II OPP 6/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J. S. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 2364/20 ze skargi kasacyjnej J. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 10 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Op 456/19 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Opolu z dnia 21 października 2019 r. nr HP.907.22.2019.MB w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z 10 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Op 456/19 oddalił skargę J. S. na decyzję Opolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 21 października 2019 r. w przedmiocie choroby zawodowej. Skargę kasacyjną złożył J. S. Akta sprawy ze skargą kasacyjną zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 18 września 2020 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II wydanym tego samego dnia skarga kasacyjna została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 2364/20 i skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. 9 lutego 2023 r. wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o przyspieszenie postępowania w sprawie. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 13 lutego 2023 r. wyznaczono termin rozprawy na 22 czerwca 2023 r. oraz skład orzekający. W dniu 13 marca 2023 r. wpłynęła skarga J. S. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W skardze wniesiono o stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła przewlekłość postępowania, zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego 2000 zł oraz zwrot kosztów postępowania. Podniesiono, że skarga kasacyjna została złożona 7 sierpnia 2020 r. i do dnia wniesienia skargi na przewlekłość nie została rozpoznana, a w sprawie nie podjęto jakichkolwiek działań. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75 ze zm.) przewlekłość postępowania sądowego występuje, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. W myśl art. 2 ust. 2 ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z 25 marca 2021 r. sygn. akt II GPP 1/21, z 7 marca 2014 r. sygn. akt II OPP 14/14, z 19 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OPP 27/11). Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA z: 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GPP 9/20, 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II FPP 18/19, 5 września 2019 r., sygn. akt II GPP 4/19, 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OPP 53/19, 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19). Postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie toczy się od 18 września 2020 r., tj. od dnia przekazania sprawy wraz ze skargą kasacyjną Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Po prawidłowym i terminowym wykonaniu wstępnych czynności sądowych, sprawa oczekiwała na wyznaczenie terminu rozprawy zgodnie z kolejnością wpływu. Termin wyznaczono na dzień 22 czerwca 2023 r. Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny do Sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z możliwościami kadrowymi NSA. Pamiętać przy tym należy, że stosownie do § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202), przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem wymienionych w tym przepisie kategorii spraw, które podlegają rozpoznaniu poza kolejnością. Zgodnie z § 26 ust. 5 Regulaminu NSA Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. W kategorii spraw, do której należy przedmiotowa sprawa, przepisy ustaw szczególnych ani przepisy Regulaminu Naczelnego Sądu Administracyjnego nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Pełnomocnik skarżącego kasacyjnie złożył 3 lutego 2023 r. wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy (wniosek wpłynął w dniu 9 lutego 2023 r.). Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z 13 lutego 2023 r. wyznaczono termin rozprawy na 22 czerwca 2023 r. Z uwagi na tok czynności procesowych i znaczne obciążenie pracą sekretariatu Sądu, zawiadomienia o terminie rozprawy nie zostały jeszcze doręczone stronom (są one doręczane ok. 1-2 miesiące przed wyznaczonym terminem rozprawy). Podkreślić trzeba, że w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Czas oczekiwania na termin rozprawy uległ zaś wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działanie Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzenia nr 7 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. i zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Zarządzenia straciły moc dopiero z dniem 20 maja 2021 r. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.