II OSK 1009/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku G. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej G. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2704/19 w sprawie ze skarg S. [...] z siedzibą w W. i G. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2019 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2019 r., znak: [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2704/19, oddalił skargi S. [...] z siedzibą w W. i G. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2019 r., znak: [...]. Powyższą decyzją organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołań D. [...] w G. i G. W., uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...], w części określającej termin rozpoczęcia robót, orzekając w tej części o wyznaczeniu nowego terminu na dzień 1 grudnia 2019 r., a w pozostałej części utrzymał w mocy tą decyzję, nakazującą P. [...], w trybie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), rozbiórkę zapory czołowej zbiornika W. w W. wraz z przepławką oraz urządzeniami stanowiącymi z nią całość techniczno-użytkową tj.: budowlą przelewowo-upustową z komorami czerpnymi i kanałem odprowadzającym, budynkiem sterowni, ubezpieczeniem czaszy zbiornika wraz z drogą technologiczną do celów pożarowych i uporządkowanie terenu po rozbiórce. G. W. złożyła skargę kasacyjną od ww. wyroku wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, że rozpoczęcie i kontynuowanie prac rozbiórkowych, a co bardzo prawdopodobne i zakończenia tych prac do czasu wyrokowania w sprawie, może doprowadzić do nieodwracalnych skutków, polegających na rozebraniu obiektu, czyniąc bezprzedmiotowym procedowanie co do celowości i zasadności rozbiórki, tym bardziej czyniąc bezzasadnym wariant rozstrzygnięcia zmierzającego do usunięcia ewentualnych wad obiektu poprzez jego naprawę (strona bez swojej winy nie zna materiału dowodowego, tym samym nie ma wiedzy merytorycznej, czy takie wady istnieją oraz nie ma wiedzy co do sposobu ich usunięcia). Poza tym, rozebranie obiektu nie tylko spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ale wręcz będzie gwarancją wyrządzenia szkody i zmarnotrawienia milionów złotych, wydanych ze środków publicznych na niniejszą zaporę. G. W. ze swej strony w przypadku rozebrania zapory poniesie stratę w postaci utraty nieodpłatnego uprawnienia do poboru wody pitnej, szkodę majątkową w postaci bezcelowo uczynionej darowizny gruntów (odpadnie cel darowizny), nadto spotęguje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody - zagrożenia powodziowego dla mieszkańców gminy, które finalnie ta zapora miała usunąć, a także może wyrządzić poważne szkody majątkowe na obiekcie drogi publicznej ul. H. w W.. Wnosząca skargę kasacyjną wskazała, że z opracowanej we wrześniu 2020 r. przez Stowarzyszenie [...] w W. ekspertyzy "Dokumentacja Hydrologiczna określająca warunki eksploatacji zasobów wodnych w zlewni potoku [...] w okresie suszy hydrologicznej", wynika, że "zbiornik retencyjny w dolinie potoku W. jest jedynym racjonalnym rozwiązaniem poprawiającym bezpieczeństwo zaopatrzenia w wodę mieszkańców w okresie suszy hydrologicznej". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że na etapie postępowania kasacyjnego od wyroku oddalającego skargę dopuszczalne jest wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a.") - zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny rozważenie możliwości udzielenia ochrony tymczasowej ograniczył do zaskarżonej decyzji, bowiem decyzja organu pierwszej instancji wobec wniesienia odwołania oraz nienadania jej przez organ rygoru natychmiastowej wykonalności nie ma przymiotu wykonalności. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że przewidziana w niej tzw. ochrona tymczasowa przed skutkami kontrolowanego przed sądem aktu lub czynności nie jest działaniem podejmowanym przez sąd z urzędu. Nie jest również działaniem obligatoryjnym podejmowanym przez sąd po złożeniu wniosku w tym przedmiocie. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzależnione od działań podjętych przez podmiot domagający się przyznania mu tego rodzaju ochrony. Nie może on przy tym powołać się wyłącznie na niebezpieczeństwo powstania jakiejkolwiek szkody, lecz musi wykazać, że szkoda, która powstanie na skutek wykonania decyzji, będzie znaczna, a skutki wykonania decyzji trudne do odwrócenia. Oznacza to, że obowiązek dowodzenia w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a nie na sądzie. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem decyzji, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. W niniejszej sprawie G. nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Wnosząca skargę kasacyjną powołuje praktycznie te same okoliczności, które były podstawą wcześniejszych rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt VII SA/Wa 2705/19 (sprawa dotycząca tej samej decyzji, połączona do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą VII SA/Wa 2704/19) oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2020 r., sygn. akt II OZ 622/20). Sąd w składzie obecnie orzekającym podziela stanowisko zaprezentowane w ostatnim z przywołanych rozstrzygnięć, w którym NSA wskazał, że "Podnoszone przez skarżącą we wniosku okoliczności utraty nieodpłatnego uprawnienia do poboru wody pitnej, czy szkoda majątkowa bezcelowo uczynionej darowizny gruntów nie mogą być uznane za przesłankę znacznej szkody spowodowanej wykonaniem decyzji. Również wskazywana okoliczność spowodowania szkód na drodze publicznej, czy zagrożenia powodziowego stanowi jedynie obawę skarżącej i nie została poparta żadnymi dowodami. Wskazać należy, że decyzje organów zostały wydane w sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego zapory czołowej zbiornika retencyjnego. Z decyzji tych wynika, że w związku z nieodpowiednim stanem technicznym obiektu istnieje potencjalne zagrożenie katastrofą budowlaną w kontekście braku stateczności korpusu zapory i prawego zbocza. Uznać zatem należy, że właśnie wstrzymanie decyzji organów mogłoby nieść ryzyko wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast wykonanie decyzji, wbrew twierdzeniom skarżącej, nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi.". Powołana przez G. ekspertyza "Dokumentacja Hydrologiczna określająca warunki eksploatacji zasobów wodnych w zlewni potoku W. w okresie suszy hydrologicznej", nie zmienia zapatrywania odnośnie braku wykazania, czy choćby uprawdopodobnienia istnienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wynika z niej bowiem, aby zbiornik retencyjny w dolinie potoku W. był jedynym źródłem zaopatrzenia mieszkańców gminy W. w wodę, aby analizowane były inne możliwości mające zagwarantować bezpieczeństwo zaopatrzenia w wodę mieszkańców w okresie suszy hydrologicznej. Ponadto, nawet jeśliby uznać, że zbiornik retencyjny w dolinie potoku W. jest jedynym racjonalnym rozwiązaniem poprawiającym bezpieczeństwo zaopatrzenia w wodę, nic nie stoi na przeszkodzie, aby ponownie został wybudowany. Jeszcze raz należy zaakcentować, że podstawą wydania decyzji było stwierdzenie nieodpowiedniego stanu obiektu, w związku z którym, istnieje potencjalne zagrożenie katastrofą budowlaną. Jak przyznała G. w przedmiotowym wniosku, "nie zna materiału dowodowego, tym samym nie ma wiedzy merytorycznej, czy takie wady istnieją oraz nie ma wiedzy co do sposobu ich usunięcia". Powyższe nie może pozostawać bez wpływu na ocenę zasadności wniosku strony o udzielenie ochrony tymczasowej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.