r., nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. i art. 29 ustawy Prawo wodne, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że w celu zastosowania art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne niezbędne było ustalenie, czy właściciele działki nr [...] swym działaniem spowodowali zmianę stanu wody na gruncie oraz czy zmiana ta szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie. Kierując się tymi przesłankami, organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji, gdyż znajduje ona oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy. Nie ma podstaw do stwierdzenia, aby doszło do naruszenia stosunków wodnych na działce J. i S. M., wpływającej na nieruchomość nr [...]. Stan tej działki należy ocenić jako naturalny, wynikający z warunków glebowych tej nieruchomości, bez względu na prace podejmowane na działkach sąsiednich. Sporządzona w sprawie opinia L. P. potwierdza brak wpływu na stosunki wodne na działce nr [...] prac ziemnych związanych z zabudową terenu sąsiedniego, w tym działki nr [...]. Dalej organ wyjaśnił, że nieistotne jest ewentualne naruszenie istniejącego systemu drenarskiego z uwagi na okres jego realizacji w latach 40 ubiegłego wieku i przydatność do użytkowania określaną na 40-50 lat. Nawet bez prac ziemnych system ten i tak nie spełnia już swojej roli. Głównym powodem występowania na działce nr [...] wody jest brak konserwacji rowu odpływowego z tej działki, wymagającego gruntownej odbudowy, a zadbanie o jego stan należy do jej właścicieli. To z tego powodu woda nie znajduje odpływu z tej działki. Przy udrożnieniu rowu zniknie bariera uniemożliwiająca naturalny odpływ z tej nieruchomości, nie ma to jednak związku ze zmianami gruntowymi na innych działkach. Opinia biegłego potwierdza, że poprawę przyniesie budowa kompleksowego, na powyższym terenie, systemu kanalizacji deszczowej w związku z zabudową mieszkaniową powstałą na działce [...] i działkach powstałych z jej podziału. Kolegium nie znalazło też podstaw do kwestionowania wyników przeprowadzonej opinii i zlecenia ponownego postępowania. Dodatkowo organ wskazał na pismo NOT z dnia 10 września 2013 r., z którego wynika, że jedynym rozwiązaniem poprawy stosunków wodnych na działce nr [...] jest odtworzenie rowów melioracyjnych na działkach [...], [...] i [...] i uzupełnienia odwodnienia za pomocą drenowania działek. Na działce nr [...] nie występuje podtapianie, a jedynie nadmierne uwilgotnienie w okresie intensywnych opadów deszczowych lub roztopów. Wpływ na ten stan ma konfiguracja terenu oraz brak konserwacji urządzeń melioracyjnych, tj. rowu melioracyjnego, którego zadaniem jest odprowadzanie wody z działki nr [...], a więc chodzi o działania lub zaniechanie właścicieli działki nr [...]. Organ wskazał również, że nie stwierdzono celowego kierowania wody przez właścicieli działek sąsiednich, w tym działki nr [...], na działkę nr [...]. Jasny jest przy tym opis wskazanych w opinii działań koniecznych do zmiany stosunków wodnych na działce nr [...], za co nie odpowiadają właściciele działki nr [...]. Oznacza to, że nie ma podstaw do podejmowania przez nich jakichkolwiek działań, skoro nie odpowiadają za istniejący stan rzeczy. Realizacja osiedla domów, w tym zabudowy działki nr [...], nie wpływa na większą ilość wody opadowej i pochodzącej z roztopów. W ocenie organu skarżąca wyciąga pochopne wnioski z faktu zabudowy terenu sąsiedniego. Związek między uwilgotnieniem jej działki a budową i przerwaniem systemu sieci drenarskiej jest jednak pozorny. W pierwszej bowiem kolejności to skarżąca powinna podjąć we własnym zakresie działania mające na celu poprawę istniejącego stanu rzeczy. W konsekwencji organ stwierdził, że nie ma podstaw do nakazania właścicielom działki nr [...] usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na ich gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich. Nie było też zasadne nakazanie im przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania na tej działce urządzeń zapobiegających szkodom. W świetle przedstawionych okoliczności nie ma mowy o zmianach na ich działce wpływających na grunt sąsiedni, o których mowa w art. 29 ust. 2 i 3 ustawy Prawo wodne. Organ odwoławczy stwierdził też, że jego decyzja uwzględnia rozpatrzenie obu tych podstaw prawnych, do czego w istocie również sprowadzało się postępowanie organu I instancji. Skargę na powyższą decyzję, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wniosła M. W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 518/14, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Wójta Gminy Ustka z dnia 28 lutego 2014 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wyjaśnił, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego – art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy winny były ustalić, czy właściciele działki nr [...] dopuścili się działania skutkującego zmianą stosunków wodnych na gruncie oraz, czy zmiany te miały wpływ na działkę skarżącej. Prowadząc postępowanie stwierdziły one, opierając się na opiniach ekspertów, że obszar objęty postępowaniem wymaga uporządkowania stosunków wodnych i z uwagi na charakter podłoża nie jest możliwa budowa studni chłonnych. Na podstawie informacji uzyskanej z Terenowego Oddziału Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych, organy uznały również, że nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że na badanym obszarze znajdowała się sieć urządzeń melioracyjnych. Nawet jednak, gdyby taka sieć istniała, to była ona budowana dla gruntów rolnych, a wobec późniejszego zurbanizowania tych terenów byłaby ona nieskuteczna. W ocenie Sądu, organy nie wyjaśniły prawidłowo, czy na terenie działki nr [...] doszło do zmiany stosunków wodnych bądź poprzez zniszczenie systemu melioracyjnego bądź poprzez realizację obiektów budowlanych oraz czy zmiana ta miała wpływ na nieruchomość skarżącej. Ustalenie organu, że brak jest możliwości by zmiana stanu wody na działce nr [...] wpłynęła na zalewanie gruntu skarżącej, z uwagi na ukształtowanie terenu na tym obszarze, nie zostało oparte na zebranym w sprawie materiale dowodowym, gdyż wbrew treści art. 77 § 1 i 80 k.p.a., nie przeprowadził on dowodu, na podstawie którego dokonał ustaleń w tym zakresie. Wobec bliskiego sąsiedztwa przedmiotowej nieruchomości i nieruchomości skarżącej kwestia ta wymagała wiadomości specjalnych. W sprawie celowe było dopuszczenie dowodu w tym zakresie, z uwagi na możliwość uniknięcia ewentualnej konieczności prowadzenia szerokiego postępowania dowodowego w zakresie dokonania zmiany stanu wody na gruncie, w tym zniszczenia urządzeń drenujących oraz ustalania wpływu zabudowy na zmianę stanu wód na nieruchomościach. Dalej Sąd wyjaśnił, że znajdująca się w aktach sprawy opinia biegłego hydrogeologa J. A. W. nie rozstrzyga tej kwestii. Organy obu instancji powołały się na opinię L. P. potwierdzającą brak wpływu na stosunki wodne na działce nr [...] prac ziemnych związanych z zabudową terenu sąsiedniego, w tym działki nr [...]. Z opinii tej jednak wynika, że na omawianym terenie występuje szereg placów budowy i dopiero po ich zakończeniu należy stwierdzić, czy istnieje szkodliwe oddziaływanie na działki sąsiednie. Kwestia ta została zupełnie pominięta przez orzekające w sprawie organy. Poza tym opinia ta nie zawiera szczegółowych ustaleń dotyczących będącej przedmiotem niniejszego postępowania nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], a dotyczy zbiorczo wszystkich sąsiadujących z nieruchomością skarżącej działek, które powstały w wyniku podziałów z działki nr [...]. W opinii tej nie dokonano analizy sposobu zainwestowania działki [...] i jego wpływu na stosunki wodne. W ocenie Sądu, odstąpienia od ustalenia, czy doszło do zmiany stosunków wodnych, nie może usprawiedliwiać planowana budowa kanalizacji przez Gminę, gdyż przedmiotem omawianego postępowania nie było stwierdzenie w jaki sposób można poprawić stosunki wodne na wskazanym obszarze, a ustalenie, czy w związku z określonymi działaniami właścicieli konkretnej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] doszło do zmiany stosunków wodnych i czy zmiana ta jest przyczyną szkody na działce skarżącej. Nadto zdaniem Sądu, z ustalenia organów, że właściwy miejscowo oddział Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych nie jest w posiadaniu danych o sieci drenarskiej i w związku z tym nie można właścicielom działek zarzucić, że dopuścili się jej zniszczenia, nie można wyprowadzić wniosku, że właściciele nieruchomości objętej postępowaniem nie spowodowali zmiany stosunków wodnych na swoich działkach. Przedmiotem niniejszego postępowania nie było bowiem zniszczenie urządzeń mających charakter zaewidencjonowanych urządzeń melioracji wodnych i nakazanie ich odtworzenia, ale organ winien w sprawie ustalić, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie stanowiącym działkę nr [...], przy czym zmiana ta mogła nastąpić w jakikolwiek sposób, także poprzez zniszczenie urządzeń drenujących - rowów lub rur odprowadzających wodę, niezależnie od tego, czy stanowiły one element sieci melioracyjnej na tym terenie, jako całości. Dalej Sąd wyjaśnił, że jak wynika z opinii hydrologicznej ze stycznia 2013 r., wody opadowe z połaci dachowych oraz terenów utwardzonych poszczególnych siedlisk powinny być odprowadzone do gruntu poprzez system studni chłonnych. Jednocześnie w opinii tej uznano, że uwarunkowania gruntu nie pozwalają na budowę na tym terenie tego typu studni. W części zrealizowanych obiektów budowlanych widoczne jest wyprowadzenie rynien odprowadzających wodę bezpośrednio na powierzchnię gruntu, a woda ma w tym wypadku spływać na działki sąsiednie. Skoro zatem przy ustalaniu warunków zabudowy na działkach, będących wcześniej gruntami rolnymi, prawdopodobnie brano pod uwagę konieczność realizacji infrastruktury melioracyjnej, tj. studni chłonnych i nie mogły one zostać wybudowane, to wyjaśnienia wymaga, jak okoliczność ta wpłynęła na stosunki wodne na omawianym obszarze. Sąd stwierdził także, że jak wynika z opinii hydrologicznej ze stycznia 2013 r., część właścicieli sąsiednich działek zainstalowała bezodpływowe zbiorniki, do których odprowadzana jest woda opadowa z połaci dachowych nowo postawionych budynków. Powyższe poddaje w wątpliwość ustalenia organów, że nawet stwierdzenie istnienia przesłanek do zastosowania dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, nie mogłoby skutkować nałożeniem obowiązków na właścicieli działek, gdyż i tak nie ma możliwości wykonania urządzeń zapobiegających szkodzie. Ustalenie na temat ewentualnej możliwości wykonania urządzeń melioracji szczegółowych przez właścicieli nieruchomości objętej postępowaniem winno być dokonane na podstawie uzupełnionej w tym zakresie opinii biegłego. Wskazał też, że w niniejszej sprawie celowe jest, o ile jest to możliwe, by ewentualny wybór urządzeń zapobiegających szkodom uwzględniał ich dalszą użyteczność po wybudowaniu w przyszłości przez Gminę sieci kanalizacji deszczowej. Sąd zauważył również, że uszło uwadze organów obu instancji, że w czasie przeprowadzonych w dniu w dniu 7 października 2011 r. oględzin stwierdzono, że na działce nr [...] znajduje się wykończony dom mieszkalny, niezabudowana nieruchomość została częściowo utwardzona kostką, a częściowo wysypana żwirem, a przede wszystkim zaś stwierdzono wykonanie studni chłonnej i brak drenażu. Na koniec Sąd stwierdził, że zupełnie wadliwe było rozstrzygnięcie organu I instancji oparte na art. 29 ust. 2 Prawa wodnego, gdyż każdorazowo organ powinien rozważać jedynie możliwość orzeczenia na podstawie art. 29 ust. 3 niezależnie od tego, czy zachodzi sytuacja przewidziana w art. 29 ust. 1 czy też 2. Z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika bowiem w ogóle, że mógł mieć miejsce przypadek czy też działania osób trzecich w rozumieniu art. 29 ust. 2. W sprawie niniejszej chodzi bowiem od samego początku o ustalenie czy faktycznie, jak twierdzi skarżąca, właściciele nieruchomości stanowiącej działkę [...] dokonali zmiany stosunków wodnych na swoim gruncie ze szkodą dla nieruchomości skarżącej, czy też nie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyli J. M. i S. M., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku bądź o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. 1) art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zmianami) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. b, w związku z następującymi przepisami procedury administracyjnej: 2) art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez nieprawidłową kontrolę zgodności przeprowadzonej procedury administracyjnej z obowiązującymi przepisami prawa, w szczególności poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Wójta Gminy U. Nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r., wydane zostały "z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego (..), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy"; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 29 ust. 3 ustawy dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu przez Sąd I instancji, iż w sprawie nie został ustalony związek przyczynowo - skutkowy oraz, iż obowiązkiem organu I instancji jest udowodnienie istnienia w terenie systemu drenażowego, na działce stanowiącej własność skarżących. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania M. W. wniosła o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest uzasadniony zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. (w skardze kasacyjnej błędnie wskazano lit. b) w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., polegający na przyjęciu przez Sąd, że obie decyzje wydane zostały "z naruszeniem przepisów postępowania dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Podkreślenia bowiem wymaga, że Sąd I instancji uchylając obie decyzje jednoznacznie wskazał, które kwestie, mające w jego ocenie znaczenie dla sprawy, nie zostały przez organy wyjaśnione i stanowisko swoje precyzyjnie uzasadnił. Strona skarżąca kasacyjnie wychodząc z założenia, że to tylko organy administracyjne decydują o zakresie postępowania wyjaśniającego i środkach dowodowych przeprowadzanych w jego toku, stara się podważyć uprawnienia Sądu I instancji do oceny tego postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Skarżący skupiają się na przywoływaniu oceny zebranych dowodów poczynionej przez organy i nie dostrzegają, że Sąd nie zanegował tych dowodów, tylko wskazał na szereg pozostających nadal do wyjaśnienia okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim chodzi o kwestię jednoznacznego wyjaśnienia, czy na terenie działki nr [...] doszło do zmiany stosunków wodnych bądź poprzez zniszczenie systemu melioracyjnego bądź poprzez realizację obiektów budowlanych oraz, czy zmiana ta miała wpływ na nieruchomość o nr [...]. Oceniając zebrany materiał dowodowy Sąd ten prawidłowo stwierdził, że jest on niepełny, nie daje jednoznacznej odpowiedzi na postawione pytania i bez jego uzupełnienia niemożliwym będzie prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Dla przykładu tylko należy przywołać stwierdzenie tego Sądu, że z materiału dowodowego wynika, że na działce nr [...] (skarżących kasacyjnie) znajduje się między innymi studnia chłonna, a organy fakt ten przeoczyły. Nie zbadano zatem, czy ona funkcjonuje i czy odbiera wodę opadową z dachu budynku i jaki to ma wpływ na spływ wody z działki o nr [...] na działkę o nr [...]. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, stwierdzić należy, że jest on również niezasadny. Sąd I instancji nie stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że obowiązkiem organu I instancji jest udowodnienie istnienia w terenie systemu drenażowego na działce stanowiącej własność skarżących. Sąd ten trafnie natomiast wyjaśnił, że organ winien w sprawie ustalić, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie stanowiącym działkę nr [...], przy czym zmiana ta mogła nastąpić w jakikolwiek sposób, także poprzez zniszczenie urządzeń drenujących - rowów lub rur odprowadzających wodę, niezależnie od tego, czy stanowiły one element sieci melioracyjnej na tym terenie, jako całości. Ustalenie, że system drenarski przeznaczony był do ochrony gruntów rolnych, nie dawało podstawy do jego ewentualnego zniszczenia podczas zmiany przeznaczenia użytkowania działki o nr [...] z rolnej w budowlaną, jeśliby miało to wpłynąć na zmianę stosunków wodnych na gruncie i zalewanie działki nr [...]. Zasadnie więc Sąd nakazał wyjaśnienie tej kwestii. Jako nietrafny należy uznać także zarzut, iż "Sąd I instancji wadliwie przyjął, że w sprawie nie został ustalony związek przyczynowo – skutkowy". W rozwinięciu tego zarzutu skarżący kasacyjnie wskazali, że w sprawie został wykazany brak związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy działaniami inwestycyjnymi właścicieli działek przy ul. [...], w tym skarżących, a zmianą stosunków wodnych na gruntach sąsiednich. Zauważenia więc wymaga, że Sąd I instancji w uzasadnieniu swego wyroku nigdzie wiążąco nie wypowiadał się w kwestiach merytorycznych, pozostawiając je do oceny organów, a tylko wykazywał konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Powyższe oznacza, że to organy ponownie rozpoznając sprawę, po wyczerpującym jej wyjaśnieniu, zgodnie z zaleceniami Sądu I instancji, wypowiedzą się merytorycznie, w tym i w zakresie podnoszonego w skardze kasacyjnej związku przyczynowo – skutkowego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.