Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 1021/25

Wyrok NSA z 29 października 2025 r., II OSK 1021/25 – ochrona cudzoziemca

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
29 października 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia del. WSA Agnieszka Wójcik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 1869/24 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 24 maja 2024 r. nr RdU-149-1/S/24 w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wyrokiem z 21 listopada 2024 r. Sygn. akt IV SA/Wa 1869/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. S. (dalej: skarżący) na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z 24 maja 2024 r. nr RdU-149-1/S/24. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym. Zaskarżoną do Sądu decyzją, Rada do Spraw Uchodźców, po rozpatrzeniu odwołania A. S., utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 26 stycznia 2024 r. w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i udzielania ochrony uzupełniającej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że Skarżący, obywatel [...], deklarujący narodowość [...], 29 lipca 2023 r. po przylocie z [...], zgłosił się do kontroli granicznej. Okazał ważny paszport oraz polską kartę pobytu wydaną w związku z pracą. W trakcie dalszych czynności ustalono, że wobec cudzoziemca do 8 grudnia 2024 r. obowiązuje wpis jego danych do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany (dane te zostały umieszczone w wykazie na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach - wpis wprowadzono 1 marca 2023 r w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z [...]). W związku z powyższym 29 lipca 2023 r. Komendant Placówki Straży Granicznej [...] wydał w stosunku do cudzoziemca decyzję o odmowie wjazdu na terytorium Polski. W dniu 31 lipca 2023 r. skarżący złożył wniosek o udzielenie mu ochrony międzynarodowej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z 26 stycznia 2024 r. odmówił nadania skarżącemu statusu uchodźcy i udzielenia ochrony uzupełniającej powołując się na art. 19 ust. 1 pkt 1, art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c i art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP (dalej: "ustawa o ochronie"). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie podał żadnych przyczyn uzasadniających nadanie mu statusu uchodźcy, a ochrona uzupełniająca nie może mu zostać udzielona, gdyż istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że stanowi on zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji z 26 stycznia 2024 r. Rada do Spraw Uchodźców, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, wskazała, że skarżący nie wykazał faktów czy okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego obawę przed indywidualnym prześladowaniem. Brak jest wiarygodnych przesłanek, by twierdzić, że władze państwowe podejmowały lub mogłyby podejmować wobec strony krzywdzące działania z powodu jej rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub przekonań politycznych. Cudzoziemiec od dawna przebywa w Polsce i tutaj prowadzi swoje życie: pracuje i ma rodzinę. Skarżący wskazał, że nie wyobraża sobie powrotu [...], bo pochodzi z obszaru, w którym toczy się konflikt zbrojny, a on nie chce brać udziału w wojnie, boi się o swoje życie. Przyjeżdżając do Polski w 2019 r. miał paszport zagraniczny (wydany przez władze [...] w dniu 9 września 2019 r., ważny do 9 września 2029 r.), składając wniosek posiadał kartę pobytu. Skarżący w Polsce wszedł w konflikt z prawem, prowadził bowiem samochód pod wpływem alkoholu i został ukarany nadzorem policyjnym, odebrano mu też prawo jazdy na okres 7 lat. Ze względu na przedstawione okoliczności i trwającą wojnę w [...] nie może tam wrócić, a władze nie są w stanie udzielić mu pomocy. Z wniosku wynika także, że cudzoziemiec nie należał do żadnej partii ani innej organizacji, nie był poddawany przemocy psychicznej ani fizycznej. Organ wyjaśnił, że skarżący przed wyjazdem z [...] w 2019 r. nie doświadczył problemów ze strony władz. Po przyjeździe do Polski nie wnioskował o udzielenie ochrony międzynarodowej, z wnioskiem takim, gdzie wyraził obawę przed powrotem do kraju pochodzenia z powodu toczącej się wojny, wystąpił dopiero 31 lipca 2023 r., gdy po przylocie z [...] podczas przeprowadzonych czynności ustalono, że do dnia [...] obowiązuje wpis jego danych do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany, co w ocenie organu jedynie potwierdza tezę, że traktuje procedurę uchodźczą w sposób instrumentalny. Również wyrażona przez Cudzoziemca obawa przed wojną, nie jest związana z przesłankami nadania statusu uchodźcy, gdyż nie wiąże się z indywidualnym prześladowaniem go w kraju pochodzenia, a raczej z niestabilną sytuacją spowodowaną działaniami zbrojnymi. Z żadną z przesłanek ochrony międzynarodowej nie koresponduje także podnoszona przez skarżącego chęć pozostania w Polsce i ułożenia sobie życia z rodziną. Rada przedstawiła i dokonała analizy aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia w oparciu o materiały zgromadzone w aktach sprawy (opracowanie Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia), odnosząc się do trwających w nim działań wojennych i sytuacji ludności cywilnej. Wskazała, że nie podważa faktu istnienia trudnej sytuacji w kraju pochodzenia skarżącego, jednakże podkreśliła, że osoba ubiegająca się o nadanie statusu uchodźcy w Polsce musi wykazać indywidualny charakter prześladowań lub obaw przed takimi prześladowaniami z powodów, o których mówi art. 1 A Konwencji Genewskiej. Skarżący nie przedstawił zaś okoliczności mogących świadczyć o zainteresowaniu przez władze kraju pochodzenia właśnie jego osobą, noszącym znamiona prześladowania lub zagrożenia prześladowaniem. Nie był on prześladowany jak też nie podejmował żadnych działań, które mogłyby narazić go na realne prześladowanie w przyszłości przez władze kraju pochodzenia. W opinii Rady do Spraw Uchodźców, skarżący nie spełnia przesłanek nadania mu statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zdaniem Rady do Spraw Uchodźców nie występują także realne przesłanki określone w przepisie art. 15 ustawy o ochronie, wskazujące na rzeczywiste ryzyko doznania poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji albo tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. Wskazała zaś, że w [...] istnieje poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego konfliktu zbrojnego, wynikające z ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i toczącej się w związku z tym wojny. Jednocześnie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o ochronie, cudzoziemcowi odmawia się udzielenia ochrony uzupełniającej, jeżeli istnieją poważne obawy aby sądzić, że stanowi on zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa. Organ wskazał, że skarżący figuruje w bazie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji jako osoba notowana za popełnienie 2 przestępstw drogowych oraz 1 wykroczenia drogowego, tj.: wykroczenie z dnia [...] w [...] - wykroczenie określone jako "spowodowanie zagrożenia bezpieczeństwa ruchu drogowego - kolizja drogowa". Za powyższy czyn został ukarany mandatem karnym kredytowym w wysokości [...] zł oraz [...] punktami karnymi; przestępstwo popełnione w [...] w [...] polegające na kierowaniu pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości (1,53 mg/1 alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. o czyn z art. 178a § 1 kodeksu karnego; przestępstwo popełnione w tym samym dniu, miejscu i czasie, polegające na umyślnym naruszeniu zasad ruchu drogowego i spowodowaniu w stanie nietrzeźwości wypadku drogowego, w którym obrażeń powodujących naruszenie czynności narządu ciała i rozstroju zdrowia na czas dłuższy niż 7 dni doznała inna osoba, tj. o czyn z art. 177 § 1 kodeksu karnego w zw. z art. 178 kodeksu karnego. Sąd Rejonowy [...], Wydział II Kamy wyrokiem z [...], sygn. akt. [...], uznał skarżącego za winnego popełnienia dwóch przestępstw drogowych oraz jednego wykroczenia drogowego i skazał go na łączną karę 1 roku pozbawienia wolności z zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący 3 lata oraz orzekł w stosunku do niego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 7 lat. Ponadto sąd ten zasądził od oskarżonego świadczenie pieniężne w wysokości [...] zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej oraz na rzecz Skarbu państwa kwotę [...] zł tytułem kosztów sądowych, a także kwotę [...] zł tytułem opłaty. Oznacza to, że Skarżący, który w 2016 r. popełnił wykroczenie drogowe, ponownie wszedł w konflikt z prawem w tym obszarze, tym razem popełniając dwa przestępstwa, wysoce naganne i groźne z punktu widzenia społeczeństwa (spowodował wypadek drogowy będąc w stanie nietrzeźwości), które były przedmiotem zainteresowania organów ścigania. Dowodzi to tego, że jest osobą, wobec której niewątpliwie istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że stanowi on zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa. Powyższej oceny nie zmienia ustna deklaracja skarżącego, że tak się nie stanie. Cudzoziemiec wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej naruszenie: 1) art 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia wymaganych czynności, zgromadzeniu niekompletnego materiału dowodowego oraz jego błędnej, arbitralnej i niewyczerpującej ocenie noszącej znamiona dowolności, co w konsekwencji skutkowało niedokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, w szczególności błędne przyjęcie, że skarżący traktuje procedurę o udzielenie ochrony międzynarodowej w sposób instrumentalny, bez uwzględnienia aktualnej sytuacji w kraju pochodzenia i błędnego uznania, że skarżący stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa, bowiem dopuścił się wykroczenia drogowego w dniu 21 października 2016 r., a następnie przestępstwa popełnionego w dniu 30 listopada 2019 r., pomijając, że wykroczenie z 2016 r. uległo zatarciu, zaś okres próby upłynie za pół roku, a skarżący przestrzega porządku prawnego i wykonał ww. Wyrok, zdarzenie miało zaś charakter incydentalny. 2) art 107 §1 pkt 6 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu w jaki sposób cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa, bowiem sam fakt prawomocnego skazania nie stanowi obligatoryjnej przesłanki odmownej udzielenia ochrony uzupełniającej, a organ winien uwzględnić całokształt okoliczności sprawy 3) art 20 ust. 1 pkt 2 lit. c Ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę udzielenia ochrony uzupełniającej skarżącemu, podczas gdy nie stanowi on zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i społeczeństwa, a sam fakt prawomocnego skazania Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z [...] nie jest jedyną przesłanką decydująca, należy bowiem uwzględnić również charakter przestępstwa oraz karę (okres próby upłynie za 6 miesięcy), 4) art 15 pkt 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony przez jego niezastosowanie, podczas gdy zachodzi względem cudzoziemca przesłanka udzielenia ochrony uzupełniającej. Pismem z 2 lipca 2024 r. skarżący uzupełnił skargę m.in. o zarzut naruszenia: 1. art. 3 i 5 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 t. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm., dalej: EKPC) poprzez błędne ustalenie, że po powrocie do kraju pochodzenia nie dojdzie do naruszenia prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego skarżącego; 2. art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem cudzoziemca w kraju pochodzenia prowadzące do odmowy udzielenia cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, iż istnieje obawa i jest ona realna i rzeczywista w przypadku powrotu do kraju. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wyrokiem z 21 listopada 2024 r. wskazał, że nie są zasadne zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, 77 § 1 oraz 80 K.p.a. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że organ zaniechał zgromadzenia w sposób prawidłowy materiału dowodowego oraz nieprawidłowo i niewyczerpująco dokonał jego oceny, w szczególności w zakresie oceny, czy skarżący stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa w kontekście popełnionych przez niego czynów. Stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu m. in. o opracowania Wydziału Informacji o Kraju Pochodzenia UDSC oraz pisemną odpowiedź skarżącego na pytania organu, a także pismo Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z 31 sierpnia 2023 r. Z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynikają okoliczności jakie towarzyszyły skarżącemu przy składaniu i rozpoznawaniu wniosku, oraz aktualna sytuacja w kraju pochodzenia. Podkreślono, że głównym wskazywanym w toku postępowania powodem ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej była zaś obawa o życie i zdrowie w związku z powrotem [...] z uwagi na trwający tam konflikt zbrojny oraz niechęć do rozstania z rodziną, która mieszka w Polsce. Sąd podzielił stanowisko Rady, iż przytaczane przez cudzoziemca przyczyny nie świadczą o tym, że po jego stronie istnieje uzasadniona, zindywidualizowana obawa przed prześladowaniem z powodu jego rasy, religii, narodowości, przynależności do określonej grupy społecznej lub z powodu przekonań politycznych. Podane przez skarżącego okoliczności nie stanowią ustawowych przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej, o których mowa w art. 13 ustawy o ochronie. Sama w sobie trudna sytuacja w kraju pochodzenia skarżącego nie świadczy bowiem o tym, że zachodzą podstawy do nadania statusu uchodźcy. Wbrew twierdzeniem skarżącego o prześladowaniu nie świadczy też to, że od dnia 23 kwietnia 2024 r. obywatele [...] płci męskiej w wieku od 18 do 60 lat mogą odbierać nowe [...] paszporty wyłącznie na terytorium [...], ani to, że obywatele płci męskiej mogą podlegać obowiązkowej mobilizacji. Jeśli istnieje obowiązek odbycia służby wojskowej, to sam fakt powołania do tej służby nie jest przesłanką do nadania statusu uchodźcy, jeśli jest to zgodne z prawem krajowym. Takiej samoistnej przesłanki nie stanowi również obawa przed powołaniem do wojska ani obawa przed karą za uchylanie się od służby wojskowej. Tym samym Sąd nie uwzględnił zarzutu naruszenia art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie, albowiem nie istnieje uzasadniona obawa przed prześladowaniem w kraju pochodzenia. Prawidłowe w ocenie Sądu jest także stanowisko Rady, że w [...] istnieje poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego konfliktu zbrojnego, wynikające z ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i toczącej się w związku z tym wojny. W ustalonych przez organ okolicznościach, zasadnie powołując się na art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o ochronie, Rada odmówiła skarżącemu udzielenia ochrony uzupełniającej, ponieważ istnieją poważne obawy, aby sądzić, że stanowi on zagrożenia dla społeczeństwa. Sąd nie zakwestionował powołanego przez skarżącego stanowiska doktryny, że przesłanka wyrażona w art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o ochronie ukierunkowana jest nie na przeszłość, lecz na teraźniejszość i przyszłość ani tego, że ustalenie, iż cudzoziemiec w przeszłości popełniał przestępstwa, nie jest jeszcze wystarczające, by zastosować tę podstawę wykluczenia ochrony uzupełniającej (zob. P. Dąbrowski [w:] J. Chlebny (red.) Prawo o cudzoziemcach. Komentarz, Warszawa 2020, s. 1002-1003). W ocenie Sądu nie oznacza to jednak, że należy brać pod uwagę tylko bieżące zachowanie skarżącego oraz, że wystarczające są jego twierdzenia, iż zrozumiał naganność swojego czynu (prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu i doprowadzenie do wypadku drogowego). Na zmianę stanowiska w tej sprawie nie wpływa to, że skarżący przedłożył dwie opinie o nim jako pracowniku, z których wynika, że cudzoziemiec nie zagraża bezpieczeństwu współpracowników. Skarżący, co nie jest kwestionowane, figuruje w bazie Krajowego Systemu Informacyjnego Policji jako osoba notowana za popełnienie 2 przestępstw drogowych oraz 1 wykroczenia drogowego. Skarżący nie podważał tych ustaleń organów, a jedynie ich ocenę w kontekście przesłanek określonych w art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o ochronie. Natomiast okoliczność, że doszło do zatarcia wykroczenia popełnionego w dniu 21 października 2016 r. (spowodowanie niebezpieczeństwa ruchu drogowego- kolizja drogowa), nie oznacza, że fakt spowodowania kolizji drogowej nie wpływa na ocenę skarżącego i nie może być brany pod uwagę. Z faktu, że nastąpiła zatarcie skazania, nie wynika przecież, że przestępstwo nie zostało popełnione przez daną osobę. W orzecznictwie NSA, w tym dotyczącym spraw cudzoziemców, wielokrotnie podkreślano, że organy administracji są uprawnione do uwzględniania faktu popełnienia przestępstw, mimo że skazania za nie uległy zatarciu (zob. np. wyrok NSA z 22 października 2019 r., II OSK 1479/19, CBOSA). Sąd nie uwzględnił tym samym zarzutu naruszenia art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c oraz art. 15 pkt 3 ustawy o ochronie. W ocenie Sądu nie ma wystarczających podstaw do podważenia stanowiska organów obu instancji, że zagrożenie jest wciąż aktualne z uwagi na to, że lekceważenie przepisów o ruchu drogowym nie miało charakteru incydentalnego, a stopień naruszeń tych przepisów był wysoce groźny z punktu widzenia społeczeństwa. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. S., zaskarżając go w całości na podstawie art. 173 oraz art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) zwanej dalej p.p.s.a.), zarzucił mu naruszenie: 1.przepisów prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie tj. art. 20 ust. 1 pkt. 2 lit. c ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP, bowiem skarżący nie stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i społeczeństwa, a sam fakt prawomocnego skazania Wyrokiem Sądu Rejonowego [...] z [...] nie jest jedyną przesłanką decydującą , należy bowiem uwzględnić charakter przestępstwa oraz karę (okres próby upłynie za 6 miesięcy) oraz proces jego resocjalizacji i nienagannego stylu życia od 6 lat. 2. przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy: a) art. 141 §4 p.p.s.a poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że sam fakt skazania prawomocnego skarżącego w/w wyrokiem z [...] stanowi przesłankę zagrożenia bezpieczeństwa państwa, przy pominięciu, że okres próby już upłynął, a skarżący przestrzega porządku prawnego nie doszło do zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności, oraz wykonał go w zakresie uiszczenia świadczenia i kosztów sądowych. b) art. 15 pkt 3 w zw. z art. 11 oraz 107§3 k.p.a. w zw. z art. 145§1 pkt. 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a, poprzez uznanie przez Sąd, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom, podczas gdy Rada ds. Uchodźców ograniczyła się jedynie do pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji, bez odniesienia się w sposób wszechstronny do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zarzutów odwołania, co skutkowało stwierdzeniem , że nie spełnia on przesłanek do objęcia go ochroną uzupełniającą i oddaleniem skargi. c) art. 80, art. 7 w zw. z art. 77§1 i 107§3 k.p.a. w zw. z art. 145§1 pkt. 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a, poprzez nieprawidłowe uznanie przez Sąd, że organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonał należytej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, podczas gdy błędnie przyjęto, że skarżący traktuje procedurę udzielania ochrony międzynarodowej w sposób instrumentalny, podczas gdy do ataku przez Federację Rosyjską na Ukrainę doszło 3 lata po ostatnim wyjeździe skarżącego z kraju pochodzenia, gdzie zamieszkiwał on w obwodzie [...], który pozostaje szczególnie narażony na inwazję rosyjską, w 2019r. nie zachodziły więc przesłanki z art. 15 pkt. 3 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP oraz błędnie uznano, że skarżący stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i społeczeństwa, bowiem dopuścił się wykroczenia drogowego w 2016r. oraz przestępstwa w 2019r., pomijając że wykroczenie uległo zatarciu, a okres próby minął. Skarżący wniósł o: 1. uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd ewentualnie, rozpoznanie skargi w trybie art. 188 p.p.s.a i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu ochrony uzupełniającej, 2. Zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przypisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego 3. Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 §2 p.p.s.a. W uzasadnieniu skargi, skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd I instancji, w sposób nieuprawniony uznał, że samo skazanie stanowi podstawę do uznania go za osobę stanowiącą zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa, bez uwzględnienia podnoszonych w skardze okoliczności (upływ terminu próby, wykonanie obowiązków wynikających z wyroku, brak zarządzenia wykonania zawieszonej kary). Ocena ta jest zdaniem skarżącego nadmiernie rygorystyczna i oderwana od rzeczywistej sytuacji. Skarżący nie zgodził się także ze stanowiskiem Sądu, iż stanowi on zagrożenie dla społeczeństwa. Sąd nie wziął bowiem pod uwagę, że od 2019 r. cudzoziemiec nie popełnił żadnego wykroczenia ani przestępstwa, prowadzi ustabilizowane życie, jest przykładnym pracownikiem- pracuje od momentu przyjazdu do Polski, mężem, ojcem i dziadkiem. Podkreślono, że zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej cudzoziemcowi odmawia się udzielenia ochrony uzupełniającej, jeżeli istnieją poważne podstawy, aby sądzić, że stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa. Ustalenie, że cudzoziemiec w przeszłości popełniał przestępstwa, nie jest więc wystarczające, by zastosować tę podstawę wykluczenia ochrony uzupełniającej. Dopiero uzasadnione przekonanie, że zagrożenie jest wciąż aktualne jest właściwą podstawą jego zastosowania (np. w związku z ustawicznością wchodzenia w konflikty z prawem, znacznym stopniem zdeprawowania lub radykalizacji). Na poparcie argumentacji skarżący kasacyjnie przywołał orzeczenia sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejszy wyrok wydano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli - tak jak w rozpoznawanej sprawie - nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na obu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., tj. na naruszeniu prawa materialnego oraz naruszeniu przepisów postępowania. W pierwszej kolejności, co do zasady, rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, albowiem dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez Sąd przepis prawa materialnego. Jako pierwszy w tej grupie rozpoznaniu podlegał zatem najdalej idący zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku realizuje wymagania wynikające z przywołanego przepisu. Analiza uzasadnienia wyroku niewątpliwie pozwala na prześledzenie toku rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i poznanie motywów, jakimi kierował się podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Nie pozostawia także wątpliwości, że Sąd Wojewódzki odniósł się do wszystkich spornych kwestii podniesionych w skardze. Wynika z niego, jaki stan faktyczny został w tej sprawie przyjęty przez Sąd, jak również dokonano jego oceny – tak pod kątem kompletności zgromadzenia materiału dowodowego, jak i jego oceny w zgodzie z regułami kodeksowymi. Sąd zawarł także rozważania dotyczące charakteru przedmiotowej sprawy pod kątem prawidłowości dokonanej przez organy oceny zasadności odmowy udzielania skarżącemu, obywatelowi [...], statusu uchodźcy oraz ochrony uzupełniającej. Analiza skargi kasacyjnej wskazuje ponadto, że postawione w niej zarzuty stanowią w większości powielenie zarzutów skargi wniesionej do Sądu pierwszej instancji. To, że skarżący nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd Wojewódzki i w skardze kasacyjnej powtarza argumentację podnoszoną w poprzedniej instancji, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 14.03.2025 r., III OSK 253/24; CBOSA). Za nieuzasadnione należy również uznać pozostałe zarzuty dotyczące prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez Radę oraz Sąd, tj. naruszenia w sprawie przepisów art. 80, art. 7, art. 11, w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., mające skutkować naruszeniem art. 15 pkt.3 ustawy o ochronie. Wskazać należy, że autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji wadliwą ocenę zaskarżonej decyzji przejawiającą się w niedostrzeżeniu, iż w postępowaniu prowadzonym przed organem odwoławczym Rada ds. Uchodźców ograniczyła się jedynie do pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącego kasacyjnie Rada nie odniosła się w sposób wszechstronny do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zarzutów odwołania, okoliczności, że wyjechał on 3 lata przed wojną a region z którego pochodzi jest szczególnie narażony na inwazję. Skutkowało to stwierdzeniem, że traktuje on procedurę udzielania ochrony międzynarodowej instrumentalnie i doprowadziło do błędnego uznania, że nie spełnia on przesłanek do objęcia go ochroną uzupełniającą. Za nieprawidłowe w ocenie skarżącego jest również uznanie, iż stanowi on zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa i społeczeństwa, bowiem dopuścił się wykroczenia drogowego w 2016r., oraz przestępstwa w 2019r., pomijając, że wykroczenie uległo zatarciu, a okres próby minął. Wskazać należy, że Skarżący nie kwestionuje w sprawie nieprawidłowości z zgromadzeniu materiału dowodowego, a jedynie z dokonaną przez organy i Sąd jego ocenę. Wbrew jednak stanowisku skarżącego, zgromadzony materiał dowodowy został w sprawie oceniony prawidłowo i zbadany w sposób wyczerpujący zgodnie z wymogami zarówno zasad ogólnych określonych w art. 7 i 11 k.p.a. jak i zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co czyni nieuzasadnionym zarzuty naruszenia w sprawie tych przepisów, podniesione w skardze kasacyjnej. Wskazać należy, że zasada swobodnej oceny dowodów, obowiązująca w postępowaniu administracyjnym (art. 80 k.p.a.), nie oznacza dowolności oceny mocy i wiarygodności dowodu, lecz jego ocenę wraz z całym materiałem dowodowym sprawy i na jego tle, a więc wiąże się z koniecznością porównania różnych dowodów ze sobą, z ustaleniem przesłanek, które obniżają, bądź też pozbawiają dany dowód mocy dowodowej lub wiarygodności. Ocena dowodów jest czynnością myślową i jak każda czynność tego rodzaju powinna opierać się na zasadach logicznego myślenia. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem, organ orzekający ocenia wyniki postępowania dowodowego na podstawie wiedzy i zasad doświadczenia życiowego. Proceduralnym warunkiem prawidłowości oceny wyników postępowania dowodowego jest prawidłowe zgromadzenie i przeprowadzenie dowodów zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Powyższe oznacza, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organ i zaakceptowana przez sąd administracyjny może być skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie organu wykracza poza reguły logiki albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. W sprawach dotyczących udzielenia ochrony międzynarodowej znajduje bowiem zastosowanie ogólna zasada, że dla podważania oceny dowodów przeprowadzonej przez organ administracji publicznej oraz zaakceptowanej przez wojewódzki sąd administracyjny, nie jest wystarczające przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny. Skarżący w skardze kasacyjnej nie wykazał zaś, aby granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty były sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. np. wyrok NSA z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 1148/23 oraz wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2841/21 - CBOSA). Ustalony w sprawie stan faktyczny nie został przez skarżącego kasacyjnie zakwestionowany. Chybiony jest również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. i art. 7 i 11 k.p.a. w zakresie w jakim wymagają od organu wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, z kolei, uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 kwietnia 2018 r., I OSK 1351/16 podkreślił, że do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. dochodzi wtedy, gdy uzasadnienie decyzji nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie albo gdy mimo formalnej poprawności jego treść - ze względu np. na ogólnikowość stwierdzeń i argumentów - nie pozwala na skontrolowanie poprawności rozstrzygnięcia sprawy, a tym samym czyni w stopniu istotnym wątpliwym poprawność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sprawie. Aby naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 107 § 3 k.p.a. mogło stanowić podstawę uchylenia decyzji, koniecznym jest wykazanie, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Taki wpływ w skardze kasacyjnej nie został wykazany. Analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że z uzasadnienia decyzji w sposób jednoznaczny wynika, dlaczego odmówiono skarżącemu udzielenia ochrony uzupełniającej. Zarówno orzekające w sprawie organy, jak i Sąd I instancji zasadnie wywiodły bowiem, że przytaczane przez skarżącego okoliczności, w tym trudna sytuacja w kraju pochodzenia wynikająca z toczących się działań wojennych, nie stanowią wprawdzie ustawowych przesłanek udzielenia ochrony międzynarodowej, o których mowa w art. 13 ustawy, ale uzasadniają udzielenie zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy o ochronie, ochrony uzupełniającej. W ocenie organów w [...] istnieje bowiem poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego konfliktu zbrojnego, wynikające z ataku Federacji Rosyjskiej na Ukrainę i toczącej się w związku z tym wojny, co wyczerpuje przesłankę określoną w tym przepisie. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie otrzymał ochrony uzupełniającej, gdyż wbrew zarzutom skargi w stosunku do niego zastosowanie miał art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o ochronie, zgodnie z którym Cudzoziemcowi odmawia się udzielenia ochrony uzupełniającej, jeżeli stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa. Wbrew zarzutom zawartym w skardze w sprawie prawidłowo uznano, że spełnia on jedną z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Stanowi on zagrożenia dla bezpieczeństwa społeczeństwa. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "zagrożenia dla bezpieczeństwa społecznego". Jest to, jak słusznie zauważył sąd I instancji pojęcie nieostre. W doktrynie ogólnie przyjmuje się, że swym zasięgiem obejmuje ono całokształt działań prawnych, organizacyjnych realizowanych przez podmioty rządowe (krajowe i międzynarodowe), samorządowe, pozarządowe i samych obywateli, które mają na celu zapewnienie członkom społeczeństwa szeroko rozumianej pomocy, wsparcia oraz bezpieczeństwa w zakresie ochrony przed różnymi rodzajami zagrożeń, zarówno bytowych, jak i fizycznych. W ostatnim przypadku chodzi o zagrożenia jakie niosą za sobą przestępstwa przeciwko zdrowiu, zabójstwa, przemoc czy terroryzm. W świetle powyższego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, ustalenie organów, iż Skarżący w trakcie pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej popełnił nie tylko wykroczenie, ale przede wszystkim przestępstwo umyślne, w okolicznościach wskazujących na wysoki stopień szkodliwości czynu (będąc w stanie nietrzeźwości umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym i stworzył realne zagrożenie dla życia i zdrowia innych użytkowników dróg), uzasadniało przyjęcie, że cudzoziemiec ma problemy z dostosowaniem się do określonych przepisami prawa reguł działania społeczeństwa, a tym samym nie można wykluczyć naruszenia przez niego przepisów prawa w przyszłości. Argument, że po 2019 r. nie popełnił żadnego przestępstwa, doszło też do zatarcia wykroczenia, a on stara się żyć przykładnie, w okolicznościach niniejszej sprawy nie może stanowić podstawy do uznania, iż w sprawie dokonano błędnych ustaleń. Nie można bowiem wykluczyć, że postawa skarżącego mogła wynikać również z zagrożenia wykonania kary pozbawienia wolności oraz obowiązującego go siedmioletniego zakazu prowadzenia pojazdów. Wprawdzie rację ma autor skargi kasacyjnej, że sam fakt skazania cudzoziemca nie musi stanowić o zagrożeniu bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa, jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy działania skarżącego zostały prawidłowo ocenione przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji, jako takie, które nie wykluczają, że w przyszłości może on stanowić nadal zagrożenie dla społeczeństwa. Okoliczności sprawy bezspornie wskazują bowiem, że cudzoziemiec lekceważy polski porządek prawny. Nagminne, umyślne łamanie przepisów prawa, w szczególności karnego, bez wątpienia stanowi zagrożenie dla obywateli i dla porządku prawnego. Taka ocena nie jest sprzeczna ze stanowiskiem zawartym przywołanym przez autora skargi kasacyjnej, co do interpretacji pojęcia "zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa lub społeczeństwa". Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą również uznaje, że naruszenie, o którym mowa w art. 20 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o ochronie, musi być rzeczywiste, aktualne i dostatecznie poważne dla jednego z podstawowych interesów państwa. W rozpoznawanej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny podzielił w tym zakresie ocenę dokonaną przez Sąd wojewódzki w zaskarżonym wyroku, uznając tym samym, że zaskarżony wyrok nie narusza wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Informacje o sprawie

Data wpływu
28 kwietnia 2025
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Inne
Sędziowie
Agnieszka Wójcik /sprawozdawca/ Leszek Kiermaszek Małgorzata Miron /przewodniczący/

Powołane przepisy

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny