Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1136/23

Wyrok NSA z 4 listopada 2025 r., II OSK 1136/23 – pozwolenie na budowę

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
4 listopada 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Gdesz sędzia del. WSA Magdalena Dobek - Rak (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Przedsiębiorstwa X sp. z o.o. z siedzibą w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 799/22 w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa X sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 2 maja 2022 r. znak WI-I.7840.16.7.2021.EO w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 11 stycznia 2023 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 799/22, oddalił skargę Przedsiębiorstwa X Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 2 maja 2022 r., znak: WI-I.7840.16.7.2021.EO, utrzymującą w mocy decyzję Starosty (...) z 30 grudnia 2020 r., znak: BA.6740.1.739.2018.PM, którą organ, na podstawie art. 35 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), zwanej dalej Prawem budowlanym, art. 96 ust. 1 i art. 100 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 283 ze zm.), zwanej dalej u.o.o.ś., odmówił udzielenia pozwolenia na budowę stacji paliw LPG oraz budowę zaplecza - budynku handlowego wraz z instalacjami wewnętrznymi: elektryczną, wodną, hydrantową, kanalizacji sanitarnej, centralnego ogrzewania i wentylacji mechanicznej na działkach nr [...]. Oddalając skargę Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów administracji architektoniczno-budowlanej, które opierając się na zweryfikowanym w administracyjnym toku instancji postanowieniu Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie (dalej: RDOŚ) z 23 listopada 2020 r., nr OP-I.43.101.2018.PWa, o odmowie uzgodnienia warunków realizacji ww. przedsięwzięcia wydanym na podstawie art. 98 u.o.o.ś., odmówiły zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. We wskazanym postanowieniu RDOŚ w Krakowie po weryfikacji danych z raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko przedłożonego przez wnioskodawcę z danymi pochodzącymi od instytucji zewnętrznych, w tym od Dyrekcji Pienińskiego Parku Narodowego i Prezydium Rady Naukowej Pienińskiego Parku Narodowego, uznał, że realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia może oddziaływać na cele ochrony obszarów mających znaczenie dla Wspólnoty Pieniny PLC120002 i Ostoja Popradzka PLH120019, w szczególności wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony zostały wyznaczone te obszary Natura 2000 oraz pogorszyć ich powiązania z innymi obszarami Natura 2000 poprzez zawężenie ważnego połączenia ekologicznego i naruszenie równowagi przyrodniczej stanowiącej zagrożenie stopniowej degradacji i zniszczenia populacji gatunków wskazanych w dyrektywie siedliskowej, w szczególności dużych drapieżników. Wobec tego uznano, że realizacja przedsięwzięcia może doprowadzić do wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na obszary Natura 2000: Pieniny i Ostoja Popradzka, którego nie usprawiedliwiałyby wymogi nadrzędnego interesu publicznego. Sąd Wojewódzki, potwierdzając położenie terenu inwestycji w granicach korytarza ekologicznego nr 1 wyznaczonego rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie planu ochrony Pienińskiego Parku Narodowego oraz eksponując zidentyfikowane w tym planie ochrony zagrożenia i środki zaradcze a także akceptując prawidłowość przeprowadzonej przez RDOŚ oceny oddziaływania na środowisko uznał, że w okolicznościach sprawy przy zastosowaniu zasady przezorności (ostrożności) i zrównoważonego rozwoju odmowa uzgodnienia inwestycji jako trafna musiała spowodować, w myśl art. 100 u.o.o.ś., odmowę udzielenia pozwolenia na budowę. W skardze kasacyjnej Przedsiębiorstwo X Sp. z o.o. z siedzibą w S., zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, przytoczyła podstawy kasacyjne dotyczące naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego. W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej prawa materialnego skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie: - art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego w zw. z art. 98 ust. 3, art. 99 i 100 u.o.o.ś. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę pomimo, iż spełnione zostały wszelkie wymagania określone w art. 35 ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4 powołanej ustawy; - art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1360), zwanej dalej k.c. w zw. z art. 64 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483) poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w obrocie prawnym decyzji, które poprzez uniemożliwienie realizacji zgodnej z prawem inwestycji, naruszają prawo własności skarżącej kasacyjnie; - art. 4 Prawa budowlanego poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że organy administracji publicznej zasadnie odmówiły udzielenia pozwolenia na budowę pomimo, że sprzeczność planowanego przedsięwzięcia z przepisami prawa nie została wykazana, a opiera się jedynie na niepotwierdzonych przypuszczeniach organów administracji publicznej, co prowadzi do naruszenia zasady wolności budowlanej, określonej ww. przepisem; - art. 6 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2556), zwanej dalej p.o.ś., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na niezasadnym uznaniu, że zasada ostrożności określona w ww. przepisie sprawia, iż zasadna była odmowa udzielenia pozwolenia na budowę pomimo, że organy administracji nie wykazały negatywnego wpływu planowanej inwestycji na środowisko naturalne; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735), zwanej dalej k.p.a. w zw. z art. 97 ust. 1 i 2 u.o.o.ś. poprzez ich nieprawidłową wykładnię polegającą na niezasadnym uznaniu, że organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo rozpatrzyły całość materiału dowodowego; - art. 8 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację polegającą na niezasadnym uznaniu, że organy administracji publicznej prawidłowo zrealizowały zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa; - art. 6 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację polegającą na niezasadnym uznaniu, że organy administracji publicznej prawidłowo zrealizowały zasadę praworządności przez organ uzgadniający; - art. 9 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację polegającą na niezasadnym uznaniu, że organy administracji publicznej prawidłowo zrealizowały zasadę zobowiązującą organy administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego przez organ uzgadniający; - art. 11 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację polegającą na niezasadnym uznaniu, że organy administracji publicznej prawidłowo zrealizowały zasadę wyjaśnienia zasadności przesłanek, którymi organ kierował się przy wydaniu decyzji; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego błędną interpretację polegającą na uznaniu, że uzasadnienie decyzji organu drugiej instancji spełnia wymagania określone w tym przepisie, podczas gdy skrótowe, niejasne i ogólnikowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia, tym bardziej, iż decyzja negatywna wymaga co do zasady obszernego i wyczerpującego uzasadnienia. W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej przepisów postępowania skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie: - art. 1 § 2 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), zwanej dalej p.u.s.a., w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej p.p.s.a., w zw. z art. 35 ust. 4 Prawa budowlanego w zw. z art. 98 ust. 3, art. 99 i art. 100 u.o.o.ś. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 8, art. 6, art. 9, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprawidłowe sprawowanie kontroli nad działalnością administracji publicznej, polegające na niezasadnym uznaniu, że decyzje wydane w niniejszej sprawie przez organy administracji są prawidłowe, co miało wpływ na wynik postępowania, ponieważ doprowadziło do oddalenia skargi w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie; - art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie zaskarżonego wyroku, niespełniające wymagań wskazanych w treści powołanego przepisu, co miało wpływ na wynik postępowania, ponieważ utrudnia przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku. W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi i uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Ewentualnie, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Ponadto, wniesiono o zwrot od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodziły i w konsekwencji zakres kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku dokonywanej w granicach skargi kasacyjnej został wyznaczony wnioskiem o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zarzutami sformułowanymi w ramach podstaw wskazanych w art. 174 p.p.s.a., tj. naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonych granicach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe, jak i materialnoprawne nie zdołały podważyć prawidłowości sądowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestycji obejmującej budowę stacji paliw oraz zaplecza handlowego wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Wbrew zarzutom naruszenia przepisów art. 35 ust. 1 i ust. 4 Prawa budowlanego, organy architektoniczno–budowlane, we współdziałaniu z organem ochrony środowiska – RDOŚ w Krakowie, prawidłowo zweryfikowały objętą wnioskiem o udzielenie pozwolenia na budowę inwestycję kierując się w tym zakresie dyspozycją art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego wymagającą zgodności projektu budowlanego z wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Ze względu na specyficzną lokalizację planowanego przedsięwzięcia w otulinie Pienińskiego Parku Narodowego, na terenie Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, w bezpośrednim sąsiedztwie Pienińskiego Parku Narodowego oraz obszarów Natura 2000: Pieniny PLC120002, pokrywającego się z granicami Pienińskiego Parku Narodowego, Środkowy Dunajec z dopływami PLH120088 oraz Ostoja Popradzka PLH120019, istniała uzasadniona prawnie potrzeba jego weryfikacji z punktu widzenia oceny charakteru oddziaływania na cele ochrony obszarów Natura 2000. Przepis art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 916), zwanej dalej u.o.p., zabrania bowiem podejmowania działań mogących, osobno lub w połączeniu z innymi działaniami, znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym w szczególności: 1) pogorszyć stan siedlisk przyrodniczych lub siedlisk gatunków roślin i zwierząt, dla których ochrony wyznaczono obszar Natura 2000 lub 2) wpłynąć negatywnie na gatunki, dla których ochrony został wyznaczony obszar Natura 2000, lub 3) pogorszyć integralność obszaru Natura 2000 lub jego powiązania z innymi obszarami. Adekwatnie do charakteru planowanego przedsięwzięcia, które mogło znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, ale które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000, przeprowadzono ocenę oddziaływania zgodnie z zasadami określonymi w rozdziale 5 "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000" u.o.o.ś, nie naruszając przepisów objętych podstawami kasacyjnymi, tj. art. 98 ust. 3, art. 99 i art. 100 u.o.o.ś. Co prawda lokalizacja inwestycji pozostawała poza granicami obszaru Natura 2000 Pieniny, pokrywającego się z zasięgiem Pienińskiego Parku Narodowego, ale kluczowe dla standardów ochrony tego obszaru przepisy rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 1 lipca 2014 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Pienińskiego Parku Narodowego (Dz.U. z 2014 r., poz. 1010), w tym stanowiący jego integralny element rysunek korytarzy ekologicznych, odnosiły się do terenu inwestycji, w całości obejmując go obszarem korytarza ekologicznego oznaczonego w planie ochrony nr 1. Ta okoliczność o charakterze normatywnym miała priorytetowe znaczenie dla określenia właściwych wymogów ochrony przyrody na terenie inwestycji i została prawidłowo zweryfikowana przez organy i Sąd a quo, a zarzuty kasacyjne o charakterze procesowym nie podważyły ani ustaleń ani oceny w tym zakresie. Skoro bowiem rozporządzenie w sprawie planu ochrony Parku Narodowego jako akt prawa powszechnie obowiązującego wyznaczyło przebieg korytarza ekologicznego, to dopóki aktu tego nie deroguje się z systemu prawa, dopóty będzie on kreował stan prawny, którego nie można skutecznie podważyć przeciwstawiając mu materiały dowodowe, w tym nawet opracowania naukowe, takie jak eksponowana przez skarżącą kasacyjnie mapa korytarzy ekologicznych z 2011 r., która nie obejmuje korytarza ekologicznego nr 1, czy też starając się wykazać, że aktualnie przez teren inwestycji nie przebiegają trasy migracyjne zwierząt stanowiących przedmiot ochrony obszarów Natura 2000. Również brak odzwierciedlenia wskazanego korytarza ekologicznego w obowiązującym na tym terenie planie miejscowym nie stanowi skutecznego argumentu przeciwko prawnej konieczności jego ochrony jako elementu niezbędnego dla zachowania integralności obszaru chronionego i spójności sieci, albowiem plan miejscowy uchwalony w 1996 r. nie mógł uwzględnić wymogów ochrony obszaru Natura 2000 i jego elementów objętych planem ochrony w 2014 r. W konsekwencji zarzuty procesowe naruszenia przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., wszystkie powiązane z naruszeniem art. 151 p.p.s.a., okazały się w całości niezasadne, albowiem orzekające organy prawidłowo ustaliły wszystkie fakty relewantne dla sprawy, a Sąd a quo trafnie to zaakceptował. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, korytarze ekologiczne zdefiniowane w art. 5 pkt 2 u.o.p. jako obszar umożliwiający migrację roślin, zwierząt lub grzybów, stanowią jeden z zasadniczych elementów podlegających ochronie w ramach obszarów Natura 2000, o czym świadczy treść przepisów u.o.p.: art. 29 ust. 9 pkt 2 stanowiąc o potrzebie utrzymania korytarzy ekologicznych łączących obszary Natura 2000, art. 33 ust. 1 pkt 3 zakazując działań mogących pogorszyć powiązania obszarów Natura 2000 z innymi obszarami oraz art. 117 ust. 1 pkt 2 czyniąc ochronę tras migracyjnych zwierząt sposobem zapewnienia trwałości, optymalnej liczebności i ochronę bioróżnorodności genetycznej dziko występujących roślin, zwierząt i grzybów. W niniejszej sprawie potwierdza to rozporządzenie w sprawie planu ochrony Pienińskiego Parku Narodowego, a jednocześnie obszaru Natura 2000 Pieniny (art. 30 u.o.p.), ochroną obejmując korytarze ekologiczne uwidocznione na rysunku załączonym do planu, w tym korytarz nr 1 jako szlaki migracyjne zwierząt. Wyraźnie zidentyfikowano zagrożenia dla tych konkretnych obszarów chronionych upatrując ich m.in. we fragmentacji sieci obszarów chronionych i izolacji obszaru Parku wynikającej ze zbyt małego obszaru Parku i otoczenia go przez tereny zurbanizowane, w zawężaniu istniejącej lub planowanej zabudowy korytarzy ekologicznych łączących Pieniny z sąsiednimi pasmami górskimi, w szczególności z Beskidem Sądeckim, Gorcami, Pieninami Spiskimi i Magurą Spiską. Określono jednocześnie sposoby ochrony szlaków migracji zwierząt poprzez dążenie do wprowadzenia w dokumentach planistycznych, w tym w planach miejscowych, wskazań dotyczących wyłączenia z zabudowy m.in. w gminie Szczawnica - obszaru pomiędzy kompleksami leśnymi Beskidu Sądeckiego a Parkiem, od granicy z gminą Krościenko nad Dunajcem do ogrodzenia działki zajętej przez oczyszczalnię ścieków po rzekę Dunajec - korytarz nr 1. Zidentyfikowano również zagrożenia zewnętrzne w postaci budowy stacji paliw, obiektów handlowych, innych obiektów kubaturowych, ogrodzeń, parkingów na Piaskach - części miasta Szczawnica, powodujących znaczne ograniczenie lub przecięcie korytarza ekologicznego łączącego Pieniny z Beskidem Sądeckim, oraz określono odpowiadające im środki zaradcze w postaci dążenia do pozostawienia jako niezabudowanego oraz do utrzymania istniejącego poziomu zabudowy rejonu Piasków - części miasta Szczawnica (obszar ograniczony od południa oczyszczalnią ścieków dla miasta Szczawnica na Piaskach - części miasta Szczawnica oraz przystanią flisacką na Piaskach - części miasta Szczawnica, a od północy ujściowym odcinkiem potoku Ścigockiego we wsi Krościenko nad Dunajcem) wraz z istniejącymi miejscami rozrodu zwierząt i ich żerowisk, a także dążenia do uwzględnienia w planach miejscowych rozwiązań niezbędnych dla ochrony korytarza ekologicznego na Piaskach - części miasta Szczawnica łączącego Pieniny z Beskidem Sądeckim. W celu eliminacji lub ograniczenia zagrożeń zewnętrznych Parku, mogących mieć źródło w jego otulinie, zaproponowano, aby w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz planie miejscowym Szczawnicy dążono do wyłączenia z zabudowy i zaprzestania zawężania barierami technicznymi istniejących korytarzy ekologicznych, łączących obszar Parku z obszarami o szczególnym znaczeniu przyrodniczym w mieście Szczawnica obszaru pomiędzy kompleksami leśnymi Beskidu Sądeckiego a Parkiem, od granicy z Gminą Krościenko nad Dunajcem do ogrodzenia działki zajętej przez oczyszczalnię ścieków i dalej po rzekę Dunajec - korytarz nr 1. Zaproponowano wyraźnie wprowadzenie zmiany przeznaczenia gruntów oznaczonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego miasta Szczawnica zatwierdzonym uchwałą nr 209/XXX/96 z dnia 25 listopada 1996 r. (Dz. Urz. Woj. Nowosądeckiego Nr 5, poz. 19) jako B88 NO/TS, w granicach którego położony jest teren inwestycji, z terenów usługowych na tereny wyłączone z zabudowy i inwestowania. Adekwatnie do uwarunkowań poszczególnych obszarów Natura 2000 sąsiadujących z terenem inwestycji RDOŚ scharakteryzował przedmiot i cele ich ochrony wykazując niezbędną potrzebę zabezpieczenia powiązań pomiędzy nimi. Oceny tej dokonano weryfikując dane zawarte w raporcie oddziaływania przedsięwzięcia na obszary Natura 2000 z informacjami pozyskanymi od podmiotów zewnętrznych, w tym Dyrekcji Pienińskiego Parku Narodowego, obejmującymi charakterystykę przedmiotów (zwierząt drapieżnych podlegających ochronie na tym terenie, tj. ryś, wilk, niedźwiedź oraz zwierząt stanowiących ich bazę pokarmową) oraz celów ochrony obszarów Natura 2000 oraz znaczenia, jakie z punktu widzenia wymogów ochrony mają korytarze ekologiczne. Szczegółowe dane dotyczące gatunków chronionych pozwoliły na sfomułowanie wniosku, że ich przetrwanie zależy od sprawnej, maksymalnie swobodnej wymiany osobników i ich genów pomiędzy poszczególnymi subpopulacjami. Ograniczenie korytarzy migracyjnych (nawet lokalnych) może doprowadzić do zaniku niewielkich populacji tych zwierząt, ponieważ tak małe zgrupowania (kilka, kilkanaście osobników) są szczególnie wrażliwe na wszelkie naturalne czynniki śmiertelności. Stwierdzono, że pogarszanie jakości korytarzy migracyjnych przekłada się na osłabienie populacji. Dlatego, aby chronić duże drapieżniki trzeba w sposób szczególny chronić ich szlaki dyspersji, podobnie zresztą jak korytarze migracyjne tych gatunków, które stanowią ich bazę pokarmową. RDOŚ zarówno w postanowieniu, jak i pisemnych stanowiskach wyrażanych w toku całego postępowania, podkreślał, że pomimo, że skrajny w przebiegu korytarza teren inwestycji nie ma najlepszych predyspozycji w zakresie bezpośredniej migracji to jednak zabudowa i zainwestowanie, a więc dalsze ograniczenie korytarza o kilkadziesiąt metrów wolnych terenów pomiędzy dotychczasową zabudową osiedla Piaski a zabudowaniami Krościenka nad Dunajcem i związane z tym przedsięwzięciem poszerzenie strefy oddziaływań (stała obecność i ruchu osób w obrębie budynku handlowego i stacji paliw, ruch samochodów, hałas, emisja gazów i pyłów) będzie generowało wpływ negatywny na drożność korytarza. Z tego powodu uznano, że wszelkie działania skutkujące ograniczeniem możliwości migracji korytarzami ekologicznymi stanowią zagrożenie dla możliwości realizacji działań ochronnych i osiągnięcia celu jakim jest utrzymanie populacji drapieżników, a zatem są do oddziaływania znaczące. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Wojewódzki trafnie potwierdził, że organy w niniejszej sprawie zgromadziły kompletne dane i przeprowadziły wszechstronną ich weryfikację, co pozwoliło na sformułowanie przekonywującego wniosku, że dalsze zawężanie korytarza migracyjnego zwierząt drapieżnych i ich bazy pokarmowej poprzez wprowadzenie nowej zabudowy w ramach projektowanej inwestycji jest niedopuszczalne, gdyż nie można wykluczyć, że mogłoby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru Natura 2000, w tym na integralność obszaru i jego powiązania z innymi obszarami. Przy tym podkreślić należy, że niedopuszczalność działań znacząco negatywnie oddziałujących na cele ochrony obszaru Natura 2000 odnosi się nie tylko do tych działań, których taki wpływ jest niewątpliwy, ale również do działań, w odniesieniu do których istnieje tylko możliwość znaczącego negatywnego wpływu na cele ochrony obszaru Natura 2000. Rozumowanie to, podobnie jak dyrektywa Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (Dz.U.UE.L.1992.206.7), zwana dyrektywą siedliskową oraz całe ustawodawstwo unijne w dziedzinie środowiska opiera się na zasadzie ostrożności (przezorności, art. 6 ust. 3 dyrektywy siedliskowej, art. 6 ust. 2 p.o.ś.), której istota tkwi w tym, że nawet brak dowodów naukowych na istotne negatywne skutki określonego działania nie może być wykorzystany jako uzasadnienie zatwierdzenia tego działania, a brak pewności co do tego, czy wystąpią jakiekolwiek negatywne skutki, wyklucza zatwierdzenie przedsięwzięcia. W tym kontekście sprzeczne dane odnośnie rzeczywistych ruchów migracyjnych zwierząt w obszarze inwestycji i jej sąsiedztwie przedstawione przez inwestora, bazujące na incydentalnych i krótkotrwałych obserwacjach w terenie, oraz pochodzące z długoletnich obserwacji służ Pienińskiego Parku Narodowego nie miały kluczowego znaczenia dla oceny stopnia oddziaływania inwestycji na obszar Natura 2000, zwłaszcza w sytuacji normatywnego wyznaczenia przebiegu korytarza ekologicznego w rozporządzeniu w sprawie planu ochrony Parku. W tej sprawie wystarczająco skonkretyzowanym i uprawdopodobnionym zagrożeniem zewnętrznym jest zmniejszenie szerokości szlaków migracyjnych zwierząt wskutek presji inwestycyjnej, czemu odmowa uzgodnienia inwestycji miała przeciwdziałać i co potwierdza zastosowanie zasady przezorności przemawiającej za wykluczeniem przedsięwzięć, co do których nie ma pewności, że nie będą negatywnie oddziaływać na obszary chronione Natura 2000. W tym wypadku ochrona ma zmierzać do zapewnienia integralności siedlisk oraz powiązań pomiędzy nimi tworzących właściwe warunki rozwoju gatunków chronionych. Wbrew twierdzeniom skarżącej kasacyjnie położenie terenu inwestycji wyłącznie w otulinie Pienińskiego Parku Narodowego, której reżim prawny jest odmienny od statusu parku narodowego, nie wpływa na zmniejszenie standardu ochrony wynikającej z lokalizacji korytarza ekologicznego nr 1. W myśl bowiem normatywnej definicji sformułowanej w art. 5 pkt 14 u.o.p. otulina jest strefą ochronną graniczącą z formą ochrony przyrody i wyznaczoną indywidualnie dla formy ochrony przyrody właśnie w celu zabezpieczenia przed zagrożeniami zewnętrznymi wynikającymi z działalności człowieka. Skoro w obrębie otuliny Parku Narodowego, pokrywającego się z obszarem Natura 2000 Pieniny, przebiega korytarz ekologiczny służący skonkretyzowanym w rozporządzeniu o planie ochrony Parku celom ochronnym, w tym ochronie obszarów Natura 2000 przed naporem inwestycji, to jej teren winien stanowić niezbędny bufor dla obszarów bytowania zwierząt chronionych i ich siedlisk względem nowej zabudowy kubaturowej. W otulinie parku narodowego można lokalizować tylko takie inwestycje, które dla tego parku nie stwarzają zagrożenia wynikającego z działalności człowieka. Natomiast ustawowo określony cel otuliny stanowi podstawę do formułowania ograniczeń w sferze wykonywania własności nieruchomości położonych w otulinie (zob. wyrok NSA z 8 kwietnia 2009 r., II OSK 590/08). Wykluczając zatem zaskarżoną decyzją projektowaną inwestycję nie doszło do naruszenia przepisu art. 4 Prawa budowlanego, który nie kreuje nieograniczonej swobody inwestycyjnej ani ekspektatywy zgody budowlanej. Uzależnia natomiast możliwość realizacji zamierzenia budowlanego od jego zgodności z przepisami, w tym przepisami z zakresu planowania przestrzennego, u.o.p., p.o.ś. Pozostaje to w pełnej spójności z konstytucyjną zasadą ochrony własności (art. 64 ust. 3) i proporcjonalności (art. 31 ust. 3), które dopuszczają ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym z prawa własności, które mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty prawa własności. Oznacza to, że ochrona środowiska dotycząca interesu publicznego stanowi cel nadrzędny względem interesów prawnych właściciela nieruchomości, które muszą ustąpić jej pierwszeństwa w szczególnych, umotywowanych okolicznościach, które wystąpiły w niniejszej sprawie, a których skarżąca kasacyjnie nie zdołała skutecznie w skardze zakwestionować. Ograniczenie własności polegające na wykluczeniu zabudowy stacji benzynowej wraz z zabudową towarzyszącą w niniejszej sprawie znalazło uzasadnienie w potrzebie priorytetowo potraktowanej ochrony środowiska wyrażającej się w konieczności zapewnienia właściwych powiązań pomiędzy obszarami objętymi zinstytucjonalizowaną ochroną, tj. obszarami Natura 2000 po to, aby zabezpieczyć dobrostan dużych drapieżników chronionych (wilków, rysi, niedźwiedzi) oraz zwierząt kopytnych, stanowiących ich bazę pokarmową (jelenie, sarny, dziki). Chybiony jest również zarzut art. 141 § 4 p.p.s.a., który określa wymogi jakie powinno spełniać uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego. Analiza pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wskazuje, że Sąd pierwszej instancji, po zwięzłym przedstawieniu stanu sprawy i stanowisk stron, uzewnętrznił następnie swoje stanowisko, podał i wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia. W szczególności odniósł się do kwestii, stanowiących oś sporu pomiędzy skarżącą a organami, dotyczących lokalizacji terenu inwestycji w korytarzu ekologicznym oraz oceny rzeczywistego stopnia negatywnego oddziaływania planowanej inwestycji na cele ochrony specjalnych obszarów Natura 2000, opierając się w tym zakresie na obiektywnych, weryfikowalnych danych odnośnie przedmiotu ochrony, specyfiki warunków bytowania zwierząt chronionych i związanych z tym potrzeb. Sąd orzekający miał w polu widzenia, że postępowanie dotyczyło udzielenia zgody budowlanej na realizację przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Stanowisko Sądu w zakresie kwestionowanym w skardze kasacyjnej jest jasne, przedstawia motywy jakimi się kierował oddalając skargę, zawiera przyczyny dla których argumentacja organu okazała się trafna, zaś przeciwna argumentacja skarżącej - niezasadna. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Informacje o sprawie

Data wpływu
29 maja 2023
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Skarżony organ
Wojewoda
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/ Magdalena Dobek-Rak /sprawozdawca/ Mirosław Gdesz

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny