II OSK 1052/21

Dnia 21 września 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka po rozpoznaniu w dniu 21 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej B. C. i R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 216/20 w sprawie ze skargi B. C. i R. C. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta [...] w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia od skarżących B. C. i R. C. na rzecz Prezydenta Miasta [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 stycznia 2021 r., sygn. akt II SAB/Gd 216/20, na skutek skargi B. C. i R. C. na przewlekłe prowadzenie przez Prezydenta Miasta [...] postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego stwierdził, że organ administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał od organu administracji solidarnie na rzecz skarżących sumę pieniężną w wysokości 500 zł. Skarżący zaskarżyli wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w zakresie, w jakim orzeczono, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz w zakresie orzeczenia dotyczącego przyznania skarżącym od organu administracji sumy pieniężnej. W odniesieniu do rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa skarżący zarzucili naruszenie art. 149 § 1a p.p.s.a. przez wadliwie przyjęcie, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W odniesieniu do rozstrzygnięcia w zakresie przyznania skarżącym od organu administracji sumy pieniężnej skarżący zarzucili naruszenie art. 149 § 2 p.p.s.a. przez przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w zaniżonej wysokości, nieadekwatnej do naruszenia prawa, i bez uwzględnienia uciążliwości i negatywnych przeżyć wynikających z przewlekłego prowadzenia postępowania. Uzasadniając skargę kasacyjną skarżący twierdzili, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ administracji od otrzymania wniosku w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 7 czerwca 2018 r. do zawiadomienia skarżących o wszczęciu postępowania 3 lipca 2019 r. nie podjął żadnych czynności zmierzających do wydania decyzji. Następnie podejmował czynności polegające na wezwaniu na przesłuchanie skarżących, strony postępowania oraz świadków, przy czym zdaniem skarżących kilkakrotne zawiadamianie M. C., o wszczęciu postępowania było błędne, gdyż pierwsze takie zawiadomienie było skuteczne. Natomiast decyzja administracyjna została wydana [...] stycznia 2020 r., czyli – jak wskazano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej – po upływie ponad 6 miesięcy. W ocenie skarżących w tych okolicznościach przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w dolnych granicach kwoty dopuszczalnej przepisami prawa było nieodpowiednie do stopnia zawinienia organu administracji i negatywnych przeżyć skarżących. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części i stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie skarżącym od organu administracji sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł. Ponadto wniesiono o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej i zrzeczono się rozprawy. Organ administracji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Rozpoznając skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna. Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżący pismem z 7 czerwca 2018 r. wnieśli o wydanie przez Prezydenta Miasta [...] decyzji o wymeldowaniu spod adresu G. ul. [...], nieprzebywającego pod tym adresem M. C., oraz że decyzja w tej sprawie, uwzględniająca żądanie skarżących, została wydana [...] stycznia 2019 r. Fakty te znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych oraz także w skardze skarżących, która została wniesiona w styczniu 2019 r. W związku z tym NSA uznaje inne daty wskazane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (3 lipca 2019 r., jako data wszczęcia postępowania oraz [...] stycznia 2020 r., jako data wydania decyzji) za oczywistą omyłkę. O popełnieniu oczywistej omyłki w uzasadnieniu skargi kasacyjnej świadczy też to, że w tym samym uzasadnieniu twierdzi się, co jest w większym stopniu zgodne z tym co wynika z akt administracyjnych, że decyzję wydano po upływie ponad 6 miesięcy. W ocenie NSA z akt administracyjnych wynika, że postępowanie administracyjne trwało 7 miesięcy, gdyż podanie skarżących zostało organowi administracji doręczone 7 czerwca 2018 r., co stosownie do art. 61 § 3 k.p.a. wyznacza moment wszczęcia postępowania na żądanie strony, a decyzję wydano [...] stycznia 2019 r. Dodatkowo należy wskazać, że organ administracji przez te 7 miesięcy nie był bezczynny, gdyż prowadził postępowanie dowodowe, dopuszczając dowody m.in. z zeznań świadków, które zazwyczaj się w takich sprawach przeprowadza. Przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków, z uwagi na konieczność zachowania terminów określonych przez prawo (art. 79 § 1 k.p.a.) i przede wszystkim z uwagi na konieczność wezwania świadków, wymaga czasu. Uwzględniając te okoliczności nie można uznać, aby załatwienie sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego w ciągu 7 miesięcy stanowiło przewlekłe prowadzenie postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Jeżeli chodzi o wysokość sumy pieniężnej przyznanej skarżącym od organu administracji, to w ocenie NSA nie jest ona za niska. Po pierwsze, należy uwzględnić, że przewlekłe prowadzenie postępowania nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Po drugie, skarżący nie wykazali, aby sprawa dotycząca wymeldowania z pobytu stałego osoby, która w miejscu stałego zameldowania nie przebywała, miała dla nich, obiektywnie rzecz ujmując, szczególne znaczenie, co powodowałoby, że przewlekłe prowadzenie postępowania w tej sprawie wywołało szczególne dolegliwości. NSA oceniając tę kwestię miał na uwadze także osobiście sporządzone przez skarżących pisma, w których wyjaśniają znaczenie dla nich sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego. Zdaniem NSA, skarżący w tych pismach (m.in. w piśmie z 1 marca 2019 r.) nie podali żadnych takich okoliczności, które rozsądnie oceniając pozwalałyby przyjąć, że w przypadku skarżących przewlekłe prowadzenie sprawy dotyczącej wymeldowania na ich żądanie osoby zameldowanej na stałe w ich mieszkaniu spowodowało jakieś szczególne dolegliwości. W związku z tym w ocenie NSA przyznanie skarżącym od organu administracji sumy pieniężnej w wysokości 500 zł jest wystarczające. Uwzględniając powyższe NSA uznał, że skarga kasacyjna jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Mając to na uwadze NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. NSA na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia od skarżących na rzecz organu administracji kosztów postępowania kasacyjnego uwzględniając, że z akt administracyjnych wynika, iż skarżący korzystają z pomocy społecznej. Wobec tego, że skarżący w skardze kasacyjnej zrzekli się rozprawy, a organ administracji w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, NSA – na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. – skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.