II OPP 4/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: s. NSA Małgorzata Miron (sprawozdawca) Sędziowie: s. NSA Leszek Kiermaszek s. NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi A.S. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 946/24 ze skargi Z.B. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 16 listopada 2023 r. nr IF-O.7840.1.48.2022.PF w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: oddalić skargę.

W dniu 28 grudnia 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga Z.B., S.W., W.K., L.M., M.M. i I.S. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z 16 listopada 2023 r. nr IF-O.7840.1.48.2022.PF w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia z 4 stycznia 2022 r. nr 17/2022, zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą A.S. pozwolenia na budowę. Tego samego dnia skarga ta została w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wr 769/23. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 28 grudnia 2023 r. wezwano stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi przez: nadesłanie 2 odpisów skargi, wskazanie miejsca zamieszkania wymienionych skarżących oraz podanie numerów PESEL skarżących – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie wysłano 11 stycznia 2024 r. W dniu 19 stycznia 2024 r. wpłynęło do Sądu pismo Z.B. stanowiące odpowiedź na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Nadesłano przy nim odpisy skargi oraz podano numery PESEL skarżących wraz z ich adresami zamieszkania. W dniu 25 stycznia 2024 r. wysłano uczestnikom postępowania odpisy skargi i odpowiedzi na skargę, a skarżącym – odpisy odpowiedzi na skargę. W skardze zawarto wnioski o przyznanie skarżącym prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 28 grudnia 2023 r. wnioski te zarejestrowano w repertorium SPP pod stosownymi numerami i nadano wnioskom dalszy bieg. Ostatecznie wnioski skarżących o przyznanie prawa pomocy zostały rozpoznane postanowieniami referendarza sądowego z 12 lutego 2024 r., 25 marca 2024 r. i 14 maja 2024 r. Zarządzeniem z 19 marca 2024 r. przesłano Okręgowej Izbie Radców Prawnych we Wrocławiu odpis postanowienia o przyznaniu prawa pomocy jednemu ze skarżących celem wyznaczenia pełnomocnika z urzędu. W dniu 20 marca 2024 r. wpłynęła odpowiedź Okręgowej Izby Radców Prawnych we Wrocławiu ze wskazaniem wyznaczonego pełnomocnika. Pismem z 15 maja 2024 r. uczestnik postępowania A.S. wniósł o dołączenie do akt sprawy załączonych do pisma materiałów oraz o udzielenie informacji o stanie sprawy. Pismem z 17 maja 2024 r. udzielono uczestnikowi żądanej informacji. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału II z 11 czerwca 2024 r. (wysłanymi tego samego dnia) wezwano część skarżących do uiszczenia wpisu od skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Później do akt sprawy dołączono dowody uiszczenia wpisu sądowego przez niektórych ze skarżących. W dalszej kolejności w okresie od połowy czerwca do początku lipca 2024 r. sędziowie i asesorzy orzekający w WSA we Wrocławiu złożyli oświadczenia o istnieniu okoliczności uzasadniających wyłączenie ich od orzekania w niniejszej sprawie. Pismem z 2 lipca 2024 r. A.S. ponownie wniósł o udzielenie informacji o stanie sprawy. Odpowiedzi udzielono pismem z 9 lipca 2024 r. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wiadomym jest z urzędu, że WSA we Wrocławiu przedstawił NSA akta sprawy o sygn. II SA/Wr 769/23 celem wyznaczenia sądu właściwego do rozpoznania wniosków sędziów i asesorów o wyłączenie ich od orzekania w tej sprawie (akta wpłynęły w dniu 18 lipca 2024 r.). NSA postanowieniem z 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt II OW 16/24 wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu do rozpoznania wniosków sędziów i asesorów WSA we Wrocławiu o wyłączenie od orzekania w sprawie. Następnie WSA w Opolu postanowieniem z 26 września 2024 r. sygn. akt I SO/Op 7/24 wyłączył sędziów i asesorów orzekających we WSA we Wrocławiu od orzekania we wskazanej sprawie. Wobec powyższego akta sprawy zostały ponownie przekazane NSA – tym razem w celu wyznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Postanowieniem z 15 października 2024 r. sygn. akt II OW 26/24 NSA wyznaczył WSA w Opolu do rozpoznania sprawy. Akta sądowe i administracyjne sprawy wraz z odpisem ostatniego wymienionego orzeczenia wpłynęły do WSA w Opolu w dniu 23 października 2024 r. Od tego dnia sprawa prowadzona jest przez ten Sąd. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 24 października 2024 r. zarejestrowano sprawę w repertorium pod sygn. akt II SA/Op 946/24, wyznaczono sędziego sprawozdawcę, nakazano przeksięgować na konto bankowe WSA w Opolu dotychczas uiszczone wpisy od skargi oraz przedstawiono akta sędziemu sprawozdawcy. Pismem z 28 października 2024 r. WSA we Wrocławiu poinformował, że nie jest możliwe przekazywanie między poszczególnymi sądami środków wpłaconych tytułem wpisów sądowych a wpis może być zwrócony stronie na jej wniosek. Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału I z 5 listopada 2024 r. wezwano część skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Osoby, które dotychczas wpis sądowy uiściły, poinformowano jednocześnie o możliwości złożenia wniosku do WSA we Wrocławiu o zwrot opłaty uiszczonej na konto tamtego Sądu. Pismem z 20 listopada 2024 r. niektórzy skarżący poinformowali, że wpis sądowy od skargi został już wcześniej uiszczony przez nich. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z 26 listopada 2024 r. poinformowano ich, że mają oni obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi wynikający z zarządzenia z 5 listopada 2024 r. Ponowiono wezwanie tych skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W dniu 17 grudnia 2024 r. ustalono, czy do niniejszej sprawy uiszczone zostały przez skarżących należne wpisy sądowe od skargi. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 31 stycznia 2025 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne wyznaczone na ten sam dzień. Postanowieniem z 31 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Op 926/24 WSA w Opolu odrzucił skargę S.W., W.K., L.M., M.M. i I.S. Jak wskazał Sąd w uzasadnieniu, skarżący nie wykonali wezwań do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (część z nich tego wpisu nie uiściła, zaś jedna z osób uiściła wpis po terminie), co skutkowało odrzuceniem ich skarg na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z 20 marca 2025 r. zwrócono się do operatora pocztowego z reklamacją przesyłki adresowanej do A.S., zawierającej odpis postanowienia z 20 marca 2025 r. z uzasadnieniem i pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia. Odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację wpłynęła do sądu 25 kwietnia 2025 r. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 20 maja 2025 r. ponownie wysłano uczestnikowi postępowania odpis postanowienia z 20 marca 2025 r. z uzasadnieniem i stosownym pouczeniem. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przedmiotowa przesyłka została doręczona 6 czerwca 2025 r. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 3 września 2025 r. sprawę skierowano na rozprawę. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z tej samej daty wyznaczono termin rozprawy na 23 października 2025 r. oraz wyznaczono skład orzekający, o czym zawiadomiono strony. Kolejnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I dokonano zmiany w składzie orzekającym, o czym również zawiadomiono strony. W dniu 20 października 2025 r. wpłynęło do sądu pismo pełnomocnika skarżącego Z.B., datowane na dzień 16 października 2025 r., zawierające stanowisko w sprawie. W dniu 21 października 2025 r. wpłynęło do sądu pismo A.S., w którym uczestnik ten wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika oraz odroczenie rozprawy wyznaczonej na 23 października 2025 r. do czasu prawomocnego rozpoznania niniejszego wniosku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 21 października 2025 r. wniosek ten zarejestrowano w repertorium SPP pod stosownym numerem i nadano mu dalszy bieg. W dniu 23 października 2025 r. WSA w Opolu odroczył rozprawę celem rozpoznania złożonego wniosku o prawo pomocy. W dniu 3 listopada 2025 r. do sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącego, przy którym złożono brakujące odpisy pisma procesowego z 16 października 2025 r. Na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z 3 listopada 2025 r. odpisy ww. pisma doręczono pozostałym stronom. Pismem z 12 listopada 2025 r. A.S. zwrócił się o udzielenie obszernych informacji o stanie sprawy. Odpowiedzi udzielono pismem z 11 grudnia 2025 r. Ostatecznie wniosek A.S. o przyznanie prawa pomocy postanowieniem referendarza sądowego z 4 grudnia 2025 r. został pozostawiony bez rozpoznania. Zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 15 grudnia 2025 r. sprawę skierowano na rozprawę. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z 4 lutego 2026 r. wyznaczono termin rozprawy na 19 marca 2026 r. oraz wyznaczono skład orzekający, o czym zawiadomiono strony. W dniu 17 marca 2026 r. do WSA w Opolu wpłynęło pismo złożone przez profesjonalnego pełnomocnika A.S. stanowiące skargę na przewlekłość postępowania prowadzonego przed WSA w Opolu w sprawie o sygn. akt I SA/Op 946/24. W skardze wniesiono o: 1. stwierdzenie przewlekłości postępowania w niniejszej sprawie oraz zobowiązanie WSA w Opolu do podjęcia czynności zmierzających do zakończenia postępowania, 2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz skarżącego odpowiedniej sumy pieniężnej, w kwocie co najmniej 25000 zł. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że postępowanie trwa już ponad 2 lata, co samo w sobie wskazuje na naruszenie standardu sprawnego prowadzenia postępowania sądowego. Przywołano przebieg czynności procesowych w niniejszej sprawie. Zdaniem strony w toku postępowania podejmowane były jedynie pojedyncze czynności procesowe o charakterze formalnym, które nie prowadziły do merytorycznego rozpoznania sprawy. A.S. zakwestionował również zasadność decyzji o wyłączeniu wszystkich sędziów WSA we Wrocławiu od orzekania w sprawie, co miało istotny wpływ na długość postępowania. Dalej skarżący podniósł, że skutki tej przewlekłości mają dla niego wymiar realny i wymierny ekonomicznie. Niniejsza sprawa dotyczy decyzji o udzieleniu wnoszącemu skargę pozwolenia na budowę domu jednorodzinnego. Przewlekłość postępowania przekłada się nie tylko na stan długotrwałej niepewności prawnej po jego stronie, ale i na wzrost kosztów realizacji inwestycji w porównaniu z datą wydania decyzji. W ocenie strony żądana suma pieniężna pozostaje w rozsądnej proporcji do skali negatywnych skutków przewlekłości postępowania. W dniu 19 marca 2026 r. odbyła się rozprawa przed WSA w Opolu. W trakcie rozprawy pełnomocnik A.S. złożył pismo procesowe z 19 marca 2026 r. zawierające stanowisko odnośnie do skargi. Sąd odroczył ogłoszenie orzeczenia na dzień 26 marca 2026 r. Pismem z 23 marca 2026 r. pełnomocnik skarżącego ustosunkował się do pisma procesowego strony przeciwnej złożonego na rozprawie. Wyrokiem z 26 marca 2026 r. sygn. akt I SA/Op 949/24 WSA w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z 4 stycznia 2022 r. nr 17/2022. W dniu 3 kwietnia 2026 r. WSA w Opolu przedstawił NSA akta sprawy wraz ze skargą na przewlekłość postępowania w tej sprawie. Akta wpłynęły do NSA 7 kwietnia 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo A.S. do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki nie zostało naruszone. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725 ze zm.; dalej: "ustawa") strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (przewlekłość postępowania). Jednocześnie, jak stanowi art. 2 ust. 2 ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak zauważyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. postanowienia NSA: z 25.03.2021 r., II GPP 1/21; z 7.03.2014 r., II OPP 14/14; z 19.08.2011 r., II OPP 27/11; CBOSA). Wyjaśnienia wymaga, że w kontrolowanej sprawie mamy do czynienia z sytuacją nietypową, mianowicie skarga na przewlekłość postępowania dotyczy postępowania sądowego, które w pierwszej instancji toczyło przed dwoma sądami: pierwotnie przed WSA we Wrocławiu, a następnie przed WSA w Opolu. Zmiana sądu właściwego do rozpoznania sprawy miała miejsce na skutek wyłączenia wszystkich sędziów i asesorów orzekających we WSA we Wrocławiu, czego konsekwencją było wyznaczenie przez NSA innego sądu do rozpoznania sprawy – WSA w Opolu. Zakresem przedmiotowym skargi na przewlekłość postępowania w trybie ustawy objęte jest postępowanie sądowe co do istoty sprawy (art. 2 ust. 1 ustawy). Innymi słowy, przedmiotem badania w postępowaniu wywołanym tą skargą jest przewlekłość postępowania w sprawie, niezależnie od tego, czy postępowanie toczyło się przed jednym wojewódzkim sądem administracyjnym, co jest zasadą, czy też w jego toku nastąpiła zmiana i wyznaczenie innego sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Z tego względu w ramach rozpoznawanej skargi na przewlekłość postępowania ocenie podlega terminowość i prawidłowość czynności podejmowanych przez oba wymienione wojewódzkie sądy administracyjne, które były właściwe w sprawie. W ocenie NSA nie można uznać, że postępowanie w tej sprawie prowadzone było przewlekle zarówno przez WSA we Wrocławiu, jak i WSA w Opolu. Postępowanie w sprawie o sygn. akt I SA/Op 946/24 toczące się przed WSA w Opolu, a poprzednio przed WSA we Wrocławiu pod sygn. akt II SA/Wr 769/23, od dnia wpływu skargi do sądu (28 grudnia 2023 r.) do daty wpływu skargi na przewlekłość postępowania (17 marca 2026 r.) trwało około 27 miesięcy. W okolicznościach niniejszej sprawy sam czas trwania postępowania nie może jednak przesądzać o wystąpieniu stanu przewlekłości. Choć łączny czas trwania postępowania jest czynnikiem niewątpliwie kluczowym dla kwestii przewlekłości postępowania, to konieczna jest również ocena innych kryteriów wymienionych w art. 2 ust. 1 ustawy, jakimi są: charakter i złożoność sprawy, waga (znaczenie) sprawy dla skarżącego, rodzaj rozstrzygniętych zagadnień, zachowanie stron, w szczególności skarżącego i jego wpływ na długość postępowania. Od dnia wpływu skargi podjęte przez WSA we Wrocławiu wstępne czynności sądowe związane z usunięciem braków formalnych i fiskalnych skargi wykonywane były w sposób prawidłowy i terminowy. Niezwłocznie po zarejestrowaniu sprawy skierowano do skarżących wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Warunkiem nadania biegu skardze i jej merytorycznego rozpoznania jest – poza usunięciem jej braków formalnych – uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Już na tym etapie dostrzec można, że na wydłużenie czasu trwania postępowania wpływ miał fakt złożenia przez skarżących (równocześnie ze skargą) wniosków o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi uzależnione było zatem od wcześniejszego prawomocnego rozpoznania tych wniosków. W tym zakresie nie można WSA we Wrocławiu czynić zarzutu opieszałego rozpoznawania poszczególnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Wszelkie czynności w ramach postępowania w przedmiocie prawa pomocy podejmowane były sprawnie i terminowo. Nadmienić wypada, że ostatni z tych wniosków został rozpoznany dopiero w maju 2024 r., lecz opóźnienie to wynikło z przyczyn niezależnych od Sądu, mianowicie konieczności przeprowadzenia postępowania reklamacyjnego przesyłki pocztowej i ponowienia korespondencji sądowej. Niezwłocznie po rozpoznaniu wszystkich wniosków w zakresie prawa pomocy i upływie terminów do zaskarżenia wydanych orzeczeń Sąd wezwał skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (odrębnymi wezwaniami). Kolejno, na wydłużenie czasu trwania postępowania duży wpływ miał fakt złożenia przez wszystkich sędziów i asesorów orzekających we WSA we Wrocławiu oświadczeń o istnieniu okoliczności uzasadniających ich wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Koniecznym było zatem kilkukrotne przekazywanie akt sprawy właściwym sądom. W pierwszej kolejności akta trafiły do NSA celem wyznaczenia (w trybie art. 22 § 3 p.p.s.a.) sądu właściwego do rozpoznania wniosków sędziów i asesorów o wyłączenie ich od orzekania w tej sprawie. NSA postanowieniem z 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt II OW 16/24 wyznaczył WSA w Opolu do rozpoznania wniosków sędziów i asesorów WSA we Wrocławiu o wyłączenie od orzekania w sprawie. WSA w Opolu postanowieniem z 26 września 2024 r. sygn. akt I SO/Op 7/24 orzekł o wyłączeniu sędziów i asesorów WSA we Wrocławiu od orzekania w sprawie. W dalszej kolejności akta sprawy zostały po raz kolejny przekazane do NSA – tym razem w związku z koniecznością wyznaczenia innego wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania sprawy (w trybie art. 14a p.p.s.a.). NSA postanowieniem z 15 października 2024 r. sygn. akt II OW 26/24 wyznaczył WSA w Opolu do rozpoznania sprawy. Okres trzech miesięcy, w którym akta sprawy przekazywane były w związku z podejmowaniem opisanych wyżej rozstrzygnięć niezbędnych do rozpoznania sprawy (tj. od 18 lipca 2023 r., kiedy przekazano po raz pierwszy akta sprawy NSA, do 23 października 2023 r., kiedy akta sprawy po raz drugi wpłynęły do WSA w Opolu), nie może zatem być zakwalifikowany jako okres przewlekłości. Nadmienić należy, że zarówno na postanowienie o wyłączeniu sędziów, jak i na postanowienia NSA wydane na podstawie art. 22 § 3 oraz art. 14a p.p.s.a., zażalenie nie przysługuje. Nie jest zatem skuteczne kwestionowanie zasadności decyzji o wyłączeniu sędziów i asesorów WSA we Wrocławiu od orzekania w tej sprawie, jak to czyni strona w rozpoznawanej skardze na przewlekłość. W dalszej kolejności ocenie pod kątem sprawności i terminowości podlega etap postępowania toczącego się już przed WSA w Opolu. Także dokonywane przez ten Sąd czynności postępowania wykonywane były w sposób prawidłowy i zasadniczo terminowy. Podkreślenia wymaga, że na tym etapie sprawy na łączny czas trwania postępowania istotny wpływ miały przede wszystkim czynności WSA w Opolu podjęte w związku z wezwaniem skarżących do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwaniami z 5 listopada 2025 r. i 26 listopada 2026 r. wezwano skarżących do uiszczenia należnego wpisu. Wobec ustalenia, że wpis ten nie został uiszczony w terminie, postanowieniem z 31 stycznia 2025 r. WSA w Opolu odrzucił skargę części skarżących. Nadanie dalszego biegu skardze Z.B. w celu jej merytorycznego rozpoznania uzależnione było od uprawomocnienia się ww. postanowienia o odrzuceniu skargi pozostałych skarżących. W związku z brakiem prawidłowego doręczenia odpisu postanowienia jednej ze stron (A.S.) konieczne było wdrożenie procedury reklamacyjnej przesyłki pocztowej. Po otrzymaniu odpowiedzi Poczty Polskiej (25 kwietnia 2025 r.) ponowiono wysyłkę postanowienia wskazanemu uczestnikowi. Zastrzeżenia w tym zakresie można mieć do terminowości zarówno skierowania sprawy na posiedzenie niejawne w celu odrzucenia skargi (31 stycznia 2025 r.), jak i wydania zarządzenia o ponowieniu wysyłki odpisu postanowienia A.S. (20 maja 2026 r.). Obie czynności można było podjąć z co najmniej 2-3 tygodniowym wyprzedzeniem, tj. od razu po, odpowiednio, sprawdzeniu uiszczenia wpisów sądowych od skargi (17 grudnia 2024 r.) i otrzymaniu odpowiedzi na zgłoszenie reklamacji przesyłki pocztowej (25 kwietnia 2025 r.). Finalnie jednak podjęcie wskazanych czynności z opóźnieniem nie przełożyło się w sposób istotny na znaczne wydłużenie łącznego czasu trwania postępowania. Zastrzec przy tym należy, że rozpoznając niniejszą skargę na przewlekłość NSA nie może oceniać prawidłowości podjęcia przez WSA w Opolu czynności związanych z wezwaniem skarżących do uiszczenia wpisu sądowego od skargi – mając na uwadze fakt, że czynności te podjęte zostały wcześniej przez WSA we Wrocławiu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w ocenić m.in. terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Spod oceny z zastosowaniem kryterium prawidłowości wyłączone są te czynności sądowe, które podlegać mogły odrębnemu zaskarżeniu w trybie przewidzianym w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zarówno na zarządzenie przewodniczącego wydziału w przedmiocie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego, jak i na postanowienie o odrzuceniu skargi stronom służyło zażalenie. Z tego względu w ramach postępowania ze skargi na przewlekłość czynności sądowe odnoszące się do tej materii nie mogły podlegać ocenie pod kątem prawidłowości – możliwe byłoby to wyłącznie w ramach kontroli instancyjnej w przypadku wniesienia zażalenia, co nie nastąpiło. Obecnie NSA mógł ocenić tylko terminowość podejmowanych przez WSA w Opolu czynności związanych z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego i odrzuceniem skargi z tego powodu. Jak wskazano natomiast wyżej, w tym zakresie tut. Sąd nie stwierdził istotnych uchybień. Kolejną czynnością podjętą w sprawie było skierowanie sprawy na rozprawę i wyznaczenie terminu rozprawy zarządzeniami z 3 września 2025 r. Podkreślenia wymaga, że samo zakwalifikowanie sprawy jako gotowej do rozpoznania na rozprawie, czyli wydanie w tym przedmiocie zarządzenia sędziego sprawozdawcy, nie jest równoznaczne z możliwością wyznaczenia od razu terminu posiedzenia w sprawie, co następuje odrębnym zarządzeniem przewodniczącego wydziału. Wyznaczanie w wojewódzkich sądach administracyjnych terminów posiedzeń w konkretnych sprawach uzależnione jest, po pierwsze – od planów sesji na kolejne okresy, a po drugie – od zgromadzenia odpowiedniej ilości spraw gotowych do wyznaczenia terminu posiedzenia. O ile wydanie zarządzenia sędziego sprawozdawcy o skierowaniu niniejszej sprawy na rozprawę niewątpliwie mogło nastąpić znacznie wcześniej niż we wrześniu 2025 r. – choćby jeszcze w czerwcu 2025 r., to nie oznacza to, że byłoby wówczas możliwe jednoczesne wyznaczenie terminu rozprawy. W związku z powyższym NSA uznał, że wyznaczenie terminu rozprawy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 3 września 2025 r. nie może być ocenione jako przejaw zwłoki w podejmowaniu czynności sądowych, tym bardziej, że wyznaczony termin rozprawy na dzień 21 października 2023 r. nie był terminem odległym. Na dalsze opóźnienie w rozpoznaniu spawy wpływ miało już działanie A.S. Mimo że, jak wynika z akt, interesował się on przebiegiem postępowania i składał w tym zakresie wnioski o udzielenie informacji o stanie sprawy, to nie zdecydował się na wcześniejsze złożenie wniosku o prawo pomocy. Zwlekał z tym, mając jednocześnie świadomość, że konieczność rozpoznania tego rodzaju wniosku złożonego na ostatnią chwilę zablokuje możliwość zakończenia postępowania na rozprawie w dniu 23 października 2025 r. WSA w Opolu prawidłowo rozprawę w tym dniu odroczył celem rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Jako zupełnie niezrozumiałą ocenić należy postawę A.S., którego brak współpracy w wykonaniu skierowanego do niego wezwania w sprawie dotyczącej przyznania prawa pomocy doprowadził do pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania zarządzeniem referendarza sądowego z 4 grudnia 2025 r. Nadmienić należy, że NSA nie dostrzegł uchybień w zakresie terminowości i prawidłowości czynności zmierzających do rozpoznania przedmiotowego wniosku. Finalnie za wydłużenie czasu trwania postępowania spowodowane koniecznością odroczenia rozprawy w dniu 23 października 2025 r. aż do wyznaczenia kolejnego terminu posiedzenia, tj. do 19 marca 2026 r., odpowiedzialność ponosi wyłącznie A.S. Brak zatem podstaw do zakwalifikowania tych pięciu miesięcy jako okresu przewlekłości. Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie NSA czynności w toku tego postępowania podjęte przez WSA we Wrocławiu oraz później przez WSA w Opolu były prawidłowe oraz dokonano ich w rozsądnych oraz (co do zasady) niezwłocznych terminach, czym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki w rozumieniu ustawy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.